Gebze'de bir fabrikanız, İzmit'te bir kliniğiniz ya da Darıca'da bir dükkânınız var. Müşterileriniz çoğunlukla tavsiyeyle geliyordu, ama artık biri "kocaeli web tasarım" diye aramaya başlamışsa muhtemelen bir şeylerin değiştiğini hissettiniz: tedarikçi arayan şirketler önce internete bakıyor, hasta ya da müşteri adayı önce telefonundan karşılaştırma yapıyor. Siteniz yoksa ya da eskiyse bu karşılaştırmada hiç görünmüyorsunuz. Bu yazıda Kocaeli ve Gebze'deki bir işletmenin web tasarım hizmetinden ne beklemesi gerektiğini, hangi sayfaların işe yaradığını ve teklifleri nasıl kıyaslayacağını sade bir dille anlatıyorum. Ben Ümit Kırkoç; İstanbul'da tek başıma çalışıyorum ve web sitesi yaptırma işini baştan sona kendim yürütüyorum.
Web tasarım, kısaca, işletmenizin internetteki vitrinini ve satış masasını hazırlamaktır. Güzel görünmesi gerekir, ama asıl iş görünüşün arkasındaki düzendir: ziyaretçi ne arıyorsa hızlıca bulmalı, size güvenmeli ve sizi aramalı ya da form doldurmalı. Kocaeli'de bu düzen, İstanbul'daki bir butik ya da Ankara'daki bir danışmanlık sitesinden epey farklı kurulur. Nedenini aşağıda adım adım açıyorum.
Kocaeli'de web sitesi neden başka düşünülür?
Kocaeli, Türkiye'nin en yoğun sanayi bölgelerinden biri. Gebze, Dilovası, Çayırova ve Körfez çevresinde organize sanayi bölgeleri, üretim tesisleri, lojistik firmaları ve onlara hizmet eden yüzlerce küçük işletme var. Öte yandan İzmit, Derince, Darıca ve Kartepe gibi yerlerde klasik yerel işletmeler, klinikler, eğitim kurumları, restoranlar ve esnaf bulunuyor. Yani bu ilde iki ayrı müşteri türü yan yana yaşıyor: kurumsal alıcılar ve mahalledeki bireysel müşteriler.
Bu ayrım, sitenizin dilini ve sayfalarını doğrudan etkiler. Bir fabrikanın tedarikçi araması yapan satın alma sorumlusu, kısa ve etkileyici cümlelerle değil; üretim kapasitesi, sertifikalar, teslim süresi ve referanslar gibi somut bilgilerle ilgilenir. Mahallesinde diş hekimi arayan biri ise adres, çalışma saati, yol tarifi ve fotoğraf görmek ister. İkisine aynı şablon site hazırlarsanız ikisini de yarı yolda bırakırsınız.
Bir başka özellik de coğrafya. Gebze, İstanbul'a çok yakın; birçok kişi hem İstanbul hem Kocaeli içinde arama yapıyor. Aynı kişi sabah "gebze cnc işleme", öğleden sonra "tuzla cnc işleme" yazabilir. Siteniz hizmet verdiğiniz bölgeleri açıkça yazmıyorsa Google bu bölgeleri kendiliğinden tahmin etmez.
Aşağıdaki görsel, tamamen uydurma bir aramada sonuç sayfasının nasıl göründüğünü ve neden bölgenizi ve hizmetinizi net yazmanın fark yarattığını gösteriyor.
Görselde vurgulanan sonuç, ilk satırında hem hizmeti hem bölgeyi söylüyor ve ziyaretçiye ne bulacağını önceden anlatıyor. Genel bir "kaliteli çözümler" sayfası bunu yapmıyor. Google'ın da yaptığı iş buna benzer: aramayı yapan kişiye en açık cevabı veren sayfayı öne çıkarmak.
Siteniz Kocaeli dışından da iş getirebilir
Kocaeli'deki birçok firma yalnızca ilde değil, Türkiye genelinde ve yurt dışında satış yapıyor. Eğer ihracat yapıyorsanız ya da yabancı alıcılarla çalışmak istiyorsanız, sitenizin ikinci bir dilde de hazırlanması mantıklı olur. Bunu iş büyüdükçe eklemek mümkün; ama baştan tasarımın buna izin verecek biçimde kurulması, sonradan her şeyi yeniden yapmaktan çok daha ucuza gelir.
