Ürününüzü ya da hizmetinizi Rusya, Kazakistan, Özbekistan veya Kırgızistan gibi ülkelerdeki müşterilere de satmak istiyorsunuz. Belki Türkiye'deki siteniz Google'da iyi durumda, belki de bir iki Rusça konuşan müşteri size dolaylı yoldan ulaştı. Ama o ülkelerde insanların önemli bir kısmı aramayı Google yerine Yandex'te yapıyor ve siteniz orada neredeyse yok. Böyle bir durumda "yandex seo hizmeti" diye arama yapmanız çok doğal. Bu yazıda Yandex'te görünmenin Google'dan nerede ayrıldığını, hangi sayfaların gerektiğini, işin nasıl yürüdüğünü ve nelerin maliyeti belirlediğini sade bir dille anlatıyorum. Ben Ümit Kırkoç, İstanbul'da çalışıyorum; site, içerik ve arama motoru çalışmasını tek elden yürüttüğüm SEO hizmetimin kapsamını da gerektiği yerde açıkça söyleyeceğim.
SEO, kısaca, sitenizin arama motorlarında müşterilerinizin yaptığı aramalarda görünmesini sağlayan çalışmadır. Yandex ise Rusya'nın en çok kullanılan yerli arama motorlarından biridir ve çevre ülkelerde de kullanılır. Türkiye'de de bir sürümü vardır, ama bu yazının konusu Türkiye içi kullanım değil; sınırın ötesindeki müşteriye ulaşmak. Bu ayrım önemli, çünkü iki ayrı iş konuşuyoruz: Türkiye'deki bir sitenin yurtdışına açılması ve o pazarın kendi arama alışkanlıklarına uyum sağlaması.
Yandex neden ayrı bir iş olarak ele alınmalı?
"Google'da iyiysem Yandex'te de iyiyimdir" düşüncesi yarı doğrudur. İki arama motoru da sayfanızın konusunu, hızını, kalitesini ve başkalarının size verdiği güveni değerlendirir. Ama ayrıntılarda farklı davranırlar ve bu farklar, sıfırdan başlayan bir site için belirleyici olabilir.
Birincisi dil. Yandex, Rusça sorguları çok iyi anlayan, kelime köklerini ve çekim eklerini iyi işleyen bir motor olarak bilinir. Rusça bir cümlede kelime sonları sürekli değişir; bu yüzden "Türkiye'den toptan tekstil" ile "Türkiye'de toptan tekstil" farklı kalıplarla aranır. Çeviri programından geçirilmiş, doğal olmayan bir metin hem okuyan kişiye hem arama motoruna yabancı gelir.
İkincisi bölge. Yandex, bir sitenin hangi bölgeye hitap ettiğini ayrıca değerlendirir ve bunu sizin de belirtmenize olanak tanır. Siteniz Türkiye'deki bir sunucuda, Türkçe alan adıyla duruyorsa, Rusya'daki bir kullanıcıya "bu site benim için" diye görünmeyebilir. Bölgeyi doğru tanıtmak, çoğu zaman işin ilk adımıdır.
Üçüncüsü araçlar. Yandex'in kendi araç takımı var: site sahipleri için Yandex Webmaster, ziyaretçi ölçümü için Yandex Metrica, işletme kayıtları için Yandex'in harita ve işletme rehberi, reklam için Yandex Direct. Google'ın Search Console ve Analytics araçlarına benzerler ama aynı değiller; Yandex'te var olmak için bunların kurulması ve düzenli izlenmesi gerekir.
Aşağıdaki görsel, tamamen uydurma bir örnekle Rusça bir aramada sonucun nasıl göründüğünü ve hangi sayfanın öne çıktığını gösteriyor.
Burada vurgulanan sonucun yaptığı iş basit: aramayı yapan kişinin diline, ülkesine ve ihtiyacına doğrudan cevap veriyor. Genel bir "Türk firması" tanıtım sayfası bu işi yapmıyor. Yandex SEO'nun özü de buradadır; sayfanızı karşınızdaki kişinin sorusuna göre kurmak.
Rus ve Orta Asya müşterisi nasıl arıyor?
