Marka··17 dk okuma

Marka Kılavuzu Hazırlatmak: Neler Girer, Nasıl İlerler?

Marka kılavuzu hazırlatmak isteyen işletme sahipleri için: kılavuzda neler olmalı, süreç nasıl işler, maliyeti ne belirler. Sade ve dürüst bir rehber.

Bir gün broşürünüzdeki logo ile Instagram profilindeki logonun farklı tonda olduğunu fark edersiniz. Tabelacı başka bir mavi kullanmıştır, sosyal medyaya yardım eden arkadaşınız başka bir yazı tipi seçmiştir, yeni işe giren çalışan da kartvizit için eski dosyayı bulup göndermiştir. Her biri tek tek küçük bir sorundur, ama toplandığında markanız tutarsız ve özensiz görünür. İşte bu dağınıklığı önlemenin yolu, marka kılavuzu hazırlatmaktır. Marka kılavuzu, yani İngilizce adıyla brand book, markanızın nasıl görünmesi ve nasıl konuşması gerektiğini yazıya döken, herkesin açıp bakabileceği bir başvuru belgesidir.

Ben Ümit Kırkoç. İstanbul'da çalışıyorum ve logo ve kurumsal kimlik işlerini web sitesi, sosyal medya ve reklam işleriyle birlikte tek elden yürütüyorum. Bu yazıda bir marka kılavuzunun gerçekte ne olduğunu, içine neler girmesi gerektiğini, nasıl bir süreçle hazırlandığını, hangi hataların sık yapıldığını ve maliyeti neyin belirlediğini anlatacağım. Teknik bilginiz olmasa da rahatça takip edebilirsiniz; zorunlu terimleri geçtikçe açıklıyorum.

Marka kılavuzu tam olarak nedir?

Marka kılavuzu, bir işletmenin görsel ve sözel kimliğine dair kuralların toplandığı belgedir. Genellikle PDF olarak hazırlanır, bazen de çevrimiçi bir sayfa olarak yayımlanır. İçinde logonun hangi boyutlarda ve hangi zeminlerde kullanılacağı, hangi renklerin seçildiği, hangi yazı tiplerinin kullanılacağı, fotoğrafların nasıl bir havaya sahip olması gerektiği ve markanın yazılı olarak nasıl konuştuğu yer alır.

Bunu bir mutfak tarifine benzetebilirsiniz. Tarif elinizdeyse yemeği siz de yaparsınız, yardımcınız da yapar, sonuç büyük oranda aynı çıkar. Tarif yoksa herkes kendi alışkanlığına göre tuz atar. Marka kılavuzu da logonuzu, renklerinizi ve üslubunuzu kimin kullanırsa kullansın aynı sonuca yaklaştıran tariftir.

Burada sık karıştırılan bir ayrımı netleştirelim. Logo, markanızın imzasıdır. Kurumsal kimlik ise o imzanın kartvizitten tabelaya, antetli kağıttan sosyal medya şablonlarına kadar uzanan uygulamalarıdır. Marka kılavuzu ise bunların hepsinin nasıl kullanılacağını anlatan kurallar kitabıdır. Yani logoyu yaptırmak ile kılavuz hazırlatmak aynı iş değildir; kılavuz, logonun ve kimliğin üzerine kurulur.

Marka kılavuzu olan ve olmayan bir işletmenin günlük işleyişini karşılaştıran görsel

Yukarıdaki karşılaştırma, aynı işletmenin kılavuzsuz ve kılavuzlu halinde işlerin nasıl farklı yürüdüğünü özetliyor; ayrıntıya aşağıda geçiyorum.

Marka kılavuzuna neden ihtiyaç duyarsınız?

