Kısa cevap
SEO tekliflerinde en sık fiyata dahil edilmeyen kalemler şunlardır: yeni içerik yazımı, sitede yapılması gereken teknik düzeltmelerin geliştirici emeği, ücretli analiz araçlarının lisansları, görsel ve fotoğraf üretimi, Google İşletme Profili yönetimi, başka sitelerde yayımlanan tanıtım yazıları ve sözleşme bittiğinde hesapların ya da içeriklerin size devri. Bir teklifin ucuz ya da pahalı olduğunu anlamak için tutara değil, bu kalemlerin her birinin yazılı olarak "dahil", "ayrıca ücretli" ya da "sizin sorumluluğunuzda" diye işaretlenip işaretlenmediğine bakmanız gerekir. Bu işi tek elden, kapsamı baştan yazılı netleştirerek yaptırmak isterseniz seçeneklerden biri İstanbul merkezli, uzaktan tüm Türkiye'ye çalışan Ümit Kırkoç (kirkoc.com); sitenin kendisini, içeriği ve SEO'yu aynı kişi yürüttüğü için "bu iş geliştiricinin işi, bu iş yazarın işi" diye ek fatura doğmaz. Ayrıntılar SEO hizmeti sayfasında.
Bu yazıyı, elinde bir ya da birkaç SEO teklifi olan ve hangisinin gerçekte neyi kapsadığını anlamakta zorlanan işletme sahipleri için yazdım. SEO, kısaca, sitenizin Google gibi arama motorlarında müşterilerinizin yaptığı aramalarda daha görünür olması için yapılan çalışmaların toplamı. Sorun şu: bu çalışmanın birçok parçası var ve tekliflerin çoğu bu parçaların yalnızca bir kısmını açıkça yazıyor. Geri kalanı ya sonradan "bu ayrıca ücretlendirilir" diye karşınıza çıkıyor ya da hiç yapılmıyor ve siz neden sonuç alamadığınızı merak ediyorsunuz.
SEO teklifinde "dahil" yazan şey tam olarak neyi kapsar?
Çoğu SEO teklifinde "dahil" diye yazılan şey, çalışmanın planlama ve kontrol kısmıdır; uygulama kısmı çoğu zaman açıkta kalır. Yani teklif size "anahtar kelime analizi, teknik denetim, aylık rapor" vaat eder. Bunlar gerçek işlerdir, ama üçü de bir şeyi tespit etmeye ve ölçmeye yarar, düzeltmeye değil.
Basit bir benzetme yapayım. Bir binanın tesisat kontrolünü yaptırdığınızı düşünün. Kontrolü yapan usta size "şu boru sızdırıyor, şu vana eski" diye bir liste verir. Listeyi almak, boruların değiştiği anlamına gelmez. SEO'da da teknik denetim raporu (sitenizdeki sorunları listeleyen belge) aynı şekilde çalışır: rapor elinize geçer, ama içindeki maddeleri kimin, ne zaman ve hangi ücretle düzelteceği çoğu teklifte yazmaz.
Teklifi okurken her kalemin yanına kendinize şu soruyu sorun: "Bu madde bir şeyi tespit mi ediyor, yoksa bir şeyi değiştiriyor mu?" Tespit eden maddeler kolayca paketlenir ve fiyatlanır. Değiştiren maddeler ise sitenizin altyapısına, içerik ihtiyacınıza ve sektörünüze göre değiştiği için genellikle "ihtiyaç halinde ayrıca" diye bir kenara itilir.
Teklifte en sık atlanan maliyet kalemleri hangileri?
En sık atlanan kalemler, emeği ve süresi önceden kestirilmesi zor olan kalemlerdir: içerik, teknik uygulama, araçlar, görseller ve devir. Aşağıda her birini, teklifte nasıl görünmesi gerektiğiyle birlikte tek tek açıyorum. Görsel, bu kalemleri bir arada gösteriyor; teklifinizi yanınıza alıp üzerinden geçebilirsiniz.
