Bodrum'da, Marmaris'te, Fethiye'de ya da Muğla merkezde bir işletmeniz var. Belki butik bir otel, belki bir tekne turu, bir emlak ofisi, bir restoran, bir klinik ya da bir ev hizmeti. Siteniz ya hiç yok, ya yıllar önce yaptırılmış ve telefonda bozuk görünüyor, ya da sadece bir sosyal medya hesabından ibaret. Sezon yaklaşırken "muğla web tasarım" ya da "bodrum web tasarım" diye arama yapmanız çok doğal. Bu yazıda, Muğla ve Bodrum'da web tasarım hizmeti alırken neye dikkat etmeniz gerektiğini, bölgeye özgü sorunları ve işe nereden başlayacağınızı anlatıyorum. Ben Ümit Kırkoç, İstanbul'da çalışıyorum ve web sitesi yaptırma işini uzaktan, tek elden yürütüyorum; yani bu bölgedeki işletmelere hizmeti yüz yüze değil, görüşme ve yazışma üzerinden veriyorum. Bunu baştan söylemek istedim, çünkü karar verirken bilmeniz gereken bir bilgi.
Web sitesi, kısaca, işletmenizin internetteki adresi ve vitrinidir. İnsanlar sizi Google'da arar, siteye girer, fiyatı, konumu ve fotoğrafları görür, sonra arar ya da yazar. Muğla'da bu zincir diğer şehirlerden biraz farklı işler; çünkü müşterinizin önemli bir kısmı başka şehirden, hatta başka ülkeden gelir ve sizi hiç görmeden karar verir.
Muğla ve Bodrum'da site yapmak neden farklı?
İstanbul'daki bir muhasebeciyle Bodrum'daki bir tekne işletmecisinin ihtiyacı aynı değildir. Muğla'nın ilçeleri turizmle, yazlıkla, yat ve tekneyle, yabancı sakinlerle ve mevsimle yaşıyor. Bu da siteden beklentiyi değiştiriyor.
Birincisi, müşteriniz çoğu zaman bölgede değil. Ankara'dan, İzmir'den, Londra'dan ya da Stockholm'den biri tatil planlarken sizi arıyor. O kişi "bodrum butik otel" yazıyor, ama aynı zamanda Türkçe bilmeyen biri de olabilir. İkincisi, işin yoğunluğu yıl boyunca eşit değil. Mayıs ile Eylül arasında telefonunuz susmuyor, kışın ise sessiz. Siteniz o sessiz aylarda hazırlık yapmanız için en iyi fırsat. Üçüncüsü, bölge çok parçalı: Bodrum merkez, Yalıkavak, Gümüşlük, Turgutreis, Gündoğan, Bitez gibi semtler; Marmaris, Fethiye, Datça, Dalaman, Milas, Ortaca, Köyceğiz, Akyaka. İnsanlar çoğu zaman "Muğla" değil, gitmek istedikleri yerin adını yazıyor.
Aşağıdaki görsel, uydurma bir örnekle arama sonucunun nasıl göründüğünü gösteriyor.
Vurgulanan sonuç ne yapıyor? Semti, hizmeti ve neyi bulacağınızı ilk satırda söylüyor. Genel bir "Muğla'nın en iyisi" sayfası bunu yapmıyor. Google, aradığınız şeye en uygun cevabı vermeye çalışır; siz ona bunu kolaylaştırırsanız görünme şansınız artar. Elbette bu bir sıra garantisi değil, sadece işi doğru kurmanın mantığı.
Müşteriniz sizi nasıl arıyor?
Siteyi tasarlamadan önce, insanların nasıl aradığına bakmak gerekir. Muğla'da genelde dört farklı arama tipi görürüm ve her birine farklı bir sayfa uyar.