Bu pazarda müşteri tek tip değildir. Rusya'daki bir alıcıyla Kazakistan'daki bir alıcı çoğu zaman aynı dili konuşur ama farklı şeyler arar. Özbekistan ve Kırgızistan gibi ülkelerde ise Rusça, Özbekçe ve Kırgızca arama alışkanlıkları birlikte yaşar. Hangi dilde yazacağınıza kafanızdaki tahmine göre değil, müşteri profilinize göre karar vermelisiniz.
Ticari niyetli aramaları kabaca dört gruba ayırabiliriz. Bir grup doğrudan ürün arar: "Türkiye'den mobilya", "Türkiye'den kumaş toptan" gibi. Bir grup hizmet arar: tercüme, lojistik, turizm, sağlık, taşınma. Bir grup güven arar: yorumlar, belgeler, firma bilgileri. Bir grup da süreç sorar: sipariş nasıl verilir, kargo nasıl gelir, ödeme nasıl yapılır. Her grup farklı bir sayfa ister.
Aşağıdaki tabloda, uydurma bir örnek üzerinden Google ile Yandex arasındaki pratik farkları yan yana koydum.
Tablodaki satırlar kesin kurallar değil, bir çalışma çerçevesidir. Arama motorları zamanla değişir; ben bir sitede iş yaparken bu çerçeveyi başlangıç noktası olarak kullanırım, sonra gerçek verilerle doğrularım.
Hangi sayfalar gerekir?
Rus ve Orta Asya pazarına yönelik bir site için sayfaları üç katmanda düşünmek işi sadeleştirir.
Birinci katman ana sayfalardır: Rusça bir ana sayfa, ürün veya hizmet kategorileri, firma hakkında ve iletişim sayfaları. İletişim sayfasında ülkeye uygun bir telefon, mesajlaşma uygulaması bilgisi ve yerel saatle çalışma saatleri bulunmalıdır. Müşteri sizi aramak isterse hangi saatte ulaşabileceğini bilmelidir.
İkinci katman ülke ya da şehre özgü sayfalardır. Örneğin Almatı'daki bir alıcıya sevkiyat bilgisi, Taşkent'teki bir alıcıya ödeme ve gümrük süreci anlatılabilir. Bu sayfalar, genel bir sayfaya göre daha dar ama daha net aramalarda öne çıkma şansı verir.
Üçüncü katman güven ve süreç sayfalarıdır: sıkça sorulan sorular, sipariş adımları, belgeler, referanslar ve teslimat koşulları. Karar vermeye yaklaşan müşteri çoğu zaman en çok bu sayfalarda okur.
Adım adım Yandex SEO süreci
Süreci beş adım olarak anlatıyorum. Sıra önemlidir; ilk iki adımı atlayıp doğrudan içerik yazmak, temeli olmayan bir binaya kat çıkmak gibidir.
1. Pazar ve niyet araştırması
İlk iş, kimin neyi nasıl aradığını anlamaktır. Hedef ülkeyi, dili ve müşteri tipini netleştiririm. Rakiplerin hangi sayfalarla göründüğüne bakarım. Bu aşamada bir ürünün Rusça adı ile Türkçe adının birebir örtüşmediğini sık görürüm; müşteri çoğu zaman kendi kullandığı kelimeyle arar, sizin kataloğunuzdaki kelimeyle değil.
2. Teknik kurulum
Siteniz Yandex Webmaster'a eklenir, sahipliği doğrulanır ve site haritası gönderilir. Yandex Metrica ile ziyaretçi ölçümü başlatılır. Hedef bölge ayarlanır. Sitenin dil sürümleri arasındaki bağlantı, yani hangi sayfanın hangi dilin karşılığı olduğu, arama motoruna bildirilir. Bunu en basit anlatımla şöyle özetleyebilirim: arama motoruna "bu sayfanın Rusça karşılığı şu" demek.
Bir de hız meselesi var. Sunucunuz Türkiye'deyse ve ziyaretçi uzaktaysa, sayfa geç açılabilir. Ziyaretçi bekler ve çıkarsa hem satış hem görünürlük zarar görür. Bu yüzden hız testlerini hedef ülkeden bakarak yapmak gerekir.