Çoğu işletme sahibi bu belgeyi ilk başta lüks sanır. "Logom var, yeter" diye düşünür. Gerçek ihtiyaç genellikle şu anlardan birinde ortaya çıkar:

  • Birden fazla kişi sizin adınıza içerik hazırlamaya başladığında. Sosyal medyayı yöneten kişi, broşür basan matbaa, web sitenizi güncelleyen geliştirici ve reklam hazırlayan kişi aynı markaya farklı biçimlerde dokunur.
  • Yeni bir şube, yeni bir ürün grubu ya da yeni bir hizmet eklediğinizde. Tutarlılık, büyüdükçe zorlaşır.
  • Bir ortağınız, bayiniz ya da franchise alan kişi markanızı kendi başına kullanacağında. Onlara "logomu uygun yerlere koy" demek yeterli olmaz.
  • Çalışan sayınız arttığında. Yeni gelen kişi sunum, e-posta imzası ve teklif şablonunu nasıl hazırlayacağını sormak yerine kılavuza bakar.
  • Markanızı yenilediğinizde. Eski kimliğin hangi parçalarının bırakılıp hangilerinin korunacağını bir yere yazmazsanız birkaç ay sonra iki kimlik yan yana yaşamaya devam eder.

Bir başka neden de zaman kazancıdır. Her yeni iş için "logo hangi dosyaydı, renk kodu neydi, hangi yazı tipini kullanmıştık" diye aramak, küçük ama sürekli bir zaman kaybıdır. Kılavuz bu soruların cevabını tek yerde toplar.

İyi bir marka kılavuzunda neler bulunmalı?

Kılavuzun kalınlığı değil, işe yararlığı önemlidir. Tek kişilik bir atölyenin kılavuzu on iki sayfa olabilir, çok şubeli bir markanınki kırk sayfayı aşabilir. Ama her iki durumda da aşağıdaki başlıkların cevabı verilmiş olmalıdır.

Bir marka kılavuzunda bulunması gereken bölümlerin kontrol listesi

Listedeki her başlığın ne anlama geldiğini kısaca açıklayayım.

Marka özeti

Kılavuzun ilk sayfası genellikle markanın kim olduğunu anlatır: ne iş yaptığınız, kime hizmet verdiğiniz, sizi benzerlerinden ayıran şeyin ne olduğu ve hangi değerlere göre çalıştığınız. Bu bölüm kısa olmalı, ama atlanmamalıdır. Çünkü sonraki bütün görsel ve yazılı kararlar bu özetten çıkar. Samimi bir mahalle kafesi ile ciddi bir hukuk bürosu aynı renk paletini seçmez.

Logo kuralları

Logonun ana hali, yatay ve dikey varyasyonları, tek renkli hali, koyu ve açık zeminde kullanılacak sürümleri ve çok küçük boyuttaki sadeleştirilmiş hali burada gösterilir. Bunun yanında logonun etrafında bırakılması gereken boşluk, izin verilen en küçük boyut ve yapılmaması gerekenler yer alır. Yapılmaması gerekenler bölümü çok işe yarar: logoyu sündürmek, gölge eklemek, rengini değiştirmek, desenli bir fotoğrafın üstüne okunmaz biçimde koymak gibi sık görülen yanlışlar örnek görsellerle gösterilir.

Renk sistemi

Renkler yalnızca "mavi" ya da "turuncu" diye yazılmaz. Her renk için ekranda kullanılan kod (HEX ya da RGB), baskıda kullanılan kod (CMYK) ve gerekiyorsa matbaa renk numarası verilir. Bunun nedeni basit: aynı mavi, ekranda başka, baskıda başka görünebilir. Kod olmazsa her matbaa kendi gözüne göre bir ton seçer. Ana renk, ikincil renkler, vurgu rengi ve nötr tonların hangi oranda kullanılacağı da burada anlatılır.

Bir marka renk ve yazı tipi sisteminde her öğenin rolünü gösteren tablo

Tablo, renk ve yazı tiplerinin kılavuzda nasıl rollere ayrıldığını gösteriyor. Rol vermek önemli, çünkü "bu renk her yerde olabilir" dediğinizde hiçbir renk öne çıkmaz.

Yazı tipleri

Başlıklar, ana metin ve vurgular için hangi yazı tiplerinin kullanılacağı, hangi boyut ve kalınlıkta yazılacağı belirtilir. Burada pratik bir ayrıntıya dikkat etmek gerekir: seçilen yazı tipinin lisansı ve bilgisayarlarda bulunup bulunmadığı. Herkesin bilgisayarında olmayan bir yazı tipi seçerseniz, sunumu açan kişide başka bir yazı tipi görünür ve tutarlılık bozulur. Bu yüzden kılavuzda genellikle bir de "yedek yazı tipi" tanımlanır; ana yazı tipi yoksa devreye giren, sistemde zaten bulunan bir alternatif.