İnsanlar Kocaeli'de nasıl arıyor?
Teknik olmayan bir işletme sahibi olarak "SEO", "anahtar kelime" gibi terimlerle uğraşmak zorunda değilsiniz. Ama müşterinizin Google'a ne yazdığını anlamak, siteniz için en değerli bilgidir. Kocaeli'de arama davranışı kabaca dört gruba ayrılıyor.
Birinci grup şehir genelinde arama yapanlar: "kocaeli web tasarım", "izmit avukat" gibi. İkinci grup ilçe veya semt yazanlar: "gebze diş hekimi", "darıca çelik kapı" gibi. Üçüncü grup harita üzerinden bakanlar; telefonlarında Google Haritalar'ı açıp çevrelerindeki işletmelere göz atıyorlar. Dördüncü grup ise kurumsal aramalar: "gebze osb paslanmaz sac tedarikçisi" ya da "kocaeli ambalaj üreticisi" gibi daha uzun ve net ifadeler.
Aşağıdaki tablo bu dört grubu, ne istediklerini ve onlara hangi sayfanın uygun düşeceğini özetliyor.
Tablodan çıkaracağınız sonuç şu: tek bir ana sayfa hepsine cevap veremez. Harita aramasında işletme profiliniz, ilçe aramasında o ilçeye özgü bir sayfa, kurumsal aramada ise ürün veya hizmetinizi ayrıntılı anlatan bir sayfa öne çıkar. Bu yüzden web tasarım işini yalnızca "ana sayfa güzel olsun" diye düşünmek, çoğu zaman yetersiz kalır.
Telefon ağırlıklı bir bölge
Hem sanayi çalışanları hem esnaf, hem de evden aramaya çıkan bireysel müşteriler ağırlıklı olarak telefondan bakıyor. Üretim tesisinde çalışan bir satın almacı bile öğle arasında telefonuyla firma araştırıyor olabilir. Siteniz telefonda yavaş açılıyorsa, yazılar küçük kalıyorsa ya da arama düğmesi bulunamıyorsa ziyaretçi sizi bırakıp ikinci sonuca geçer. Bu yüzden tasarım önce telefon düşünülerek yapılmalı; bilgisayar görünümü sonra gelir.
Kocaeli işletmesi için hangi sayfalar gerekir?
Sayfa sayısı arttıkça iş kalitesi artmaz; doğru sayfaların olması önemlidir. Kocaeli'deki bir işletme için çekirdek yapı genellikle şöyle olur: ana sayfa, hizmet veya ürün sayfaları, hakkımızda yerine "kimiz, ne zamandır, nerede" sorularını cevaplayan bir kurumsal sayfa, referanslar veya örnek işler, sık sorulan sorular, iletişim ve ulaşım sayfası.
Bunların içinde en çok ihmal edilen iki sayfa vardır. Birincisi hizmet sayfalarının ayrı ayrı yazılmasıdır. "Hizmetlerimiz" başlığı altında on madde sıralamak yerine, her ana hizmet için ayrı bir sayfa hazırlamak hem ziyaretçiye hem Google'a daha net bilgi verir. İkincisi iletişim sayfasıdır. Adres, harita, çalışma saatleri, telefon ve e-posta orada tek bakışta bulunmalı; ayrıca "Gebze Teknoloji Vadisi'ne şu kadar mesafe" gibi bir ulaşım notu, ziyarete gelecek kişi için çok işe yarar.
Aşağıdaki görsel, uydurma bir firma için önerdiğim hizmet sayfası düzenini gösteriyor.
Bu düzende ziyaretçi sırayla şu soruların cevabını alıyor: Bu sayfa ne hakkında, bana uygun mu, bu firma bunu gerçekten yapabiliyor mu, aklımdaki sorular ne olacak, nasıl ulaşırım. Sayfa bu sırayı takip ettiğinde ikna etmeye çalışmanıza gerek kalmaz; bilgi zaten güveni oluşturur.