Tablodaki ayrım aslında şunu söylüyor: herkes için tek bir ana sayfa yetmez. Sezonda "bodrum yat kiralama" yazan biri fiyat ve tarih bakıyor. Kışın "muğla diş hekimi" yazan yerel biri randevu ve ulaşım arıyor. Yabancı dilde arayan biri ise önce güven arıyor; sitenin kendi dilinde olup olmadığına bakıyor. Bir siteyi yaptırırken "hangi müşteri hangi cümleyle geliyor?" sorusunu cevaplamak, tasarımdan daha önemli.
Burada küçük bir ipucu: kendi telefonunuzdan, sizin işinizi arayan bir müşteri gibi birkaç arama yapın. "Bodrum" ve semt adıyla, Türkçe ve İngilizce deneyin. Kimler çıkıyor, hangi sayfalar öne geliyor, siz neden yoksunuz? Bu on dakika, bir toplantıdan daha çok şey öğretir.
Hangi sayfalar gerekir?
Çoğu işletme sahibi "tek sayfalık, güzel bir site" ister. Küçük bir esnaf için bu bazen yeterli olabilir ama ticari arama yapan müşteriyi karşılamak için genelde birkaç sayfa gerekir. Aşağıdaki görsel, bir hizmet sayfasının önerdiğim düzenini gösteriyor.
Her bölüm bir soruyu cevaplıyor. Başlık "burası ne iş yapıyor ve nerede?" sorusuna, "kime uygun" bölümü "bu bana göre mi?" sorusuna, bölge bölümü "benim olduğum yere geliyor musunuz?" sorusuna cevap veriyor. Muğla'da bu bölge bölümü özellikle değerli; çünkü Bodrum'dan Datça'ya ya da Fethiye'den Marmaris'e mesafeler uzun ve insanlar hizmet verdiğiniz yerleri açıkça görmek istiyor.
Genel olarak şu sayfaları öneririm: ana sayfa, her bir hizmet için ayrı sayfa, "kim olduğunuz" sayfası, galeri veya projeler, sık sorulan sorular, iletişim ve konum. Otelse oda sayfaları; tekne işiyse her tekne ve rota için ayrı sayfa; emlak ofisiyse bölge ve mülk tipi sayfaları. Her sayfa tek bir niyete cevap verirse hem müşteri hem Google ne bulacağını bilir.
Fotoğraf ve güven
Bodrum ve Muğla gibi görsel bölgelerde fotoğraf kalitesi siteyi taşır. Ama yalnızca güzel fotoğraf değil, gerçek fotoğraf da önemli. Stok görsel dolu bir site, bölgeyi bilen müşteriye yabancı gelir. Kendi mekanınızın, ekibinizin, işinizin fotoğrafları güven verir. Telefon fotoğrafı bile, iyi ışıkta ve düzgün kadrajla çekilirse çoğu zaman yeterlidir. Büyük dosyaları siteye yüklemeden önce küçültmek ise hız için şarttır; bunu aşağıda anlatacağım.
Çok dilli site gerekli mi?
Bu soru Muğla'da neredeyse her görüşmede çıkar. Cevap işinize bağlı. Yerel halka hizmet veren bir tesisatçı ya da avukat için çoğu zaman Türkçe yeterlidir. Ama otel, villa kiralama, tekne turu, restoran, emlak, güzellik veya sağlık turizmi gibi yabancı müşteriyle çalışan işlerde en az bir yabancı dil neredeyse şarttır.
Çok dilli site demek, tarayıcıdan çevirmek demek değil. Otomatik çeviri çoğu zaman garip cümleler üretir ve bu, "burası özensiz" izlenimi bırakır. Doğru yol, her dil için ayrı bir sayfa adresi ve gerçekten okunabilir bir metindir. Hangi dili seçeceğiniz, müşterinizin kimden oluştuğuna bağlı. Bodrum'da İngilizce, Almanca, Rusça ve İskandinav dilleri sık görülür; ben bu konuda tahmin yürütmek yerine, kendi rezervasyon ya da arama kayıtlarınıza bakmanızı öneririm. Müşteri hangi ülkelerden yazıyor? Hangi dilde soru soruyor? Bu cevap, hangi dillerin gerektiğini söyler.