Fotoğraf ve görsel dili

Fotoğrafların aydınlık mı koyu mu, insanlı mı insansız mı, yakın çekim mi geniş plan mı olacağı; ikon ve illüstrasyon varsa hangi çizgi tarzının kullanılacağı bu bölümde anlatılır. Yazıyla anlatması zor olduğu için örnek görseller konur. Sosyal medyada paylaşım yapan bir işletme için bu bölüm en çok işe yarayan kısımlardan biridir, çünkü her paylaşımın aynı markaya ait olduğunu hissettirir.

Yazılı ses ve ton

Markanızın yazıda nasıl konuştuğu da kimliğin parçasıdır. Resmi mi samimi mi? "Siz" mi "sen" mi? Emoji kullanılır mı? Teknik terimler açıklanır mı? Bu kararlar kılavuzda birkaç örnek cümleyle gösterilir. Yani "şöyle yazarız, şöyle yazmayız" diye iki küçük liste yeter. Yazılı ton bölümü özellikle sosyal medya, müşteri e-postaları ve ürün açıklamalarını başkalarının yazdığı durumlarda tutarlılığı korur.

Uygulama örnekleri ve şablonlar

Kartvizit, antetli kağıt, e-posta imzası, sosyal medya paylaşım ve hikâye şablonları, sunum şablonu, tabela ya da araç giydirme örnekleri bu bölümde yer alır. İdeal olan, kılavuzla birlikte düzenlenebilir şablon dosyalarının da teslim edilmesidir. Çünkü kurallar ne kadar güzel yazılmış olursa olsun, çoğu insan sıfırdan tasarlamak yerine hazır şablonu değiştirmeyi tercih eder.

Kılavuz kararlarının sırası

Kılavuzdaki bölümler birbirinden bağımsız değildir; her biri bir öncekinden çıkar. Önce markanın kim olduğuna karar verilir, sonra bu kimliğin nasıl konuşacağı, ardından nasıl görüneceği, en sonda da bunun şablonlara nasıl döküleceği belirlenir.

Marka vaadinden uygulama şablonlarına uzanan karar sırasını gösteren görsel

Bu sıra bozulduğunda, yani önce renk seçilip sonra markanın ne anlattığı düşünüldüğünde, ortaya genellikle güzel görünen ama işletmeyle uyuşmayan bir kimlik çıkar. Bu yüzden bir uzmanla çalışırken ilk toplantıda estetik değil, işletmenizin hikâyesi ve müşterisi konuşulmalıdır.

Her işletmenin kılavuza ihtiyacı var mı?

Dürüst olmak gerekirse hayır. Tek başına çalışan, işini yeni kuran ve görsel işleri yalnızca kendisi yapan bir işletme, ilk günden kırk sayfalık kılavuz hazırlatmak zorunda değildir. Ama o bile en azından logo dosyalarını, renk kodlarını ve yazı tiplerini tek bir sayfada toplayabilir. Bu "mini kılavuz", çoğu küçük işletme için ilk adım olarak yeterlidir.

Bir işletmenin ne kadar kapsamlı marka kılavuzuna ihtiyaç duyduğunu gösteren karar şeması

Karar şemasındaki soru basit: markanızı sizden başka kimler kullanıyor? Cevap "kimse" ise kısa bir sayfa yeter. Cevap "birkaç kişi ve birkaç dış kaynak" ise tam kılavuzu düşünmek zamanı gelmiştir.

İki varsayımsal örnek senaryo

Aşağıdaki iki durum varsayımsaldır; gerçek bir firmayı ya da kişiyi anlatmıyor. Amaç, kılavuzun farklı işletmelerde nasıl farklı işe yaradığını göstermek.

Senaryo 1: Üç şubeli bir kafe

Varsayalım ki İstanbul'da bir kafe, ikinci ve üçüncü şubesini açıyor. Her şubenin menüsünü, tabelasını ve Instagram hikâyelerini farklı kişiler hazırlıyor. Bir şubenin menüsünde açık krem zemin, diğerinde koyu yeşil zemin var; logo bir yerde kare, bir yerde yuvarlak kesilmiş. Sahibi "bu kafe aynı kafe gibi durmuyor" diyor.