Sanayi firmaları için ek bölümler
Üretim yapan ya da toptan satış yapan bir firmaysanız, sitenize alıcıların aradığı teknik bilgiyi koymanız gerekir: üretim kapasitesi, kullandığınız malzemeler ya da makineler, sahip olduğunuz belgeler, minimum sipariş miktarı gibi konular. Katalog PDF'i indirilebilir olmalı ama yalnızca PDF'e güvenmeyin; bir PDF'in içindeki bilgiye arama motorları sayfa kadar kolay ulaşmayabilir. Aynı bilgiyi sayfa olarak da yazın.
Ayrıca teklif isteme formunu kısa tutun. Satın alma sorumlusu on beş alan doldurmak istemez; ad, firma, telefon, kısa bir ihtiyaç notu ve varsa teknik çizimi eklemek için bir alan çoğu zaman yeterlidir.
Örnek senaryo 1: Gebze'de bir metal işleme firması
Bu bir varsayımsal örnektir; gerçek bir firmayı anlatmıyor. Gebze'de küçük bir sac işleme atölyesi düşünün. İşler yıllardır eski müşterilerden ve tavsiyeden geliyor, ama sahibi büyümek ve yeni sanayi firmalarına ulaşmak istiyor. Elinde 2014'ten kalma, telefonda düzgün açılmayan, ürün fotoğraflarının bulanık olduğu bir site var. Sitede tek sayfada "Hakkımızda ve Hizmetlerimiz" yazıyor.
Bu atölye için ilk yaptığım şey, kimin arama yaptığını netleştirmek olur: büyük bir firmanın satın alma sorumlusu mu, küçük bir imalatçı mı, yoksa kendi ihtiyacı için işçilik arayan bir tasarımcı mı? Cevaba göre sayfalar değişir. Örneğin lazer kesim, abkant büküm ve kaynaklı imalat ayrı ayrı sayfalara bölünür; her sayfada kullanılan malzeme türleri, ölçü aralığı, teslim süresi mantığı ve örnek iş fotoğrafları yer alır. Gebze ve çevresindeki ilçelerde hizmet verdiği ayrıca belirtilir.
Bu bilgiler sayfalara yerleştiğinde ziyaretçi şu yolu izler: önce arama sonucunda dikkat çeken bir başlık, sonra hizmet sayfası, sonra referans fotoğrafları, en sonunda teklif formu. Aşağıdaki görsel bu yolu dört basamakta gösteriyor.
Her basamakta bir kısım ziyaretçi ayrılır, bu normaldir. Önemli olan, kalanların bir sonraki adımı kolayca atabilmesi. Sitede bu yolun bir basamağı eksikse, örneğin referans yoksa, kişi tereddüt eder ve teklif istemeden çıkar. Sonuçların ne kadar artacağına dair bir söz vermiyorum; ama süreç mantıklı kurulduğunda gelen taleplerin niteliği genellikle iyileşir.
Örnek senaryo 2: İzmit'te bir poliklinik
Bu da varsayımsal bir örnek. İzmit merkezde orta ölçekli bir poliklinik düşünün. Hastalarının çoğu mahalleden ve çevre ilçelerden geliyor, ama yeni bir branş ekledi ve bunu duyurmak istiyor. Sitesi var, ancak bütün branşlar tek sayfada alt alta sıralanmış, doktor fotoğrafları yok, randevu için yalnızca bir telefon numarası var.
Burada ziyaretçi bir ürün satın almıyor; birine sağlığını emanet etmeye karar veriyor. Güven, her şeyden önemli. Bu nedenle her branşa ayrı sayfa, her sayfada hangi şikâyetlerle başvurulabileceği, hekimin kısa tanıtımı, muayenenin nasıl işlediği ve randevu bilgisi olması gerekir. Sağlık konusunda abartılı vaatler ve kesin sonuç cümleleri hem etik değil hem de yasal sınırlara takılabilir; reklam ve tanıtım kuralları konusunda emin değilseniz bir hukukçuya ya da meslek odanıza danışmanız gerekir.
İki örnek arasındaki fark, aşağıdaki karşılaştırmada özetleniyor.
Karşılaştırmadan görüleceği gibi aynı il içinde bile iki site aynı biçimde kurulmaz. Birinde teknik ayrıntı ve kapasite öne çıkar, diğerinde güven ve kolay randevu. Hangisine yakın olduğunuzu belirlemek, işin ilk ve en ucuz adımıdır.