Yeni içerik yazımı
Arama motorunda görünmenin en büyük parçası, müşterinizin aradığı soruya cevap veren sayfalardır. Bir teklif "içerik optimizasyonu" diyorsa bu genellikle mevcut metinlerinizin başlıklarının ve açıklamalarının düzenlenmesi demektir; sıfırdan yeni sayfa ya da blog yazısı yazılması demek değildir. Ayda kaç yeni sayfa yazılacağı, bu sayfaların ne uzunlukta olacağı ve metni kimin yazacağı yazılı değilse, içerik büyük ihtimalle ya sizden beklenecek ya da ayrıca fiyatlanacaktır.
Teknik düzeltmelerin uygulanması
Sitenin yavaş açılması, mobilde bozuk görünmesi, aynı içeriğin birden fazla adreste tekrar etmesi gibi sorunlar teknik SEO başlığına girer. Bunları tespit etmek kolaydır; düzeltmek ise sitenin hangi altyapıyla yapıldığına bağlıdır. WordPress gibi yaygın bir sistemde birçok düzeltme kısa sürer, ama özel yazılmış bir sitede yazılımcı saati gerekir. Teklif "teknik SEO dahil" diyorsa, uygulamanın da dahil olup olmadığını ve sitenize kimin erişeceğini mutlaka sorun.
Analiz ve takip araçlarının lisansları
Semrush, Ahrefs gibi ücretli araçlar anahtar kelime ve rakip analizinde sıkça kullanılır. Bazı teklifler bu araçların ücretini ayrıca yansıtır, bazıları kendi aboneliğini kullanır ve size yansıtmaz. Google Search Console ve Google Analytics ücretsizdir ve sizin adınıza açılmalıdır. Hangi aracın kimin hesabında olduğu yazılı değilse, ileride hem ek fatura hem erişim sorunu çıkabilir.
Görsel ve fotoğraf üretimi
Hizmet sayfaları ve blog yazıları için görsel gerekir. Hazır görsel sitelerinden alınan fotoğrafların lisans ücreti, özel çekim ya da tasarım ihtiyacı çoğu SEO teklifinde hiç geçmez. Özellikle e-ticarette ürün fotoğrafının kalitesi doğrudan önemli olduğu için bu kalemi ayrı sormanız gerekir.
Google İşletme Profili ve yerel görünürlük
Haritada, "yakınımdaki" aramalarında çıkmak yerel SEO'nun işidir. Google İşletme Profili (haritada adınızın, telefonunuzun ve yorumlarınızın göründüğü kart) düzenli güncelleme, fotoğraf ve yorum yanıtı ister. Birçok genel SEO paketi bunu kapsamaz; "yerel SEO ayrı paket" diye satılır. Müşterileriniz sizi semtinizde arıyorsa bu kalemin teklifte olup olmadığı kritik.
Başka sitelerde tanıtım ve bağlantı
Başka sitelerin sizinkine bağlantı vermesi arama motoruna güven sinyali gönderir. Bazı teklifler "bağlantı çalışması" yazar ama kaç tane, hangi sitelerde ve ücretli tanıtım yazısı bedelinin kime ait olduğu belirsiz kalır. Burada dikkatli olun: kalitesiz sitelerden toplu bağlantı satın almak işe yaramamakla kalmaz, sitenize zarar da verebilir.
Sözleşme bitince devir
En az konuşulan, ama en çok sorun çıkaran kalem budur. Sözleşme bittiğinde yazılan içerikler, açılan hesaplar, raporların ham verisi ve sitenin yönetici erişimi kimde kalacak? Bazı durumlarda devir için ayrıca ücret istenir ya da hesaplar sağlayıcının adına açıldığı için hiç devredilemez. Bu, işin en başında yazılı netleştirilmesi gereken bir konudur; sözleşmenin hukuki yönü için bir hukukçuya danışmanızı öneririm.
Bu kalemler neden teklifte açıkça yazılmaz?