Bu durumda kılavuzun asıl işi, mevcut kimliği toparlamak. İlk adım, hâlihazırda kullanılan bütün örnekleri toplamak: menüler, tabelalar, bardaklar, paylaşımlar. Sonra hangi unsurların marka için doğru olduğuna karar verilir ve geri kalanı elenir. Kılavuza logonun şube adıyla birlikte kullanılacağı hal, menü şablonu, bardak ve poşet örnekleri, paylaşım şablonları eklenir. Şube müdürü yeni bir afiş gerektiğinde şablonu açar, metni değiştirir ve tasarımcı beklemeden basar.

Senaryo 2: Bir danışmanlık şirketi

İkinci örnekte, kurumsal eğitim veren küçük bir danışmanlık şirketi var. Ortaklardan biri sunumları hazırlıyor, diğeri teklifleri, üçüncüsü LinkedIn paylaşımlarını. Her üçünün üslubu ve görsel zevki farklı. Müşteriler teklif PDF'ini bir tonda, sunumu başka tonda görüyor.

Burada görsel kurallar kadar yazılı ton da önemli. Kılavuzda şirketin "sade, net, abartısız" konuşacağı, rakamların nasıl yazılacağı, unvanların nasıl kısaltılacağı gibi ayrıntılar yer alıyor. Sunum ve teklif şablonları hazırlanıyor, LinkedIn için kapak ve paylaşım düzenleri belirleniyor. Sonuçta üç ortak farklı işler yapsa da dışarıya aynı şirket gibi konuşuyor.

İki senaryo farklı noktalardan başlıyor, ama ortak noktaları var: ikisinde de sorun "logo yok" değil, "logo var ama herkes kendine göre kullanıyor".

Marka kılavuzu adım adım nasıl hazırlanır?

Sürecin ayrıntıları işletmeden işletmeye değişir, ama genel akış şöyledir.

Marka kılavuzu hazırlama sürecinin adımlarını gösteren görsel

1. Tanışma ve ihtiyaç belirleme

İlk adımda işletmenizi, müşterinizi ve markayı nerelerde kullandığınızı konuşuruz. Mevcut logonuz, kartvizitleriniz, sosyal medya hesaplarınız, web siteniz ve basılı malzemeleriniz incelenir. Burada amaç, nelerin işe yaradığını ve nelerin tutarsız olduğunu görmek. Ayrıca kılavuzu kimlerin kullanacağı sorulur; çünkü bunu yalnızca siz kullanacaksanız kısa tutarım, bayiler ya da dış ekipler de kullanacaksa daha ayrıntılı hazırlarım.

2. Marka çerçevesinin çıkarılması

Markanın ne anlattığı, kime hitap ettiği ve nasıl hissettirmesi gerektiği birkaç cümleyle yazılır. Bu çerçeve sizinle birlikte onaylanır. Sonraki bütün kararlar bu çerçeveye göre alınır; bir öneri çerçeveye uymuyorsa elenir.

3. Görsel unsurların düzenlenmesi

Logo varyasyonları hazırlanır ya da mevcut logo düzenlenir. Renk paleti kodlarıyla belirlenir, yazı tipleri seçilir, fotoğraf ve ikon dili tanımlanır. Logo eskiyse ve yenilenmesi gerekiyorsa, bu aşamada o da konuşulur. Ama logoyu değiştirmek zorunlu değildir; birçok durumda mevcut logoyu doğru dosyalara ve doğru kurallara bağlamak yeterlidir.

4. Yazılı sesin tanımlanması

Markanın nasıl konuştuğu örneklerle yazılır. Sosyal medya paylaşımı, e-posta karşılaması ya da ürün açıklaması gibi sık kullanılan metinlerden birkaç örnek eklenir. Bu bölüm kısa tutulur; amaç edebi bir metin yazmak değil, birbirinden farklı kişilerin aynı tonu yakalamasını sağlamaktır.

5. Uygulama şablonları

Kartvizit, e-posta imzası, sunum, sosyal medya paylaşımı ve gerekiyorsa antetli kağıt ya da teklif şablonu hazırlanır. Burada işletmenizin en sık ihtiyaç duyduğu parçalar öncelikli olur. Kimsenin kullanmayacağı yirmi şablon yerine, gerçekten her hafta açılacak beş şablon daha değerlidir.