Web tasarım süreci nasıl işler?
Süreci anlamak, teklif aldığınızda neyin içinde ne olduğunu görmenize yardım eder. Ben işi şu beş adımda yürütüyorum.
Birinci adım tanışma ve ihtiyacın netleşmesidir. İşinizi, müşterilerinizin kim olduğunu, rakiplerinizi, mevcut sitenizi ve beklentinizi dinlerim. Bu adımda amaç "site yapalım" değil, "site hangi işe yarayacak" sorusunu cevaplamaktır. İkinci adım yapının kurulmasıdır: hangi sayfalar olacak, hangi sırayla bağlanacak, hangi sayfa hangi aramaya cevap verecek. Üçüncü adım tasarım ve içeriktir. Burada görünüm kadar yazıların da hazırlanması gerekir; çünkü yazısız tasarım boş bir vitrin gibidir. Dördüncü adım yayına alma ve test etmedir: telefonda, farklı tarayıcılarda ve farklı hızlarda sitenin sorunsuz çalıştığını kontrol ederim. Beşinci adım ise yayından sonra izlemedir: formlar çalışıyor mu, ziyaretçiler nerede takılıyor, Google siteyi görüyor mu.
Aşağıdaki görsel bu adımları kısa başlıklarla özetliyor.
İçerik kısmı çoğu zaman gecikmeyi yaratan kısımdır. Fotoğraflar, referanslar, belgeler, ürün bilgileri sizden gelir; ben gerekirse düzenler ve yazıya çeviririm. Hazır olmayan bilgi için sitenin bir yerinin boş bırakılması, hiç kimsenin işine yaramaz. Bu yüzden başlangıçta hangi bilgilerin sizde olduğunu birlikte listelemek zaman kazandırır.
Site ile birlikte düşünülmesi gerekenler
Web sitesi tek başına bir proje değildir; müşteri ile sizin arasındaki ilk temas noktasıdır. Siteyi hazırlarken Google'da bulunmayı sağlayacak temel ayarlar (başlıklar, açıklamalar, hız, harita kaydı) aynı işin parçasıdır. Instagram, LinkedIn ya da Google reklamlarından gelen ziyaretçi de bu siteye düşer. Bu işlerin hepsini tek elden yürüttüğümde, örneğin reklamda söylenen cümle ile sayfada okunan cümle birbirini tutar; ayrı kişilerde kalan işlerde bu sık kaçan bir ayrıntıdır. Bunların hepsini baştan almanız gerekmez; ihtiyacınıza göre adım adım ilerlerim.
Kocaeli'de sık yapılan hatalar
Gördüğüm hataların çoğu teknik değil, karar hatasıdır. Aşağıda en sık karşılaşılanları sıralıyorum.
Birincisi şablon siteye güvenip içeriği doldurmamaktır. Hazır şablonlar fena değildir, ama "Şirketimiz kaliteli hizmeti ilke edinmiştir" gibi içi boş cümlelerle yayına alındığında hiçbir aramada fark yaratmaz. İkincisi hizmet bölgesini yazmamaktır; Gebze'deyseniz ve Darıca, Çayırova, Tuzla'ya da hizmet veriyorsanız bunu açıkça belirtmelisiniz. Üçüncüsü telefon uyumunu test etmemektir: bilgisayarda güzel görünen site, telefonda yazı taşabilir ya da düğmeler birbirine girebilir. Dördüncüsü Google'daki işletme profilini boş bırakmaktır; harita aramasında çıkmak çoğu yerel iş için siteden bile önemlidir. Beşincisi alan adı ve barındırma hesaplarını ajansın ya da yazılımcının kendi adına açtırmasıdır; ileride ayrılmak istediğinizde siteniz rehin kalabilir. Altıncısı, iletişim formunun nereye gittiğini hiç denememektir; gelen e-postaların spam klasörüne düştüğü ve aylarca kimsenin fark etmediği örneklere rastlanır.
Görseldeki maddelerin hiçbiri büyük bütçe gerektirmez; hepsi dikkat ve önceden bilgi ile önlenir. Bir teklif aldığınızda bunlardan hangilerine cevap verildiğine bakmanız, firma seçerken iyi bir ölçüttür.