Çok dilli sitenin bir de bakım yükü var. Fiyat, tarih ya da hizmet değiştiğinde her dilde güncellemek gerekir. Bu yüzden önce en önemli iki dille başlayıp sonra eklemek mantıklı olabilir.
Mobil ve hız: telefon sizin gerçek vitriniz
Tatildeki biri sizi büyük ihtimalle telefondan arıyor. Plajdan, otel odasından ya da yoldayken. Mobilde açılması beş saniye süren bir site, çoğu zaman kapatılıyor. Bu yüzden telefonda hızlı ve rahat kullanılması, masaüstü görünümünden daha önemli.
Listedeki maddeleri kendiniz de deneyebilirsiniz. Sitenizi kendi telefonunuzda, mobil veriyle açın; Wi-Fi hızıyla değil. Telefon numarasına tek dokunuşla ulaşabiliyor musunuz? Konum butonu haritayı açıyor mu? WhatsApp bağlantısı çalışıyor mu? Yazılar parmakla rahat okunuyor mu? Bunlardan biri aksıyorsa müşteri sizi aramadan geçer.
Bir de bölgeye özgü bir durum var: Muğla'nın bazı kıyı köylerinde ve yaylalarında internet çekmesi zayıf olabiliyor. Müşteriniz o noktadan sizi arıyorsa, çok ağır bir site hiç açılmayabilir. Bu yüzden hafif ve hızlı bir yapı, sadece Google için değil, gerçek kullanım için de gerekli.
Sezonluk takvim: siteyi ne zaman hazırlamalı?
Muğla'daki işletmeler için en büyük hata, siteyi sezonun ortasında, her şey koşuşturmaca iken yaptırmaya çalışmak. O zaman ne zamanınız var ne de sakin kafayla karar verecek durumdasınız. Yeni bir sitenin Google'da tanınması da zaman alır; bunu garanti edecek bir süre söyleyemem ama hazırlığın sezondan önce başlaması mantıklıdır.
Takvimin mantığı basit: kış, planlama ve içerik zamanıdır. Fotoğraf çekimi, metinlerin yazılması, hizmet ve fiyat politikasının netleşmesi bu dönemde yapılır. İlkbahara doğru yapım ve test, sezon başlamadan da yayın ve ilk duyurular. Sezon içinde ise siteye sadece güncelleme, yorum ekleme ve hızlı düzeltmeler kalır.
İki varsayımsal örnek senaryo
Aşağıdaki iki örnek tamamen varsayımsaldır; gerçek bir firmayı anlatmıyor, sadece durumların nasıl olabileceğini göstermek için kuruldu.
Senaryo 1: Yalıkavak'ta butik bir pansiyon
Varsayalım ki bir pansiyon sahibi, rezervasyonlarını yıllardır aracı sitelerden ve telefondan alıyor. Aracı siteler her rezervasyondan pay alıyor ve müşteriye doğrudan ulaşamıyor. Sahibi kendi sitesini istiyor ama "güzel görünsün yeter" diye düşünüyor.
Burada işin önceliği güzellik değil, müşterinin doğrudan size ulaşmasını sağlamak. Oda sayfaları, gerçek fotoğraflar, net konum bilgisi, İngilizce ve bir ya da iki dil daha, WhatsApp ile tek dokunuşta iletişim ve doğrudan yazmaya davet gerekir. Bir de Google işletme profilinin güncel olması. Site yayına girince aracı sitelerin yerini bir gecede almaz; ama zamanla bir kısım müşteri sizi doğrudan bulur. Bunun ne kadar olacağını önceden söyleyemem; bu yüzden hedefi "doğrudan gelen talebi artırmak" olarak koymak daha dürüst.