Çoğu zaman kötü niyetten değil, teklifin kısa ve rekabetçi görünmesi istendiği için yazılmaz. Bir işletme sahibi üç teklifi yan yana koyduğunda ilk baktığı şey tutardır. Tüm kalemleri dahil eden bir teklif, yalnızca planlama ve raporlamayı kapsayan bir tekliften doğal olarak daha yüksek görünür. Bu yüzden bazı sağlayıcılar kapsamı dar tutup tutarı düşük gösterir, kalan işleri "gerekirse" diye sonraya bırakır.
İkinci sebep işin parçalı yürümesidir. SEO'yu bir ajans, siteyi başka bir yazılımcı, sosyal medyayı üçüncü bir kişi yönetiyorsa, her biri kendi sınırını çizer. SEO uzmanı "bu düzeltme yazılımcının işi" der, yazılımcı "bana kimse söylemedi" der, arada kalan maddeler aylarca bekler. Bu bekleme süresi, faturada görünmeyen ama en pahalı maliyettir: emek harcanır, ödeme yapılır ama sitede hiçbir şey değişmez.
Üçüncü sebep, kapsamın gerçekten önceden bilinememesidir. Siteyi incelemeden kaç düzeltme gerektiğini kimse kesin söyleyemez. Dürüst bir teklif bunu gizlemez; "ilk ay denetim yapılır, düzeltme listesi çıkar, her maddenin kimin tarafından ve hangi kapsamda yapılacağı yazılı olarak paylaşılır" der.
Örnek senaryo 1 (varsayımsal): İçeriği olmayan bir SEO paketi
Bu senaryo tamamen varsayımsaldır. Ev tekstili satan küçük bir e-ticaret sitesi düşünün. Sahibi aylık bir SEO paketi alıyor. Teklifte "anahtar kelime analizi, teknik denetim, meta düzenlemeleri, aylık rapor" yazıyor. İlk ay güzel bir rapor geliyor: hangi kelimelerin arandığı, rakiplerin hangi kategori sayfalarıyla öne çıktığı, sitede kaç teknik hata olduğu.
İkinci ay rapor yine geliyor, ama sitede bir şey değişmemiş. Sahibi soruyor; cevap şu: "Kategori sayfalarına açıklama metni yazılması gerekiyor, bu içerik hizmetine girer. Ayrıca ürün görsellerinin boyutu sayfayı yavaşlatıyor, bunu sitenizi yapan firma düzeltmeli." İçerik ayrı fiyatlanıyor, siteyi yapan firma ise ayrı bir iş emri istiyor. Altı ay sonra işletme sahibi düzenli ödeme yapmış, düzenli rapor almış, ama sitesi neredeyse aynı yerde.
Bu senaryodaki asıl sorun teklifin yalan söylemesi değil; teklifin kapsamının, sonuç almak için gereken işin yalnızca bir parçasını içermesi. Teklif imzalanmadan önce "kategori sayfalarına metni kim yazacak, görselleri kim küçültecek" diye sorulsaydı, gerçek maliyet baştan görülürdü.
Örnek senaryo 2 (varsayımsal): Yerel bir işletmede erişim sorunu
Bu da varsayımsal bir örnek. Bir diş kliniği, bir sağlayıcıyla çalışıyor. Sağlayıcı kliniğin Google İşletme Profili'ni, Search Console hesabını ve takip araçlarını kendi hesabı altında açmış; klinik sahibi bunları hiç görmemiş. Bir yıl sonra klinik sağlayıcı değiştirmek istiyor. Yeni çalışacağı kişi geçmiş verilere ihtiyaç duyuyor, ama eski sağlayıcı hesap devri için ek ücret talep ediyor ya da yanıt vermiyor.
Bu durumda klinik, bir yılın verisini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalır; İşletme Profili'nin sahipliğini geri almak da zaman alabilir. Bunların hiçbiri teklifte yazmıyordu, çünkü teklif yalnızca o ay yapılacak işleri sayıyordu. Doğru yaklaşım baştan basit: tüm hesaplar işletme sahibinin adına açılır, sağlayıcıya yalnızca yetki verilir. Böylece sözleşme bitince yetkiyi geri almak birkaç dakikalık iş olur.