3. Sayfa yapısı
Araştırmadan çıkan niyetlere göre hangi sayfaların açılacağı planlanır. Her sayfanın tek ve net bir konusu olur. Aynı konuyu üç ayrı sayfada yarım yamalak anlatmak yerine tek sayfada tam anlatmak daha iyi sonuç verir.
4. İçerik
Metinler ana dili Rusça olan biri tarafından okunmuş olmalıdır. Bu metinleri ana dili Rusça olan bir çevirmen ya da editörle birlikte hazırlatırım; sonunda sayfayı teknik ve ticari açıdan ben kontrol ederim. Çeviri programı çıktısını olduğu gibi yayınlamak, Rusça bilen ziyaretçiye hemen fark edilen bir güvensizlik hissi verir.
5. Takip ve düzeltme
Yayınladıktan sonra Webmaster ve Metrica verileri izlenir. Hangi sorgularda gösterildiğiniz, hangi sayfaların tıklandığı, ziyaretçinin nerede ayrıldığı bakılır. SEO bir kez yapılıp bırakılan iş değildir; ilk aylarda sık, sonrasında daha seyrek bakılır.
Güven neden bu pazarda daha çok ağırlık taşır?
Sınırın ötesinden alışveriş yapan biri, sizi tanımadığı için daha temkinlidir. Yanlış bir adrese para göndermek ya da ürünün gelmemesi onun için gerçek bir risktir. Bu yüzden sitenizde şirketin resmi adı, vergi ve kayıt bilgisi, fiziksel adres, çalışan insan yüzleri ve gerçek iletişim kanalları açıkça görünmelidir. Bunların hiçbiri süs değildir; kararı belirleyen unsurlardır.
Yandex'in de sitelerde kullanıcı davranışına ve sitenin genel kalitesine baktığı söylenir. Bunun ayrıntılarını dışarıdan kimse tam bilemez, o yüzden iddialı konuşmayacağım. Ama sağduyulu bir sonuç çıkarabiliriz: ziyaretçinin sayfada aradığını bulması, rahat okuması ve iletişime geçmeye cesaret etmesi, hem satış hem görünürlük için iyi bir temeldir. Sizin işiniz, bu deneyimi hedef müşterinin gözünden kurmaktır.
Referanslar konusunda da dikkatli olmak gerekir. Gerçek bir müşterinizin izniyle yayınladığınız yorum değerlidir; uydurma yorum ise hem etik değil hem de ortaya çıktığında markanıza zarar verir. İzin almadığınız firma adlarını ve logoları kullanmayın.
Rusça sayfa yazarken pratik ipuçları
Başlıkta müşterinin kullandığı kelimeyi kullanın; katalog dilini değil, günlük dili tercih edin. Her sayfaya tek bir soruyu cevaplatın. Ölçü birimlerini, para birimini ve tarih biçimini hedef ülkeye uygun gösterin. Teslimat süresini ve koşullarını açık yazın. Fotoğraflarda Türkiye'ye özgü bir etiket ya da Türkçe yazı kalmışsa onları değiştirin. Formlarda yalnızca gerçekten ihtiyaç duyduğunuz bilgileri isteyin; uzun form, mobilde çoğu ziyaretçiyi vazgeçirir.
Son olarak, sitedeki Rusça kısmı bir kez yazıp bırakmayın. Müşteriden gelen sorular, hangi sayfaya hangi sorunun eklenmesi gerektiğini size söyler. Sıkça sorulan sorular bölümünü bu sorularla besleyin.
Kontrol listesi: işe başlamadan önce
Aşağıdaki liste, bir uzmanla görüşmeden önce kendi sitenizde bakabileceğiniz noktaları topluyor.
Bu listeden iki üç maddeyi sizin yapamıyor olmanız normaldir. Önemli olan, hangi maddede eksik olduğunuzu bilerek konuşmaya gelmenizdir.
Örnek senaryo 1: tekstil toptancısı
Bu bir varsayımsal örnektir, gerçek bir firma değildir. İstanbul'da çalışan bir tekstil toptancısı düşünün. Türkiye'de iyi satıyor, siteyi Türkçe ve İngilizce olarak yaptırmış. Kazakistan ve Rusya'dan zaman zaman telefonla sipariş alıyor, ama bu müşteriler siteyi bulmuyor, firmanın WhatsApp numarasını bir tanıdıktan alıyor.