6. Kılavuzun derlenmesi ve teslimi

Tüm bu kararlar tek belgede toplanır. Kaynak dosyalar (logoların farklı formatları, renk paleti, şablonlar) düzenli bir klasörle teslim edilir. Kılavuzun nasıl kullanılacağı kısaca anlatılır ve sorularınız yanıtlanır. Dosyalar sizin adınıza teslim edilir; yarın benimle çalışmaya devam etmeseniz bile kılavuzu ve şablonları kullanabilirsiniz.

Süreç ne kadar sürer?

Kesin bir süre vermek doğru olmaz, çünkü işletmenin hazırlığına göre değişir. Logosu hazır, yalnızca kuralları yazılacak bir işletme için süreç kısa olabilir. Logodan başlayıp tam kimlik ve şablon seti gerektiren bir iş için daha uzun bir takvim gerekir. Sürenin büyük bölümünü genellikle tasarımın kendisi değil, geri bildirim ve onay turları alır. Kararları hızlı veren ve örnekleri vaktinde paylaşan bir işletme süreci belirgin biçimde kısaltır.

Marka kılavuzu hazırlama sürecinin aşamalarını zaman çizelgesi olarak gösteren görsel

Çizelge, işlerin genel sırasını gösteriyor; sürenin uzunluğu işletmenize göre kısalır ya da uzar. Teslim tarihini işe başlamadan önce yazılı olarak netleştirmenizi öneririm.

Teslim edilen kılavuz nasıl görünmeli?

Kılavuz ne kadar iyi yazılmış olursa olsun, kullanılmıyorsa işe yaramaz. Bu yüzden biçim de önemli. PDF kılavuzun sayfaları net başlıklarla bölünmeli, içindekiler kısmından istenen bölüme hızlıca gidilebilmeli ve her sayfada tek bir konu anlatılmalı. Bazı işletmeler kılavuzu çevrimiçi bir sayfa olarak da yayımlar; böylece bayiler ya da dış ekipler tek bir bağlantıyla ulaşır ve güncel sürümü görür.

Çevrimiçi bir marka kılavuzu sayfasının önerilen bölüm düzenini gösteren görsel

Yukarıdaki düzen, çevrimiçi bir kılavuzun başlıca bölümlerini sıralıyor. PDF'te de aynı sıra işe yarar. Ayrıca indirilebilir logo dosyalarının kılavuzun içinde ya da yanında olması, "logoyu kimden isteyeceğim" sorusunu ortadan kaldırır.

Kılavuzun içinde mutlaka olması gereken dosyalar

Kâğıt üzerindeki kurallar kadar, elinize verilen dosyalar da önemlidir. İyi bir teslimde şunları bulmalısınız: logonun vektör formatındaki (büyütüldüğünde bozulmayan) ana dosyaları, web ve sosyal medya için hafif sürümleri, şeffaf zeminli sürümleri, tek renkli ve ters renkli sürümleri, kullanılan yazı tiplerinin lisans bilgisi ve renk kodlarının yazılı listesi. Dosya adları anlaşılır olmalı. "logo_son_final2" gibi adlar, kılavuz hazırlamanın tam da çözmeye çalıştığı karmaşayı geri getirir.

Teslim sırasında dosyaların sahipliğine de bakın. Logo ve kimlik dosyalarının kaynağı sizde olmalı; yarın bir sorun çıktığında bu dosyalara ulaşamamak çok can sıkıcı olur. Fikri haklarla ilgili ayrıntılı bir sorunuz varsa bir hukukçuya danışmanızı öneririm; ben burada genel bir uyarı yapıyorum, hukuki bir görüş vermiyorum.

Sık yapılan hatalar

Marka kılavuzu işlerinde tekrar tekrar gördüğüm hatalar var. Bunları bilmek, hem kendi başınıza hazırlarken hem de bir uzmanla çalışırken sizi korur.

Marka kılavuzu hazırlarken sık yapılan hataları gösteren uyarı listesi

Listedeki maddelerin neden sorun olduğunu açıklayayım.

Çok kapsamlı yazıp kimsenin okumaması. Seksen sayfalık bir kılavuz, küçük bir işletmede çekmecede kalır. Kılavuz, kullanılacağı kadar uzun olmalıdır.