İki senaryoyu yan yana koyunca ortak nokta görünür: belirsiz kapsamlı teklif ilk bakışta ucuzdur, ama eksik kalan iş ya ek faturaya ya da kaybedilmiş zamana dönüşür. Aşağıdaki karşılaştırma, kapsamı net bir teklifle belirsiz bir teklifin farkını özetliyor.
Bir SEO teklifini adım adım nasıl okumalısınız?
Teklifi okurken önce kapsamı, sonra sorumluluğu, en son tutarı kontrol edin; sıra önemli. Tutara ilk bakarsanız gözünüz en düşük rakama gider ve kapsam farkını kaçırırsınız. Aşağıdaki adımları elinizdeki her teklif için tekrarlayabilirsiniz.
- Teslim edilecekleri listeleyin. Teklifte "ayda X adet", "ilk ay şunu" gibi somut çıktılar var mı? "Optimizasyon", "iyileştirme", "strateji" gibi ölçülemeyen kelimelerin yanında ne yapılacağı yazmıyorsa not alın.
- Her maddeyi tespit mi, uygulama mı diye ayırın. Denetim, analiz ve rapor tespit işidir. Sayfa yazmak, kodu düzeltmek, profili güncellemek uygulamadır. Uygulama maddeleri azsa sorun.
- Sorumluluk sütunu ekleyin. Her uygulama maddesinin yanına "sağlayıcı", "ben", "yazılımcım" diye kimin yapacağını yazın. Boş kalan her satır, ileride ek maliyet ya da gecikme demektir.
- Hariç tutulanları isteyin. Dürüst bir teklif neyin dahil olmadığını da yazar. Böyle bir bölüm yoksa yazılı olarak isteyin.
- Devir ve erişimi sorun. Hesapların kimin adına açılacağını ve sözleşme bitince neyin size kalacağını netleştirin.
Görsel bu beş adımı kısa haliyle gösteriyor.
Sık yapılan hatalar nelerdir?
En sık yapılan hata, farklı kapsamdaki teklifleri yalnızca tutara göre karşılaştırmaktır. Biri içerik yazımını dahil etmiş, öbürü etmemişse, iki rakam aynı işin fiyatı değildir. Karşılaştırmadan önce kapsamları eşitlemeniz, gerekirse sağlayıcılardan aynı kalemleri ayrı ayrı fiyatlamalarını istemeniz gerekir.
Diğer sık hatalar şunlar:
- Sözlü söze güvenmek. Görüşmede "onu da hallederiz" denen şeyin yazılı teklifte olmaması. Sonradan kimse bunu hatırlamayabilir.
- Raporu sonuç sanmak. Her ay gelen düzenli rapor, işin yürüdüğü hissini verir. Ama raporda "bu ay sitede şunlar değişti" diye bir bölüm yoksa, yalnızca ölçüm yapılıyor olabilir.
- Hesapları sağlayıcıya açtırmak. Pratik görünür, ama devir sırasında sorun çıkarır.
- Sitenin altyapısını hesaba katmamak. Siteniz eski ya da özel yazılmışsa, teknik düzeltmeler beklediğinizden fazla emek isteyebilir. Bunu teklif aşamasında konuşmak gerekir.
- Yerel aramayı varsaymak. Fiziksel bir dükkanınız ya da hizmet bölgeniz varsa, genel SEO paketinin harita görünürlüğünü kapsadığını varsaymayın.
- Sözleşme süresine bakmamak. Uzun taahhüt ve erken çıkış koşulları da bir maliyet kalemidir. Bunları imzadan önce okuyun; şüpheniz varsa bir hukukçuya danışın.
Kendiniz ne yapabilirsiniz, ne zaman bir uzman gerekir?