Sorun şu: Site Rusça içermiyor, Yandex Webmaster'a eklenmemiş, hedef bölge belirtilmemiş. Rusça bir alıcı "ткани оптом из Турции" gibi bir aramada firmayı hiç göremez.
Yapılacaklar basit ama düzenli: Rusça ana sayfa, kumaş kategorileri için ayrı sayfalar, minimum sipariş ve nakliye süreci sayfası, sıkça sorulan sorular. Webmaster ve Metrica kurulur. Telefon yanına mesajlaşma uygulaması bilgisi eklenir. Zaman içinde gelen mesajlar izlenir ve hangi sayfanın hangi sorguda göründüğüne bakılır. Sonuçta ne kadar mesaj geleceğini söylemem; çünkü bu, ürüne, fiyata ve rakiplere bağlıdır. Ama en azından müşterinin sizi bulabileceği bir kapı açılmış olur.
Görselde, yabancı bir alıcının arama sonucundan siparişe giden yolu sadeleştirilmiş halde görüyorsunuz. Her aşamada bir kısım insan ayrılır; amaç herkesi tutmak değil, ayrılma sebeplerini azaltmaktır.
Örnek senaryo 2: sağlık turizmi hizmeti
Bu da varsayımsal bir örnektir. Antalya'da çalışan bir diş kliniği düşünün. Klinik, yabancı hastalar için hazırlanmış bir İngilizce sayfaya sahip. Ama Orta Asya'dan gelen hastaların çoğu Rusça araştırma yapıyor ve bilgi arıyor: tedavi süreci ne kadar sürer, yurtdışından nasıl randevu alınır, konaklama nasıl organize edilir, tedavi sonrası ne olur?
Burada önemli olan satış sayfasından çok bilgilendirme sayfalarıdır. Sağlıkla ilgili konularda abartı yapmamak, sonuç garantisi vermemek, kesin tıbbi iddialardan kaçınmak gerekir. Reklam ve sağlık içeriğiyle ilgili kurallar ülkeden ülkeye farklıdır; bu konuda bir hukukçuya danışmanızı öneririm.
Sayfaların içinde doktorun kimliği, kliniğin adresi, belgeler ve iletişim kanalları açıkça yer almalıdır. Okuyan kişi bir tedavi için ülke değiştirecekse, güvenmek için somut bilgiye ihtiyaç duyar. Süslü cümleler bu güveni sağlamaz; açık bilgi sağlar.
Sayfa düzeninde dikkat ettiğim şey, okuyan kişinin ilk ekranda "bu bana uygun mu" sorusuna cevap bulabilmesidir. Aşağıya doğru sırayla süreç, belgeler ve iletişim gelir.
Sık yapılan hatalar
Bu alanda gördüğüm hataların çoğu bilgisizlikten değil, Google deneyiminin Yandex'e aynen taşınmasından kaynaklanır.
Birinci hata, çeviri programı çıktısını yayınlamaktır. Okuyan kişi metni hemen ayırt eder. İkinci hata, hedef bölgeyi hiç belirtmemektir; siteniz hangi ülkeye hizmet verdiğini söylemezse, arama motoru da tahmin etmek zorunda kalır. Üçüncü hata, tüm dilleri tek bir sayfada karıştırmaktır. Her dil için ayrı adres kullanmak, hem ziyaretçiye hem arama motoruna kolaylık sağlar.
Dördüncü hata, iletişim bilgisini yerel ihtiyaca uydurmamaktır. Müşteri kendi ülkesinde yaygın olan bir mesajlaşma yolu arar. Beşinci hata, hız ve mobil görünümü ihmal etmektir; Orta Asya'da pek çok kişi siteye telefondan girer. Altıncı hata ise sonucu çok erken beklemektir. Yeni bir dil ve yeni bir pazarda sonuçlar zamanla gelir; ilk haftalarda beklentiyi düşük tutmak sağlıklıdır.