Yalnızca güzel görünene odaklanmak. Kılavuz bir portfolyo değil, çalışma belgesidir. Güzel bir kapak ve etkileyici fotoğraflar işe yarar, ama asıl değer "bu logoyu koyu zeminde hangi dosyayla kullanacağım" sorusuna net cevap vermesindedir.

Baskı renklerini unutmak. Ekranda hazırladığınız renk kodları baskıda aynı görünmeyebilir. Matbaaya gidecek işler için CMYK karşılıkları ve mümkünse bir baskı denemesi şarttır.

Yazı tipi lisansını kontrol etmemek. İnternetten bulunan bir yazı tipinin ticari kullanımı serbest olmayabilir. Kılavuza koymadan önce lisansı kontrol etmek gerekir. Emin olamadığınız durumda bir hukukçuya danışın.

Kılavuzu güncellememek. Yeni bir ürün grubu, yeni bir platform ya da yeni bir şube eklendiğinde kılavuz da güncellenmelidir. Yılda bir kez gözden geçirmek çoğu işletme için yeterlidir.

Kılavuzu yalnızca tasarımcıya vermek. Kılavuz, sosyal medya yöneten kişiden satış sorumlusuna, matbaadan web geliştiriciye kadar markayı kullanan herkese ulaşmalıdır.

Yazılı sesi atlamak. Birçok işletme yalnızca logo ve renkle ilgilenir. Oysa müşteri markayı en çok okuduğu metinlerde tanır. Kılavuzda yazılı ton yoksa, görsel olarak tutarlı ama sesi her seferinde değişen bir marka ortaya çıkar.

Kendiniz neler yapabilirsiniz?

Bütçe ya da zaman kısıtlıysa, kendi başınıza atabileceğiniz adımlar var. Hepsi için tasarım bilgisi gerekmiyor.

Önce bütün logo dosyalarınızı tek bir klasörde toplayın ve hangi sürümün güncel olduğunu belirleyin. Sonra kullandığınız renklerin kodlarını bulun; bunu logo dosyasını açıp renk seçici ile yapabilirsiniz ya da logoyu hazırlayan kişiden isteyebilirsiniz. Yazı tiplerinin adını not edin. Bir sayfalık bir belgeye bunları yazın, yanına logonun yapılmaması gereken üç yanlış kullanımını ekleyin ve şu soruyu cevaplayın: "Bu markanın yazıdaki sesi nasıl?" Üç beş cümle yeter.

Bu mini belge bile tutarsızlığın büyük kısmını önler. Ücretsiz çevrimiçi tasarım araçları da şablon oluşturmak için işinize yarayabilir; yeter ki renkleri ve yazı tiplerini kılavuzdaki gibi ayarlayın.

Ne zaman uzmandan destek almalısınız?

Aşağıdaki durumlarda bir uzmanla çalışmak, hem zamandan hem de sonradan yapılacak düzeltmelerden tasarruf sağlar:

  • Logonuz yoksa ya da yenilenmesi gerekiyorsa. Kılavuz, kaliteli bir logo üzerine kurulursa anlamlı olur.
  • Birden fazla şubeniz, bayiniz ya da dış kaynağınız varsa ve tutarlılığı elle takip edemiyorsanız.
  • Baskılı malzeme, tabela, araç giydirme gibi pahalı ve geri dönüşü zor işler yapacaksanız.
  • Markanın konumlandırması belirsizse, yani kime ne söylemek istediğinizi net ifade edemiyorsanız. Bu durumda kılavuzdan önce marka çerçevesi çalışması gerekir.
  • Web sitesi, e-ticaret, sosyal medya ve reklam çalışmaları birlikte yürüyorsa ve hepsinin aynı kimlikle çıkmasını istiyorsanız.

Son maddeyi biraz açayım. İşlerin tek elden yürümesi marka tutarlılığında somut fark yaratır. Kılavuzu hazırlayan kişi aynı zamanda web sitenizi, sosyal medya paylaşımlarınızı ve reklam görsellerinizi hazırlıyorsa, kuralların uygulamada nasıl çalıştığını görür ve gerekirse kılavuzu sahada çıkan ihtiyaçlara göre düzeltir. Kılavuzu bir kişi, siteyi başka biri, sosyal medyayı üçüncü biri yapıyorsa, kimin neyi nasıl yorumladığını siz takip etmek zorunda kalırsınız.