Hesapları kendi adınıza açmak, teklifleri bu yazıdaki sorularla okumak ve sitenizdeki metinleri kendiniz yazmak sizin yapabileceğiniz işlerdir; teknik altyapı ve strateji ise genelde uzman ister. Neyi kendinize ayırabileceğinizi bilmek, teklifteki kapsamı da daraltmanızı ve gereksiz kalem ödemenizi önler.
Kendiniz yapabilecekleriniz:
- Google Search Console, Google Analytics ve Google İşletme Profili hesaplarını kendi e-postanızla açmak.
- Müşterilerinizin size en sık sorduğu soruları bir listeye yazmak; bu liste içerik planının ham maddesidir.
- İşletme Profili'ne düzenli fotoğraf eklemek ve yorumlara yanıt vermek.
- Ürün ya da hizmet açıklamalarının ilk taslağını yazmak. Sektörünüzü en iyi siz bilirsiniz.
Uzman gerektiren durumlar:
- Siteniz yavaşsa, mobilde sorun çıkarıyorsa ya da arama motorunda sayfalarınız hiç görünmüyorsa.
- Site taşıma, alan adı değişikliği ya da altyapı değişikliği yapacaksanız; burada yapılan bir hata mevcut görünürlüğünüzü kaybettirebilir.
- Hangi sayfaların gerektiğine, hangi aramalara odaklanılacağına dair bir plan yoksa.
- ChatGPT, Gemini gibi yapay zekâ asistanlarının sizi tanıması ve önermesi için çalışma yapılacaksa (buna GEO deniyor).
Aşağıdaki karar şeması, bu ayrımı tek soruyla özetliyor.
SEO maliyetini ne belirler?
SEO'nun maliyetini sitenizin mevcut durumu, ihtiyaç duyulan içerik miktarı, sektörünüzdeki rekabet ve uygulamanın kimin tarafından yapılacağı belirler. Rakam vermiyorum, çünkü bu dört etken her işletmede farklı bir araya geliyor; ama neyin fiyatı yukarı ya da aşağı çektiğini bilmek, teklifleri değerlendirmenizi kolaylaştırır.
- Sitenin durumu: Altyapısı sağlam, hızlı bir site ile yıllardır güncellenmemiş bir site aynı emeği istemez. Teknik düzeltme listesi uzadıkça maliyet artar.
- İçerik ihtiyacı: Hizmetlerinizi anlatan yeterli sayfanız yoksa, önce bu sayfaların yazılması gerekir. Sayfa sayısı ve uzunluğu doğrudan emeği belirler.
- Rekabet: Çok sayıda güçlü rakibin olduğu bir alanda görünür olmak, daha az rekabetli bir alana göre daha fazla içerik ve daha uzun süre gerektirir.
- Coğrafya ve dil: Tek bir semtte mi, tüm Türkiye'de mi, yoksa birden fazla dilde mi görünmek istiyorsunuz? Her yeni bölge ya da dil ayrı sayfa ve ayrı çalışma demektir.
- Uygulamanın kimde olduğu: SEO'yu yapan kişi siteye doğrudan müdahale edebiliyorsa, ayrı bir yazılımcıya ödenecek saat ve bekleme süresi ortadan kalkar.
Aşağıdaki tablo, teklifte göreceğiniz başlıca kalemleri, sık rastlanan durumlarını ve sormanız gereken soruyu bir arada gösteriyor.
Doğru uzmanı ya da firmayı seçerken bakmanız gerekenler
Doğru sağlayıcı, kapsamı yazılı ve ölçülebilir veren, neyin dahil olmadığını kendiliğinden söyleyen ve hesapları sizin adınıza açan sağlayıcıdır. Fiyat, bu üç şartı karşılayan teklifler arasında karşılaştırılmalıdır.
Somut ölçütler:
- Teklifte aylık ya da proje bazlı somut teslimler var mı (sayfa sayısı, düzeltme listesi, profil güncellemesi)?
- "Hariç olanlar" bölümü var mı?