Bir de ödeme ve ihracat konusu var. Hangi ülkeye hangi ödeme yöntemiyle satış yapabileceğiniz, yaptırımlar, gümrük ve vergi gibi konular benim alanım değil. Bu konularda mutlaka muhasebecinize ve bir hukukçuya danışın. Ben sadece, bunları sitede müşteriye anlaşılır biçimde anlatmanıza yardım ederim.
İlk aylarda ne beklemeli?
Zaman çizelgesini dürüstçe söylemek gerekirse: kesin bir tarih veremem. Ama süreçte hangi aşamaların olacağını anlatabilirim.
İlk dönemde temel kurulum ve sayfalar hazırlanır. Sonraki dönemde sayfalar dizine girer ve ilk veriler birikmeye başlar. Ardından hangi sorgularda gösterildiğiniz, hangi sayfaların işe yaradığı netleşir ve içerik buna göre güçlendirilir. Bu çizgi her site için aynı hızda ilerlemez; rekabetin yoğunluğu, sitenin yaşı ve içerik kalitesi belirleyicidir.
Kendiniz ne yapabilirsiniz, ne zaman uzman gerekir?
Bazı işleri kendiniz yapabilirsiniz. Yandex Webmaster ve Metrica hesaplarını açıp siteyi eklemek, iletişim bilgilerini hedef ülkeye göre güncellemek, Rusça bilen bir tanıdığınıza mevcut sayfaları okutmak size bir fikir verir. Rakiplerin Rusça sitelerine bakıp hangi sayfaları kullandıklarını not etmek de ücretsiz ve faydalı bir çalışmadır.
Uzman desteği ise şu durumlarda mantıklıdır: Siteniz birden çok dilde yeniden düzenlenecekse, teknik kurulum (dil sürümleri, bölge ayarı, hız) sizi aşıyorsa, Rusça içerik planlaması gerekiyorsa ya da kısıtlı zamanınızda sonuç izleyemiyorsanız.
Karar şeması kaba bir rehber. Sizin için doğru olanı, ilk görüşmede sitenize birlikte bakarak netleştirebiliriz. Gerekli değilse "buna ihtiyacınız yok" demekten çekinmem.
Maliyeti ne belirler?
Rakam vermiyorum, çünkü bu tür işlerde iki firmanın ihtiyacı birbirinin aynısı değildir. Fiyatı etkileyen başlıca unsurlar şunlardır.
Dil sayısı: yalnızca Rusça mı, Rusça ile birlikte Kazakça, Özbekçe gibi diller mi isteniyor? Sayfa sayısı: on sayfalık bir vitrin ile yüzlerce ürünlük bir katalog aynı iş değildir. Mevcut site durumu: siteniz zaten düzenliyse iş azalır; teknik olarak yeniden kurulması gerekiyorsa artar. İçerik: metinlerin sıfırdan yazılması mı, mevcut metinlerin Rusçaya uyarlanması mı? Rekabet: hedeflediğiniz aramada kaç ciddi rakip var? Süreklilik: tek seferlik kurulum mu, aylık takip ve geliştirme mi?
Ayrıca reklam bütçesi ayrı bir kalemdir. Yandex Direct ile ücretli reklam vermek isterseniz, reklam harcaması site çalışmasından ayrı hesaplanır. SEO ve reklam birbirini tamamlar: reklam hızlı görünürlük, SEO ise uzun vadeli düzen sağlar.
Benimle çalışma şekli
Ben bir ajans değil, tek kişiyim. Bu yüzden konuştuğunuz kişi, işi yapan kişidir. Çalışma düzenim şöyle: önce ihtiyacınızı ve hedef pazarı dinlerim, sitenizi incelerim, ne yapılması gerektiğini ve neyin gerekmediğini yazılı olarak paylaşırım. Onayınızla kurulum, sayfa yapısı ve içerik planına geçerim. Rusça metinler için ana dili Rusça olan bir editörle çalışmayı tercih ederim; çünkü bu dili ana dil seviyesinde yazmadığım için sorumluluğu dürüstçe paylaşmak gerekir.