Kendiniz mi yapmalısınız, uzmandan mı almalısınız?
Her işletme profesyonel hizmet almak zorunda değil. Hazır sitelerin sürükle-bırak araçlarıyla küçük bir tanıtım sitesi yapmak mümkün; zamanınız varsa ve beklentiniz sadece "internette adım görünsün" ise bu yeterli olabilir. Ama sorun şu: işiniz arama sonuçlarında yarışmayı, ürün ya da hizmet sayfalarında satış yapmayı ya da kurumsal bir imaj vermeyi gerektiriyorsa, hazır araçla başlamak çoğu zaman sonradan yeniden yapmayı doğurur.
Karar vermenize yardım edecek birkaç soru var. Müşterileriniz sizi internette arıyor mu? Rakipleriniz güçlü siteler kullanıyor mu? Siteye düzenli içerik yazacak vaktiniz var mı? Teklif ya da satış formu gibi özel işlevlere ihtiyacınız var mı? Cevaplarınız çoğunlukla "evet" ise profesyonel destek mantıklıdır.
Kendiniz yapmaya karar verirseniz bile şu üç şeyi mutlaka kontrol edin: sitenin telefonda rahat okunması, iletişim bilgilerinin her sayfadan ulaşılabilir olması ve alan adının sizin adınıza kayıtlı olması. Bunlar eksikse en güzel tasarım bile işe yaramaz.
Web tasarımın maliyetini ne belirler?
Bu yazıda rakam vermiyorum; çünkü iki işletmenin ihtiyacı birbirinin aynısı olmuyor ve ortalama bir rakam yanıltıcı olur. Onun yerine fiyatı neyin değiştirdiğini anlatayım ki gelen teklifleri anlamlı biçimde kıyaslayabilesiniz.
Fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır: sayfa sayısı ve her sayfanın ne kadar özel çalışma gerektirdiği; sitenin kaç dilde olacağı; içeriği sizin mi yoksa benim mi hazırlayacağım; fotoğraf ve görsel çekimi ihtiyacı; teklif formu, ürün kataloğu, çevrimiçi satış ya da randevu gibi özel işlevler; mevcut sitenizden veri taşınıp taşınmayacağı; ve yayından sonra bakım ile güncelleme desteğinin kapsamı. Bir siteyi "tek sayfa" ile "yirmi sayfalı çok dilli kurumsal site" aynı kefeye koymak mümkün değil.
Teklif alırken ayrıca neyin dahil olduğunu sorun. Alan adı, barındırma, güvenlik sertifikası, telefon uyumu, temel Google ayarları, yazılar ve yayından sonraki destek ayrı ayrı yazılmalı. Düşük görünen bir teklif sonradan eklenen kalemlerle pahalıya dönebilir.
Bu soruların cevabını yazılı almak, ileride yaşanacak anlaşmazlıkların büyük kısmını önler. Dürüst bir hizmet sağlayıcı bu sorulardan rahatsız olmaz; tersine, ne kadar ayrıntılı sorarsanız o kadar güvenebilirsiniz.
Benimle çalışma şekli
Ben İstanbul'da çalışıyorum, ama Kocaeli ve Gebze'deki işletmelerle uzaktan rahatlıkla çalışılabiliyor. Gebze, İstanbul'a yakın olduğu için gerektiğinde yüz yüze görüşmek de mümkün; ancak çoğu iş telefon, görüntülü görüşme ve ortak dosyalarla yürüyor. İlk görüşmede ihtiyacınızı dinler, size uygun olmayan bir şey varsa bunu açıkça söylerim. Gereksiz sayfa ya da özellik eklemeyi önermem.
Tek elden çalışmanın pratik faydası, aynı kişiyle konuşmanızdır. Siteyi yapan, Google görünürlüğünü kuran, sosyal medya paylaşımlarını hazırlayan ve reklamları yöneten kişiler ayrı olduğunda, her biri bir diğerinin neden öyle yaptığını bilmez. Ben bu işlerin hepsini yaptığım için sitedeki başlık, reklamdaki cümle ve Instagram'daki paylaşım aynı dili konuşur. Bunu isterseniz sonradan, ihtiyaç doğdukça eklersiniz; hepsini birden almak zorunda değilsiniz.
