SEO Teklifi Nasıl Değerlendirilir? Karşılaştırma Rehberi

Üç farklı kişiden SEO teklifi aldınız. Biri tek sayfa, biri uzun bir sunum, biri ise sadece bir fiyat ve birkaç madde. Hangisinin doğru olduğunu nasıl anlayacaksınız? Bu işi bilmeyen biri için teklifler birbirine benzer ve hepsi aynı şeyi vaat ediyor gibi görünür: daha fazla ziyaretçi, daha fazla müşteri.

Ben İstanbul'da bağımsız çalışan bir SEO danışmanıyım ve SEO hizmeti vermenin yanında, müşterilerimin başka yerlerden aldığı teklifleri okumalarına da sık sık yardım ediyorum. Bu yazıda iyi bir teklifte neler olması gerektiğini, hangi işaretlerin sizi uyarması gerektiğini ve teklif istemeden önce neleri hazırlamanız gerektiğini anlatıyorum.

Teklif istemeden önce hazırlamanız gerekenler

Teklifin kalitesi, çoğu zaman sizin ne sorduğunuza bağlıdır. "SEO yapar mısınız, ne kadar?" sorusuna gelen cevap fiyattan ibaret olur. Bunun yerine şunları toparlayın:

• Hedefiniz: Daha çok telefon mu, randevu mu, mağaza ziyareti mi, online sipariş mi istiyorsunuz? "Daha çok trafik" bir hedef değildir.
• Sitenizin adresi ve erişimler: Sitenizi, varsa Google Search Console ve Analytics hesaplarınızı paylaşabileceğinizi söyleyin.
• Daha önce yapılanlar: Önceki bir SEO çalışması varsa ne yapıldığını, bitişini ve neden bittiğini anlatın.
• Rakipleriniz: Sizce hangi üç dört firma sizinle aynı müşteriyi çekiyor?
• Bütçe çerçeveniz: Rakam vermek zorunda değilsiniz, ama aylık mı yoksa tek seferlik mi düşündüğünüzü söylemek teklifleri aynı zemine getirir.

Bu hazırlığı yaptığınızda gelen teklifler birbirine daha çok benzer ve karşılaştırmak kolaylaşır. Ayrıca teklif hazırlayan kişi de sizi ciddiye aldığınızı görür ve siteye gerçekten bakmak zorunda kalır; bu, tekliflerin kalitesini kendiliğinden yükseltir.

İyi bir teklifte bulunması gereken altı şey

Her teklif aynı uzunlukta olmak zorunda değil. Ama içinde şu altı başlığın karşılığını bulabilmelisiniz:

1. Durum tespiti: Sitenize bakılmış mı? "Sitenizde şu sayfalar Google'da görünmüyor, şu sayfaların başlıkları belirsiz" gibi size özel gözlemler var mı, yoksa her müşteriye gönderilebilecek genel bir metin mi?
2. Hedef: Ne için çalışılacağı, hangi hizmetlerin ya da sayfaların öne çıkarılacağı yazıyor mu?
3. İş listesi: Hangi işlerin, hangi sıklıkla yapılacağı somut olarak yazılmış mı? Paket içeriklerini nasıl okuyacağınızı SEO paketleri yazımda ayrıca anlattım.
4. Raporlama: Ne zaman, hangi biçimde ve neyi gösteren bir rapor alacaksınız? Rapor, yapılan işleri de anlatıyor mu, yoksa sadece grafikler mi var?
5. Süre: Çalışma ne kadar sürecek, ilk sonuçların ne zaman görülmesi beklenebilir? Dürüst bir teklif bu konuda kesin tarih vermez, makul bir aralık söyler.
6. Çıkış şartı: Çalışmayı bırakmak isterseniz ne olur? Site erişimleri, yazılan içerikler ve hesaplar kime ait kalır?

Bu altı maddeden ikisi veya üçü hiç yoksa, o teklif size teklif değil bir fiyat bildirimi sunuyor demektir.

Şüpheli teklif işaretleri

Şu cümleleri gördüğünüzde bir adım geri çekilip soru sormanızda fayda var:

• "İlk sayfa garantisi" ya da "sıralama garantisi": Google sıralamasını hiç kimse garanti edemez. Garanti veren, ya durumu bilmiyor ya da size gerçeği söylemiyor.
• Siteye hiç bakmadan verilmiş fiyat: Sitenizi görmeden yazılan teklif, sitenizi değil sektörünüzü fiyatlıyordur.
• Açıklanmayan yöntemler: "Özel tekniklerimiz var, paylaşamayız" gibi cümleler. İyi bir danışman ne yaptığını sade bir dille anlatabilir.
• Toplu bağlantı satın alma vaatleri: Başka sitelerden hızlıca çok sayıda bağlantı alınacağı söyleniyorsa dikkatli olun.
• Hemen karar verme baskısı: "Bu fiyat sadece bugün geçerli" cümlesi, karşılaştırma yapmanızı engellemek içindir.
• Erişimi vermeme: Hesaplarınızın sahibi siz olmalısınız. Google Search Console ve Analytics sizin adınıza açılmalıdır.