Tek elden çalışmanın faydası burada belli olur. Site tasarımı, SEO, içerik, sosyal medya ve reklam aynı kişide olduğu için kimin neyi yapacağı konusunda kopukluk yaşanmaz. Örneğin Yandex'te görünmek için yazdığım sayfayı, aynı mantıkla Instagram veya Meta reklamında kullanılacak mesajla uyumlu tutabilirim. Siteyi bir kişi, reklamı başka biri, sosyal medyayı üçüncü biri yönettiğinde çoğu zaman mesajlar birbirinden uzaklaşır.
Yukarıdaki görsel, önerdiğim sayfa düzeninin sade bir taslağı. Her site için ayrıntıları değişir, ama temel sıra aynıdır: önce kim olduğunuzu, sonra ne yaptığınızı, sonra nasıl çalıştığınızı, en sonda nasıl ulaşılacağını söylersiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yandex SEO ile Google SEO aynı şey mi?
Temel mantık aynıdır: kaliteli, hızlı, net bir site; müşterinin aradığı soruya cevap veren sayfalar. Ama dil, bölge ayarı, kullanılan araçlar ve bazı ayrıntılar farklıdır. Bu yüzden Google'daki çalışmanız Yandex'te kendiliğinden aynı etkiyi göstermeyebilir; ayrıca bakılması gerekir.
Rusça bilmiyorum, bu iş yine de yapılabilir mi?
Evet. Ama metinlerin ana dili Rusça olan biri tarafından yazılması ya da en azından gözden geçirilmesi şarttır. Çeviri programı çıktısını doğrudan yayınlamamanızı öneririm. Süreci ben yönetirim, dil kontrolünü uygun bir editörle birlikte yürütürüm.
Siteyi Türkiye'de barındırıyorum, sorun olur mu?
Tek başına bir engel değildir. Ancak sayfa hızı uzak bir ülkeden yavaşsa ziyaretçi kaybedersiniz. Hız testini hedef ülkeden bakarak yapmak ve gerekirse çözüm üretmek gerekir.
Yandex'te ilk sıraya çıkmayı garanti ediyor musunuz?
Hayır. Kimse, hiçbir arama motorunda sıra garantisi veremez. Yapabileceğim şey, sitenizi doğru kurmak, doğru sayfaları hazırlamak ve verileri izleyerek düzeltmek. Sonuç; rekabete, ürününüze ve zamana bağlıdır.
Yandex SEO ne kadar sürede sonuç verir?
Kesin süre söyleyemem. Yeni bir dil ve pazar için ilk dönemde kurulum ve dizine girme aşaması olur, sonrasında veri biriktikçe sonuçlar belirginleşir. İlk haftalarda hızlı sonuç beklemeyin; birkaç ay sonunda hangi yönün işe yaradığını görmek daha gerçekçidir.
Yandex Direct reklamı ile SEO birlikte yapılır mı?
Yapılabilir ve çoğu zaman mantıklıdır. Reklam daha hızlı görünürlük sağlar; SEO ise zamanla düzen kurar. Reklamdan gelen veriler hangi aramaların işe yaradığını gösterdiği için SEO planına da yardımcı olur. Reklam bütçesi site çalışmasından ayrı hesaplanır.
Hangi ülkeler için çalışabilirsiniz?
Rusya, Kazakistan, Belarus, Özbekistan, Kırgızistan gibi Rusça'nın yaygın kullanıldığı pazarlar için çalışma yapılabilir. Ancak her ülkenin arama alışkanlığı ve yasal koşulları farklıdır. Ödeme, ihracat ve yaptırımla ilgili konular için muhasebecinize ve bir hukukçuya danışmanızı öneririm.
Mevcut sitemi baştan yapmam gerekir mi?
Çoğu zaman hayır. Önce mevcut siteye bakarım; Rusça sayfalar ve teknik kurulum eklenerek ilerlenebiliyorsa sıfırdan yapmak gerekmez. Site çok eskiyse ya da mobilde bozuksa yenileme önerebilirim, ama bunu gerekçesiyle anlatırım.
Hedef pazarınızda arama motorunun sizi göstermediğini düşünüyorsanız, SEO hizmeti sayfamdan bana ulaşın; sitenize birlikte bakalım, Yandex için gerçekten neyin gerektiğini ve neyin gerekmediğini açıkça konuşalım.