Yapay zekâ araçlarına marka kuralını vermek

Son dönemde pek çok işletme, metin ve görsel hazırlamak için ChatGPT gibi yapay zekâ araçlarını kullanıyor. Burada da kılavuzun yeni bir işlevi ortaya çıkıyor: aracı yönlendirmek. Yazılı ton bölümünüz iyi hazırlanmışsa, bu bölümü araca talimat olarak verebilirsiniz. Araç böylece "samimi ama abartısız, siz diye hitap eden" bir üslupla yazmaya çalışır. Elbette sonucu yine siz okuyup düzeltmelisiniz; araç kuralı bazen kaçırır.

Marka kılavuzundaki ton kuralının bir yapay zekâ aracına nasıl yön verdiğini gösteren örnek görsel

Örnekteki gibi net kurallar verildiğinde, araç ürün açıklamasını markanın tonuna daha yakın yazar. Kural yoksa araç genel bir reklam diliyle yazar ve markanızı ayırt edilmez kılar.

Marka kılavuzunun maliyetini ne belirler?

Bu yazıda rakam vermeyeceğim, çünkü iki işletmenin ihtiyacı nadiren aynıdır. Ama fiyatı belirleyen unsurları söyleyebilirim; teklif alırken bunlara bakmanızı öneririm.

Başlangıç noktası. Logonuz hazırsa iş kuralları yazmak ve toparlamakla sınırlıdır. Logo da yapılacaksa ya da yenilenecekse kapsam büyür.

Kılavuzun kapsamı. Tek sayfalık bir mini kılavuz ile kırk sayfalık, örnekli ve şablonlu bir kılavuz arasında ciddi iş farkı vardır.

Şablon sayısı. Kartvizit ve e-posta imzası ile başlayan liste; sosyal medya setleri, sunum, antetli kağıt, teklif şablonu, tabela ve araç uygulamalarıyla büyüyebilir.

Marka çerçevesi çalışması. Markanın konumlandırması ve yazılı ton çalışması gerekiyorsa, bu ek bir hazırlık demektir.

Revizyon ve onay süreci. Birden fazla karar verici olduğunda geri bildirim turları artar ve süre uzar.

Yüzey çeşitliliği. Yalnızca dijital kullanım için hazırlanan kılavuz ile baskı, tabela, ambalaj ve araç uygulamalarını da kapsayan kılavuz farklı kapsamdadır.

Teklifi değerlendirirken şunlara bakın: Neler dahil, neler dışarıda? Kaç revizyon turu var? Hangi dosyalar teslim ediliyor? Kaynak dosyalar kime ait? Bunlar yazılı değilse, düşük görünen teklif sonradan pahalıya çıkabilir.

Benimle çalışma şekli

Ben tek kişiyim, dolayısıyla konuştuğunuz kişi işi yapan kişidir. İlk görüşmede işletmenizi, mevcut malzemelerinizi ve kılavuzu kimlerin kullanacağını dinlerim. Ardından neye ihtiyacınız olduğunu, neyin şimdilik gerekmediğini ve işin hangi aşamalardan geçeceğini yazılı olarak sunarım. Gereksiz kapsam eklemem; mini kılavuz sizin için yeterliyse bunu söylerim.

Kılavuzu hazırladıktan sonra web sitenizde, sosyal medya hesaplarınızda ve reklamlarınızda aynı kuralları uygulayabilirim. Böylece kâğıt üzerindeki kurallar gerçek hayatta test edilmiş olur. İsterseniz yalnızca kılavuzu alır, diğer işleri kendiniz ya da başkasıyla sürdürürsünüz; bu da tamamen sizin kararınız. Teslim ettiğim dosyalar size aittir.

Herhangi bir sonuç garantisi vermem. Kılavuz, markanızı düzenli ve tanınır kılmanın bir aracıdır; satışları kendi başına artırmaz. Ama dağınık bir görünümün müşteride yarattığı güvensizliği azaltır ve diğer işlerinizin daha verimli çalışmasına zemin hazırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Marka kılavuzu ile kurumsal kimlik aynı şey mi?