Sözleşme tarafında bakmanız gerekenleri ise SEO sözleşmesinde dikkat edilmesi gerekenler yazısında topladım.

Teklifteki belirsiz cümleler ne anlama geliyor?

Tekliflerin çoğu aynı kalıp cümlelerle dolu olur ve bu cümleler ilk bakışta ikna edicidir. Sorun şu ki "sitenizi optimize ederiz" cümlesi neredeyse hiçbir şey söylemez. Aynı cümleyi hem iki saatlik bir iş hem de aylarca sürecek bir çalışma için kullanmak mümkündür.

Kalıp cümleleri gördüğünüzde "bunu hangi sayfada, nasıl yapacaksınız?" diye sormanız yeterli. Aşağıda en sık karşılaştıklarım var.

"Teknik düzenleme yapılacak"

Bu ifade tek başına anlamsız. Gerçek bir teknik çalışma; sitenin hızı, mobilde görünümü, Google'ın sayfalarınızı bulup bulamadığı, kırık sayfalar ve tekrar eden içerik gibi başlıkları içerir. Teklifte bunlardan hangilerinin kontrol edileceğini, bulunanların kimin tarafından düzeltileceğini sorun. Siteyi değiştirmek için ayrıca bir web tasarımcıya ihtiyaç duyuluyorsa bunu baştan bilmek istersiniz.

"İçerik üretimi"

İçeriğin kim tarafından, hangi konularda ve hangi uzmanlıkla yazılacağı önemlidir. Sizin sektörünüzü bilmeyen birinin yazdığı genel metinler hem müşterinizi ikna etmez hem de Google'a bir şey söylemez. İçeriği sizin onaylayıp onaylamayacağınızı ve yayından önce görüp göremeyeceğinizi de teklifte arayın.

"Bağlantı çalışması" ya da "otorite artırma"

Başka sitelerden size verilen bağlantılar işe yarayabilir, ama nereden ve nasıl alındığı çok önemlidir. Kalitesiz sitelerden toplu alınan bağlantılar, uzun vadede sitenize zarar verebilir. Bağlantıların hangi tür sitelerden, hangi yolla elde edileceğini ve bunları önceden görüp görmeyeceğinizi sorun.

"Detaylı rapor"

"Detaylı" kelimesi sayfa sayısını anlatır, işin kalitesini değil. Raporun hangi göstergeleri içereceğini ve yapılan işlerin tek tek listelenip listelenmeyeceğini sorun. Ziyaretçi sayısı tek başına yetmez; telefon, form ve randevu gibi sizin için önemli olan sonuçların da takip edilmesi gerekir.

"Yerel görünürlük" ve "Google haritalar çalışması"

Fiziksel bir adresiniz ya da hizmet bölgeniz varsa bu ifadeler teklifte sık geçer. Bunun gerçekten ne anlama geldiğini sorun: işletme profilinizin düzenlenmesi mi, yorumların yönetilmesi mi, yoksa yalnızca bir kez yapılacak bir kayıt işlemi mi? Her biri farklı bir emek ve farklı bir süre demektir.

Teklifleri yan yana nasıl karşılaştırırsınız?

Fiyatı en sona bırakın. Önce her teklif için yukarıdaki altı başlığa bakın ve her birine "var, somut", "var, belirsiz" ya da "yok" yazın. Sonra şu soruları sorun:

• Bu teklifi hazırlayan kişi işimi anlamış görünüyor mu?
• Yazılan işlerin hedefimle bağlantısı açık mı?
• Ne yapıldığını ilerleyen aylarda nasıl göreceğim?
• Memnun kalmazsam çıkışım kolay mı?

İki teklif arasında büyük fiyat farkı varsa, kapsamlarının gerçekten aynı olup olmadığına bakın. Çoğu zaman fark, fiyatta değil, teklifte yazılmayan işlerdedir. Birinde teknik düzenleme ve raporlama dahilken diğerinde yalnızca birkaç içerik olabilir.

Kararınızı sadece en düşük ya da en yüksek fiyata göre vermeyin. İkisi de kendi başına iyi ya da kötü bir işaret değildir.