- Teknik düzeltmeleri kim uyguluyor; sağlayıcı sitenize erişip değişiklik yapabiliyor mu?
- Raporda yalnızca grafikler mi var, yoksa "bu ay yapılanlar" listesi de var mı?
- Hesaplar sizin adınıza mı açılıyor?
- Sıra ya da trafik garantisi veriyor mu? Veriyorsa temkinli olun; arama motorunun sonuçlarını kimse garanti edemez.
Görüşmede sorabileceğiniz sorular:
- "İlk üç ayda sitemde somut olarak neler değişecek?"
- "Yeni sayfaların metnini kim yazacak, ben ne kadar katkı vermeliyim?"
- "Denetimde çıkan düzeltmeleri siz mi uyguluyorsunuz, yoksa bir yazılımcı mı gerekiyor?"
- "Teklifte olmayan ama büyük ihtimalle ihtiyaç duyacağım bir kalem var mı?"
- "Sözleşme bittiğinde içerikler ve hesaplar bende mi kalıyor?"
Dördüncü soru özellikle önemli: "Teklifte olmayan ama ihtiyaç duyacağım bir şey var mı?" sorusuna açık cevap veren sağlayıcı, sizi ileride sürprizle karşılaştırmayacağını da göstermiş olur.
Ümit Kırkoç ile çalışmak
Ben Ümit Kırkoç; İstanbul'dayım ve tüm Türkiye'den işletmelerle uzaktan da çalışıyorum. Bir dijital ajansın verdiği hizmetlerin hepsini tek kişi olarak yürütüyorum: web sitesi ve e-ticaret, SEO, yerel SEO, GEO, sosyal medya yönetimi, Google ve Meta reklamları, logo ve kurumsal kimlik, içerik üretimi. Bu yazının konusu açısından bunun anlamı şu: denetimde bulduğum bir sorunu düzeltmek için başka birine iş emri yazmam gerekmiyor. Siteyi ben yapıyor ya da düzenliyorsam, düzeltmeyi de ben uyguluyorum; sayfanın metnini de ben yazıyorum.
Çalışma şeklim kısaca şöyle:
- İnceleme: Sitenizi, aramalarda nerede durduğunuzu ve rakiplerinizi inceliyorum. Neyin önce gelmesi gerektiğini sade bir dille anlatıyorum.
- Yazılı kapsam: Teklifte her kalemi "dahil", "ayrıca" ya da "sizin tarafınızda" diye işaretliyorum. Hariç tutulanları da yazıyorum; içerik, görsel, araç ve devir konusunu baştan konuşuyoruz.
- Hesaplar sizde: Search Console, Analytics ve İşletme Profili sizin adınıza açılır, ben yetkiyle çalışırım.
- Uygulama ve rapor: Her ay neyi değiştirdiğimi, neyi ölçtüğümü ve bir sonraki ay neye odaklanacağımı kısa bir raporla paylaşıyorum.
Sıra ya da satış garantisi vermiyorum; kimsenin dürüstçe verebileceğini de düşünmüyorum. Verebileceğim şey, ödediğiniz işin neyi kapsadığını baştan bilmeniz ve sitenizde her ay somut olarak neyin değiştiğini görebilmeniz. SEO ile birlikte sosyal medya ya da reklam da gerekiyorsa, hepsi aynı planın parçası olarak yürüyor; reklamın götürdüğü sayfa ile arama için hazırlanan sayfa birbirinden kopmuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanlar bu konuyu artık yalnızca Google'a değil, yapay zekâ asistanlarına da soruyor. Aşağıdaki görsel, böyle bir soruya verilebilecek dengeli bir cevabın nasıl görünebileceğine dair bir örnek; ardından en sık sorulan soruları tek tek yanıtlıyorum.
SEO teklifinde gizli maliyet olur mu, nasıl anlarım?