Hayır. Kurumsal kimlik; logo, renkler, kartvizit, antetli kağıt gibi markanın görsel unsurlarının bütünüdür. Marka kılavuzu ise bu unsurların nasıl kullanılacağını anlatan belgedir. Kimlik "ne" sorusunu, kılavuz "nasıl" sorusunu cevaplar. Logo ve kimlik yoksa önce onlar hazırlanır, sonra kılavuza dökülür.

Küçük bir işletme için marka kılavuzu gerekli mi?

Tek başınıza çalışıyorsanız ve tüm görselleri kendiniz hazırlıyorsanız kapsamlı bir kılavuz şart değildir; bir sayfalık özet çoğu zaman yeter. Ama başkaları adınıza içerik hazırlamaya başladığında, kısa da olsa yazılı kurallara ihtiyaç duyarsınız.

Marka kılavuzu kaç sayfa olmalı?

Sayfa sayısı hedef değildir. İhtiyacı karşılayacak kadar uzun, okunacak kadar kısa olmalı. Küçük bir işletme için on ila yirmi sayfa makul olabilir, çok şubeli yapılarda daha fazlası gerekir. Önemli olan her sayfanın somut bir soruya cevap vermesi.

Logom zaten var, yine de kılavuz hazırlatabilir miyim?

Evet. Mevcut logonuz kaliteliyse kılavuz onun üzerine kurulur: varyasyonları düzenlenir, renk kodları çıkarılır, kullanım kuralları yazılır. Logonun teknik olarak zayıf olduğu görülürse (düşük çözünürlük, tek formatta dosya gibi) bunu size söylerim ve gerekiyorsa düzeltme önerisi sunarım; karar sizindir.

Kılavuzun dosyaları kime ait olur?

Bu, çalışmaya başlamadan önce yazılı olarak netleştirilmesi gereken bir konudur. Benim çalışmamda kaynak dosyalar size teslim edilir ve sizin adınıza kullanılır. Başka bir uzmanla çalışırken de bunu mutlaka sorun. Telif ve kullanım hakları konusunda ayrıntılı bir sorunuz varsa bir hukukçuya danışın.

Kılavuz hazırlandıktan sonra güncellenir mi?

Güncellenmelidir. Yeni bir ürün, platform ya da şube eklendiğinde ilgili bölüm eklenir. Yılda bir kez kılavuzu gözden geçirip kullanılmayan kısımları sadeleştirmek ve eksikleri tamamlamak yeterlidir.

Yazılı ton gerçekten gerekli mi?

Birden fazla kişi metin yazıyorsa evet. Müşteri, markayı yalnızca logodan değil, e-postalardan, paylaşımlardan ve ürün açıklamalarından da tanır. Yazılı ton olmadan görsel olarak düzenli ama sesi tutarsız bir marka ortaya çıkar. Kısa bir "şöyle yazarız, şöyle yazmayız" listesi bile fark yaratır.

Marka kılavuzu hazırlatmak için ne hazırlamalıyım?

Mevcut logo dosyalarınızı, kartvizit, broşür, menü gibi basılı örneklerinizi, sosyal medya ve web sitesi adreslerinizi ve işletmenizi kısaca anlatan birkaç cümleyi hazırlayın. Beğendiğiniz ve beğenmediğiniz birkaç markanın örneğini de getirirseniz, zevkinizi anlamam çok kolaylaşır.

Logo ve kurumsal kimlik hizmet sayfamda neler yaptığımı görebilir, işletmeniz için ne kadar kapsamlı bir kılavuzun yeterli olacağını konuşmak üzere benimle iletişime geçebilirsiniz.

Etiketler

marka kılavuzu hazırlatmabrand book hazırlatmakmarka kılavuzu nedirkurumsal kimlik kılavuzulogo kullanım kılavuzumarka kılavuzu hazırlama

İletişim

Logo ve kimliğinizi konuşalım

İşletmenizi ve nasıl görünmesini istediğinizi birkaç cümleyle yazın; kapsamı ve takvimi içeren yazılı teklifle döneyim.

Birkaç cümle yeterli. En kısa sürede dönüş yaparım.

Butona bastığınızda mesajınız WhatsApp ya da e-posta uygulamanızda hazır olarak açılır; göndermeden önce düzenleyebilirsiniz.