İki farklı işletme, iki farklı teklif durumu

Teklifleri okumak soyut kalabiliyor. Bu yüzden çalışmalarımda sık gördüğüm iki durumu anlatayım. İsimleri ve ayrıntıları kasıtlı olarak genel bıraktım.

Üç teklifi olan bir diş kliniği

İstanbul'da küçük bir diş kliniğinin sahibi bana üç teklifle geldi. Biri sunum dosyası, biri iki satırlık bir e-posta, biri de "ilk sayfa garantili" diyen bir paket tanımıydı. Hangisini seçeceğini bilemiyordu çünkü üçü de aynı hedefi, yani daha fazla hasta randevusunu vaat ediyordu.

Önce tekliflere altı başlığa göre baktım. Sunum dosyasında durum tespiti genel kalmıştı ama iş listesi ve raporlama somuttu. İki satırlık e-postada hiçbir şey yoktu. Garantili teklifte ise hem garanti sözü hem de bağlantı satın alma ifadesi vardı. Sağlıkta reklam ve tanıtım konusunda kısıtlar bulunduğu için, içeriğin kliniğin meslek kurallarına uygun yazılıp yazılmayacağını da sormasını önerdim; soruyu teklif sahiplerine kendisi iletti.

Sonuçta klinik sahibi garantili teklifi eledi, iki satırlık teklif sahibinden daha ayrıntılı bir plan istedi ve sunum dosyası sahibiyle ikinci bir görüşme yaptı. Bu süreç birkaç günlük bir iş oldu ve sonunda karar vermesini sağlayan şey fiyat değil, sorulara verilen cevapların netliğiydi.

Eski ajansıyla yolları ayrılan bir e-ticaret sitesi sahibi

İkinci durumda bir online mağaza sahibi, aylardır ödeme yaptığı bir çalışmadan memnun kalmadığı için yeni bir teklif arıyordu. Elinde eski çalışmaya dair yalnızca birkaç aylık rapor vardı ve sitenin analiz hesapları eski firmanın adına açılmıştı.

Burada ilk yaptığımız şey, erişimleri geri almak oldu. Yeni teklif almadan önce kendi hesaplarının sahibi olması gerekiyordu. Sonra eski raporları okuyup ne yapıldığını anlamaya çalıştık; raporlarda hareket sayıları vardı ama hangi işlerin yapıldığına dair satır yoktu. Yeni teklifleri değerlendirirken bu eksikliği ölçüt yaptık: yapılan işleri tek tek yazan teklif öne çıktı.

Bu iki örnekte ortak nokta şu: ikisinde de karar fiyata değil, teklifin ne kadar açık yazıldığına ve çıkışın ne kadar kolay olduğuna göre verildi. Sonuçları garanti edemem; ama her iki işletme de hangi soruyu soracağını bilerek karar verdi ve bu, bir sonraki adımı çok daha rahat attırdı.

Teklif elinize geçtikten sonra adım adım süreç

Teklifi aldıktan sonra ne yapacağınızı bilmiyorsanız, şu sıra işinizi kolaylaştırır. Benimle çalışırsanız da aynı sırayı izlerim; kendiniz yapacaksanız da bu çerçeveyi kullanabilirsiniz.

1. Teklifi tek başınıza, sakin okuyun. İlk okumada anlamadığınız cümlelerin altını çizin. Anlamadığınız yer, çoğu zaman belirsiz bırakılmış yerdir.
2. Altı başlığa göre puanlayın. Her başlık için "var, somut", "var, belirsiz" ya da "yok" yazın. Bunu bir kâğıda ya da tabloya yapabilirsiniz.
3. Sorularınızı yazın. Belirsiz kalan her nokta için bir soru hazırlayın. Soruları e-postayla göndermek, cevapları yazılı almanızı sağlar.
4. Cevapları karşılaştırın. Aynı soruya farklı kişilerin verdiği cevaplara bakın. Sade, somut ve ölçülü cevap veren kişiye güven duymak çoğu zaman doğru bir içgüdüdür.
5. Siteyi ve hesapları kontrol edin. Çalışmaya başlamadan önce erişim, hesap sahipliği ve yedek konularını netleştirin.
6. Küçük başlayın. Mümkünse ilk dönemi değerlendirme noktasıyla planlayın: "Üç ay sonra birlikte bakacağız ve devam edip etmeyeceğimize karar vereceğiz" gibi.