Senaryo 2: Muğla merkezde bir diş kliniği
Bu varsayımsal klinik, yıllardır çevreden ve tavsiyeyle hasta alıyor. Eski bir sitesi var ama telefonda bozuk açılıyor ve hangi tedavilerin yapıldığı belli değil. Klinik sahibi, hem yerel hastayı hem de bölgede yaşayan yabancı sakinleri çekmek istiyor.
Burada her tedavi için ayrı, sade bir dille yazılmış bir sayfa, doktorun kısa tanıtımı, çalışma saatleri, randevu ve ulaşım bilgisi önemli. Sağlıkta bir de dikkat edilmesi gereken şey var: abartılı vaat ve garanti cümleleri kullanmamak. Reklam ve tanıtım kuralları sağlık sektöründe sıkıdır; metinleri yayınlamadan önce bir hukukçuya ya da ilgili meslek odasının kurallarına danışmanızı öneririm. Site, hastaya "bu yer güvenilir mi?" sorusunun cevabını vermeli.
Adım adım süreç: bir site nasıl yapılır?
İşin nasıl ilerlediğini bilmek hem beklentinizi hem de bana vereceğiniz bilgiyi netleştirir. Ben süreci kabaca beş adımda yürütürüm.
Birinci adım görüşme: işinizi, müşterinizi ve neyi satmak istediğinizi dinlerim. İkinci adım plan: hangi sayfalar, hangi diller, hangi sorulara cevap verilecek. Üçüncü adım tasarım: siz onaylamadan yapıma geçmem. Dördüncü adım yapım ve test: telefonda, tabletle ve bilgisayarda kontrol. Beşinci adım yayın ve takip: site açılır, arama motoruna tanıtılır, bir süre sonra neyin çalıştığına bakılır.
Bu sürecin içinde SEO yani Google'da görünürlük çalışması en baştan düşünülür; sonradan eklemek hem zor hem pahalı olur. Aynı şekilde sosyal medya hesaplarınız, reklam ihtiyacınız ve logonuz da siteyle uyumlu olmalı. Bunların hepsini tek kişi yürüttüğünde, site metniyle Instagram paylaşımı ya da Google reklamındaki cümle birbirini tutar; farklı kişiler arasında mesaj kaybolmaz. Ben bu işlerin hepsini tek elden yaptığım için, isteyen müşteriye siteyle birlikte bunları da planlayabilirim; istemeyen sadece site yaptırabilir.
Sık yapılan hatalar
Bölgede gördüğüm hataların çoğu pahalı değil, ama sonuç açısından yıpratıcı. Önemlilerini listeledim.
Bunlardan en yaygını stok fotoğraf kullanmak. İkincisi tek bir sayfaya her şeyi sıkıştırmak: otel, tekne, transfer, restoran, hepsi aynı sayfada. Üçüncüsü yabancı dil sayfalarını otomatik çeviriyle bırakmak. Dördüncüsü iletişim bilgilerinin farklı yerlerde farklı olması: sitede bir numara, Google profilinde başka bir numara, Instagram'da üçüncüsü. Beşincisi siteyi yaptırıp bir daha güncellememek. Kapanmış bir lokantanın sitesinde hâlâ eski fiyatlar duruyorsa müşteri sizi yanlış bilgiyle karşılar.
Bir de alan adı ve hosting meselesi var. Alan adı sizin adınıza kayıtlı olmalı, yani www ile başlayan adresin sahibi siz olmalısınız. Bazen eski bir sitede alan adı, siteyi yapan kişinin adına kayıtlı çıkar ve ayrılırken sorun yaşanır. Bunu başta kontrol edin.
Kendiniz ne yapabilirsiniz, uzman ne zaman gerekir?
Her şeyi bir uzmana yaptırmanız gerekmiyor. Bazı işleri kendiniz yapabilirsiniz; bazıları ise uzmanlık ister. Aşağıdaki karar şeması, kaba bir yol haritası veriyor.