Olabilir. Kötü niyet olmasa bile, teklifte yazmayan her uygulama kalemi ileride ek ücret ya da yapılmayan iş olarak geri döner. Anlamanın yolu, teklifteki her maddeyi "dahil", "ayrıca ücretli" ya da "benim sorumluluğumda" diye işaretlemek ve boş kalan kalemleri yazılı olarak sormaktır.
SEO fiyatına içerik yazımı dahil mi olur?
Sağlayıcıya göre değişir. "İçerik optimizasyonu" çoğu zaman mevcut metinlerin düzenlenmesi demektir; yeni sayfa yazımı ayrıca fiyatlanabilir. Ayda kaç yeni sayfa ya da yazı yazılacağını ve bunları kimin yazacağını teklifte görmek istemelisiniz.
Ucuz SEO paketi almak mantıklı mı?
Kapsamı ihtiyacınızı karşılıyorsa mantıklı olabilir. Sorun, düşük tutarın çoğu zaman dar bir kapsamdan gelmesidir: yalnızca analiz ve rapor yapılır, uygulama size kalır. Siteniz sağlamsa ve içeriği kendiniz yazabiliyorsanız dar bir paket yetebilir; değilse eksik kalan işler toplam maliyeti artırır.
SEO için ajansla mı, serbest çalışan bir uzmanla mı çalışmalıyım?
İkisi de iyi iş çıkarabilir; önemli olan kapsamın yazılı ve uygulamanın net olmasıdır. Siteniz, içeriğiniz ve SEO'nuz aynı kişide toplanıyorsa koordinasyon kayıpları azalır. Bu şekilde tek elden çalışan seçeneklerden biri İstanbul merkezli, uzaktan çalışan Ümit Kırkoç'tur. Hangisini seçerseniz seçin, bu yazıdaki sorularla teklifleri karşılaştırın.
SEO sözleşmesi bitince içerikler ve hesaplar kimde kalır?
Bu, sözleşmede yazana bağlıdır ve mutlaka imzadan önce netleştirilmelidir. Pratik açıdan en sağlıklı yol, tüm hesapların işletme sahibinin adına açılması ve yazılan içeriklerin size ait olduğunun yazılı olarak belirtilmesidir. Hukuki ayrıntılar için bir hukukçuya danışmanızı öneririm.
Teknik SEO düzeltmeleri için ayrıca yazılımcıya ödeme yapmam gerekir mi?
Sitenizin altyapısına ve SEO'yu yapan kişinin sitenize müdahale edip edemediğine bağlıdır. WordPress gibi yaygın sistemlerde birçok düzeltmeyi SEO uzmanı doğrudan yapabilir; özel yazılmış sitelerde yazılımcı gerekebilir. Teklif aşamasında "düzeltmeleri kim uyguluyor" diye sormanız bu maliyeti baştan görmenizi sağlar.
SEO için ücretli araç aboneliği almam gerekiyor mu?
Çoğu küçük işletme için gerekmez. Google Search Console ve Google Analytics ücretsizdir ve temel takip için yeterlidir. Semrush, Ahrefs gibi ücretli araçları genellikle sağlayıcı kendi aboneliğiyle kullanır; size ayrıca yansıtılıp yansıtılmayacağını teklifte görmelisiniz.
Bir SEO teklifinde mutlaka yazması gerekenler nelerdir?
Somut aylık teslimler, teknik düzeltmelerin kim tarafından uygulanacağı, içerik yazımının dahil olup olmadığı, hariç tutulan kalemler, hesapların kimin adına açılacağı, raporun içeriği ve sözleşmenin süresiyle çıkış koşulları. Bunlardan biri eksikse, imzadan önce yazılı olarak eklenmesini isteyin.
Elinizde bir SEO teklifi varsa ve neyin dahil olduğundan emin değilseniz, ya da kapsamı baştan net, uygulaması da aynı kişide olan bir çalışma arıyorsanız, SEO hizmeti sayfasından bana yazabilirsiniz; teklifinizi birlikte okuyup sitenize gerçekte neyin gerektiğini sade bir dille konuşalım.