Aşağıdaki zaman çizelgesi, tipik bir projenin hangi aşamada ne yapıldığını gösteriyor. Sürelerin değişebileceğini, özellikle içerik ve görsellerin gelişine bağlı olduğunu unutmayın.
Çizelgede en kritik nokta, sizden gelmesi gereken bilgilerin zamanında teslim edilmesidir. Bu iş birlikte yürütülür; siz işinizi, ben siteyi bilirim. Sürecin sonunda siteniz size aittir: yönetim paneline erişiminiz, alan adı kaydınız ve içerikleriniz sizde kalır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kocaeli'de web sitesi yaptırmak için firmanın Kocaeli'de olması gerekir mi?
Hayır. Önemli olan, bölgenizi ve müşterinizin arama biçimini anlayan biriyle çalışmaktır. Bugün işin büyük kısmı uzaktan yürütülüyor; gerektiğinde görüşme planlanır. Yakınlık size kolaylık sağlar, ama kalite yerine geçmez.
Web sitesi ne kadar sürede hazır olur?
Süre; sayfa sayısına, içeriğin hazır olup olmamasına ve sizin geri bildirim hızınıza göre değişir. Küçük bir tanıtım sitesi birkaç haftada, çok sayfalı ve çok dilli bir site daha uzun sürede tamamlanabilir. Gecikmenin en sık nedeni teknik değil; metin ve fotoğrafların zamanında gelmemesidir.
Gebze'de sanayi firmasıyım, sitem ne işime yarar?
Alıcılar tedarikçi araştırmasını artık büyük ölçüde internette yapıyor. Siteniz kapasitenizi, belgelerinizi, ürünlerinizi ve referanslarınızı gösteriyorsa, görüşmeye daha hazırlıklı gelen ve daha net teklif isteyen kişilerle karşılaşırsınız. Satış garantisi veremem, ama güvenilir bir ilk izlenim sağlamak sitenin işidir.
Hazır şablon mu özel tasarım mı?
Her iki yol da doğru olabilir. Küçük bütçe ve basit ihtiyaç için iyi hazırlanmış bir şablon yeterlidir. Özel iş akışı, çok dilli yapı ya da ürün kataloğu gerekiyorsa şablonu ihtiyaca göre uyarlamak ya da baştan tasarlamak gerekir. Önemli olan şablonun içini kendi bilgilerinizle doldurmaktır.
Siteyi yaptırdıktan sonra Google'da görünür müyüm?
Site yayına girdiğinde Google onu tanır, ama ilk sayfada çıkmak ayrı bir iştir; rekabete, içeriğe ve zamana bağlıdır. Hiçbir kimse belirli bir sıra garanti edemez. Siteyi baştan arama motorlarına uygun kurmak bu yolu kolaylaştırır; ardından düzenli içerik ve yerel kayıtlar eklenir.
Yayından sonra güncelleme ve bakım gerekir mi?
Evet. Yazılımların güncellenmesi, yedek alınması, güvenlik kontrolü ve zaman zaman içerik eklenmesi gerekir. Bunu kendiniz yapabilirsiniz ya da destek olarak alabilirsiniz; teklifte bunun dahil olup olmadığını mutlaka sorun.
Sosyal medya ve reklamı da sizden alabilir miyim?
Evet; Instagram, Facebook, LinkedIn, TikTok ve YouTube yönetimi ile Google ve Meta reklamlarını da yürütüyorum. Ama web sitesi için bunları almak zorunda değilsiniz. İsterseniz önce siteyi yaptırır, ihtiyaç doğdukça diğer işleri eklersiniz.
Mevcut sitem var ama eski; baştan mı yapmalıyım?
Her zaman değil. Önce sitenizin neresinin çalıştığına bakarım: alan adının yaşı, mevcut sayfaların aldığı ziyaret, içerik kalitesi. Bazen düzenleme ve hız iyileştirmesi yeterli olur, bazen baştan yapmak daha doğrudur. Bunu görüşmede açıkça söylerim.
Kocaeli ya da Gebze'deki işletmeniz için nereden başlayacağınızdan emin değilseniz, web sitesi yaptırma hizmeti sayfamdan bana ulaşabilirsiniz; işinizi dinler, size uygun yolu açıkça anlatırım.