Kendiniz yapabileceğiniz şeyler şunlar: fotoğraf çekmek, hizmetlerinizi bir kağıda yazmak, Google işletme profilinizi güncel tutmak, müşterilerden yorum istemek, rakiplerin sitelerine bakıp neyin hoşunuza gittiğini not etmek. Bunlar hem uzmanın işini kolaylaştırır hem de maliyeti makul tutar.
Uzmana ihtiyaç duyduğunuz yerler ise çok dilli yapı, hız ayarı, Google'da görünürlük için teknik düzen, rezervasyon veya ödeme sistemi, e-ticaret ve mevzuata uygun gizlilik metinleri. Kişisel veri ve çerez konusunda kesin bir şey söylemem; bu konuda bir hukukçuya danışmanız en doğrusu.
Hazır site kurma araçları da var ve küçük, basit işler için gayet yeterli olabiliyor. Ama çok dilli, birden fazla sayfalı, rezervasyon alan ya da Google'da rekabet edecek bir site istiyorsanız, genelde bir noktada sınırlarına çarparsınız.
Yayından sonra: sitenin işi ne olmalı?
Site güzel olabilir ama iş getirmiyorsa amacına ulaşmamıştır. Sitenin görevi, ziyaretçiyi adım adım bir talebe götürmektir. Bunu bir huni gibi düşünebilirsiniz: en üstte siteyi görenler, sonra sayfaları gezenler, sonra iletişim bilgisine bakanlar, en altta ise sizi arayanlar ya da yazanlar.
Bu huninin her basamağında bir kayıp olur; bu normal. Önemli olan nerede kaybettiğinizi görmek. İnsanlar ana sayfaya girip çıkıyorsa, ilk izlenim sorunlu olabilir. Hizmet sayfalarına bakıp iletişime geçmiyorlarsa, güven ya da fiyat bilgisi eksik olabilir. İletişim sayfasına gelip aramıyorlarsa, telefon butonu ya da form bozuk olabilir. Bunları ölçmek için ücretsiz araçlar var; ben kurulumu yapıp size anlaşılır bir dille aktarırım. Sayı vermiyorum çünkü işletmeden işletmeye çok değişir; ama yönü görmek, karar vermek için yeterli.
Maliyeti neyin belirlediği
Bu bölümde rakam vermeyeceğim; çünkü gerçekten işin kapsamına göre çok değişiyor. Ama neye göre değiştiğini söyleyebilirim.
Birincisi sayfa sayısı. On sayfalık bir site ile iki yüz sayfalık bir site aynı iş değil. İkincisi dil sayısı; her dil, metin, çeviri, kontrol ve bakım demek. Üçüncüsü özel işlevler: rezervasyon, online ödeme, ürün satışı, müşteri paneli. Dördüncüsü içerik: metinleri siz mi yazacaksınız, ben mi yazacağım; fotoğraflar hazır mı, çekim mi gerekiyor. Beşincisi logo ve kurumsal kimliğin hazır olup olmadığı. Altıncısı, siteden sonra SEO, sosyal medya ya da reklam çalışması isteyip istemediğiniz.
Teklif alırken şunu sorun: bu fiyata ne dahil, ne dahil değil? Alan adı ve barındırma yıllık ayrı mı? Güncellemeler için ayrıca ödeme var mı? Siteyi teslim aldığımda tüm erişimler bende mi olacak? Net teklif, sonradan sürpriz yaşamamanızı sağlar.
Benimle çalışma şekli
Ben İstanbul'da tek başıma çalışıyorum; web sitesi ve e-ticaret, SEO, yerel SEO, sosyal medya yönetimi, Google ve Meta reklamları, logo ve içerik üretimini aynı kişi olarak yürütüyorum. Muğla ve Bodrum'daki işletmelerle görüşmeler telefonla ya da görüntülü yapılıyor; çoğu işi uzaktan hallederim. Bölgede fiziksel çekim gerekiyorsa, bunu önceden konuşup planlarım.
Tek elden çalışmanın somut faydası şu: site, Google profili, sosyal medya ve reklam birbirinden habersiz ilerlemez. Aynı fotoğraflar, aynı mesaj, aynı iletişim bilgisi her yerde tutarlı olur. Bir şey değiştiğinde, mesela fiyat ya da çalışma saati, hepsini aynı anda güncellerim. Üstelik bir sorun çıktığında kime ulaşacağınızı bilirsiniz.
Başlamak için hazır bir plana ihtiyacınız yok. İşinizi, müşterinizin kim olduğunu ve şu anki durumu anlatmanız yeterli. Ben size gerekeni, gereksiz yere büyütmeden söylerim; bazen cevap "şimdilik sadece bir sayfa ve Google profili yeter" olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bodrum'da web sitesi yaptırmak için orada olmam gerekir mi?
Hayır. Görüşmeler telefonla veya görüntülü yapılır, içerik ve fotoğraflar dijital olarak paylaşılır. Fiziksel çekim gerekiyorsa bunu ayrıca planlarım. Bölgede olmak değil, işinizi iyi anlatmak önemli.
Sitem Google'da kaç haftada ilk sıraya çıkar?
Süre ve sıra için söz veremem; çünkü rekabet, semt, sektör ve sitenizin yaşı çok şey değiştiriyor. Doğru kurulmuş bir site Google'a anlaşılır sinyaller verir, ama sonuç zamanla ve çalışmayla gelir. Garanti veren birine temkinle yaklaşın.
Sadece İngilizce site yeterli mi?
Müşterinizin kimlerden oluştuğuna bağlı. Bodrum ve Marmaris gibi yerlerde farklı ülkelerden gelen müşteri olabilir. Kendi kayıtlarınıza bakıp hangi dillerde soru geldiğini görün, sonra en önemli iki üç dille başlayın.
Mevcut sitemi yenilemek mi, sıfırdan yapmak mı daha iyi?
Önce mevcut siteye bakmak gerekir. Yapısı sağlamsa ve sadece görünüm eskiyse yenilemek yeterli olabilir. Telefonda bozuksa, çok yavaşsa ya da güncellenemiyorsa sıfırdan yapmak genelde daha mantıklıdır. Bunu kısa bir inceleme ile söyleyebilirim.
Sosyal medya hesabım var, site yine de gerekli mi?
Çoğu işletme için evet. Sosyal medya hesabı sizin değil platformun; kurallar değişebilir, erişim kaybedilebilir. Site ise kendi adresiniz. Ayrıca Google'da hizmet arayan biri çoğu zaman önce siteye bakar. İkisi birbirini tamamlar.
Sezon dışında yaptırmak neden önerilir?
Çünkü sezon içinde hem vaktiniz hem sakin kafayla karar verme imkânınız azalır. Kışın içerik hazırlamak, fotoğraf çekmek ve test etmek çok daha rahat olur. Yeni sitenin Google tarafından tanınması da zaman aldığı için erken başlamak avantajlıdır.
Alan adı ve barındırma kimin adına olmalı?
Sizin adınıza. Alan adının sahibi siz olmalısınız ve yönetim bilgilerini her zaman elinizde tutmalısınız. Teklif aşamasında bunu açıkça sorun; erişimlerin size teslim edileceğinden emin olun.
Siteyi yaptırdıktan sonra kendim güncelleyebilir miyim?
Evet, isterseniz metin ve fotoğraf gibi basit değişiklikleri sizin yapabileceğiniz bir düzen kurabilirim. Teknik değişiklikler için ben desteğe devam ederim. Hangi bölümü siz, hangisini ben yöneteceğim, baştan netleştirmek en iyisi.
Muğla ve Bodrum'da sezonu beklemeden hazırlanmak istiyorsanız, web sitesi yaptırma sayfamdan işletmenizi kısaca anlatıp iletişime geçebilirsiniz; durumunuza bakıp size neyin gerçekten gerektiğini dürüstçe söylerim.