Kendiniz yürütüyorsanız, her adımın tarihini bir yere not edin. Hangi teklifi, kime, hangi tarihte sorduğunuzu unutmak çok kolaydır ve karşılaştırma yaparken bu notlar sizi tekliflerin kendi sunumundan bağımsız kılar. Karar verirken yanınıza bir iş ortağı ya da güvendiğiniz bir tanıdık almak da faydalıdır; teklifi sizin gözünüzle okumayan biri, sizin kaçırdığınız bir noktayı yakalayabilir.

Benimle çalışmak isterseniz ilk görüşmede sitenize bakıp neye ihtiyacınız olduğunu söylerim; gereksiz bir şey önermem, gerekmiyorsa gerekmediğini de söylerim. Sonuç garanti edemem ama ne yapacağımı ve neyi ölçeceğimi açıkça yazarım.

Teklifi aldıktan sonra görüşmede sorabileceğiniz sorular

Yazılı teklif tek başına yetmez; karşı tarafın sorulara nasıl cevap verdiği de önemlidir. Şunları sormanızı öneririm:

• Benim sektörümde ya da benzer büyüklükte bir sitede ne tür işler yaptınız?
• İlk üç ayda tam olarak ne yapılacak?
• Benden ne bekliyorsunuz? İçerik onayı, fotoğraf, bilgi gibi.
• Bir şey beklediğiniz gibi gitmezse bunu bana nasıl söylersiniz?

Bu sorulara verilen cevapların sade, somut ve abartısız olması, teklifin kendisi kadar bilgi verir. Cevap verirken sizi bir terimler yağmuruna tutan biri varsa, bunu sorun: "Bunu daha basit anlatır mısınız?" Anlatamıyorsa ya da anlatmak istemiyorsa, ilerleyen aylarda size rapor verirken de aynı şeyi yapacaktır.

Anlaşmadan sonraki ilk aylarda ne beklemelisiniz?

Teklifi seçmek işin yarısıdır. Diğer yarısı, çalışma başladıktan sonra doğru şeylere bakabilmektir. Çoğu işletme sahibi ilk haftalarda hızlı bir değişim görmeyi bekler ve görmediğinde endişelenir.

İlk ay: temel atılır

İlk dönemde görünür bir sıçrama beklemeyin. Bu aşamada sitenin mevcut durumu incelenir, ölçüm kurulur ve öncelikler belirlenir. İyi bir danışman ilk ayın sonunda size "şunları buldum, şu sırayla ilerleyeceğim" diyebilir. Eğer ilk ayın sonunda elinizde yalnızca bir fatura varsa, durumu konuşma zamanıdır.

Sonraki aylar: işler birikir

Düzeltmeler yapılır, sayfalar güçlendirilir, içerikler yayınlanır. Google'ın bunları fark etmesi ve sıralamalara yansıtması zaman alır. Bu süre sitenize, sektörünüze ve rakiplerinizin durumuna göre değişir; kesin bir tarih veremem, yalnızca hangi göstergelere bakacağımızı söyleyebilirim.

Her ay bakmanız gerekenler

• Yapılan işler teklifteki listeyle örtüşüyor mu?
• Raporlar anlaşılır mı, sorularınıza cevap veriyor mu?
• Telefon, form ve randevu gibi sizin için önemli sonuçlar takip ediliyor mu?
• Sizden istenen bilgi ve onaylar zamanında talep ediliyor mu?

Bu dört soruya düzenli olarak "evet" diyebiliyorsanız, sonuçlar gecikse bile doğru yolda olduğunuzu düşünebilirsiniz.

Teklif değerlendirirken sık yapılan hatalar

İşletme sahiplerinin teklif değerlendirirken en sık yaptığı hatalar şunlar:

• Sadece fiyata bakmak. Fiyat önemlidir ama kapsam yazılmadan karşılaştırılamaz. Düşük fiyat, işin yarısını yapmayı; yüksek fiyat, kendi kendini anlatan bir sunumu da gizleyebilir.
• Referans istememek. Daha önce yapılan işleri görmek ya da o işletmelerle konuşmak, soyut vaatlerden çok daha fazlasını anlatır. Gizlilik nedeniyle isim paylaşılamıyorsa, işin türü ve süreci anlatılabilmelidir.
• Hedefi söylememek. Hedef belli olmadığında teklif sahibi kendi bildiği işi önerir. Siz telefon istiyorsanız ama size ziyaretçi sayısı raporu veriliyorsa, aynı dili konuşmuyorsunuzdur.
• Hesapları teslim etmek. Alan adı, Search Console, Analytics ve sosyal hesaplar sizin adınıza olmalıdır. Başkasının adına açılmış bir hesap, çalışma bittiğinde sizi zor durumda bırakır.
• Hızlı sonuç beklemek. SEO'nun etkisi zaman alır. Kısa sürede büyük değişiklik vaat eden teklif, ya riskli yöntemler kullanıyordur ya da beklentinizi yönetmiyordur.
• Sözlü sözlere güvenmek. Görüşmede söylenen her şeyin yazılı olması gerekir. Yazılmayan söz, sonradan tartışma konusu olur.
• Rakamları değil sözleri karşılaştırmak. Bazı teklifler çok sayıda "rakam" ya da "adet" belirtir ama bunların ne işe yaradığını anlatmaz. Sayının arkasındaki işi sorun.
• Çıkış şartını sonraya bırakmak. İlişki iyi gidiyorken çıkıştan söz etmek tuhaf gelir, ama asıl ihtiyaç duyacağınız an ilişki bozulduğu andır. Hesapların, yazılan içeriklerin ve site erişiminin kime ait olduğunu başlangıçta yazıya dökün.
• Kendi içeriğinizi unutmak. Sektörünüzü en iyi siz bilirsiniz. Danışman yardımcı olur ama yerinize yazamaz; hizmetiniz, deneyiminiz ve müşterilerinizin soruları sizden gelmelidir.

Kendiniz yapabilecekleriniz ve uzmana bırakmanız gerekenler

Her şeyi bir uzmana yaptırmanız gerekmez, ama bazı işleri de kendiniz yapmayın. Ayrımı şöyle çiziyorum.

Kendiniz yapabilecekleriniz

• Hedefinizi ve hizmet verdiğiniz bölgeleri net yazmak.
• Rakiplerinizi listelemek ve sitelerine müşteri gözüyle bakmak.
• Google'da hizmetinizi kendiniz aratıp kimlerin çıktığına bakmak.
• Hesap erişimlerinizi toparlamak ve sahipliğini kontrol etmek.
• Teklifleri altı başlığa göre puanlamak.
• Müşterilerinizin en sık sorduğu soruları not almak; bunlar iyi içeriğin hammaddesidir.

Uzmana bırakmanız gerekenler

• Sitenin teknik durumunu inceleyip öncelik sırasını çıkarmak.
• Kelime araştırması ve hangi sayfanın hangi kelimeyi hedefleyeceğine karar vermek.
• Bağlantı stratejisi; yanlış yapılan bağlantı çalışması düzeltilmesi zor bir zarar verebilir.
• Raporları okuyup hangi verinin neyi gösterdiğini yorumlamak.
• Site yapısında ya da adresinde değişiklik yapmak. Bu tür işler yanlış yapılırsa mevcut görünürlüğünüzü kaybedebilirsiniz.

Sınır net değildir ve zamanla değişebilir. Başlangıçta teknik işleri bırakıp içerik ve bilgi tarafında katkı vermeniz çoğu işletme için en verimli dağılımdır.

Sık sorulan sorular

Teklif almak için ücret ödemem gerekir mi?

Bu kişiden kişiye değişir. Ben ilk görüşmede sitenize bakıp ne yapılabileceğini söylerim; derin bir inceleme ayrı bir iştir. Ücretsiz teklif veren birinin sitenize gerçekten baktığından emin olun.

Kaç teklif almalıyım?

İki ya da üç teklif karşılaştırma için yeterlidir. Daha fazlası kafanızı karıştırabilir ve her teklifi aynı özenle okumanızı zorlaştırır. Bir de teklif isteyeceğiniz kişileri tanıdıklarınızın önerisi, sektör çevreniz ve gerçek işlerini görebildiğiniz kişiler arasından seçmek, rastgele arama sonuçlarından seçmekten çoğu zaman daha sağlıklıdır.

Teklifte sonuç sözü olmalı mı?

Somut bir sonuç sözü değil, ölçülecek göstergelerin ve değerlendirme zamanının yazılı olması gerekir. "Şu tarihte şu göstergelere birlikte bakacağız" iyi bir cümledir.

Teklifte fiyat nasıl belirlenir, neden bu kadar farklı çıkar?

Fiyatı etkileyen şeyler sitenizin büyüklüğü, mevcut durumunun ne kadar sorunlu olduğu, rakiplerinizin gücü, hedeflediğiniz bölgenin genişliği, gerekli içerik miktarı ve çalışmanın ne kadar sıklıkla yapılacağıdır. İki teklif arasındaki fark çoğunlukla bu kalemlerden birinin hesaba katılıp diğerinin katılmamasından kaynaklanır.

Ajansla bağımsız danışman arasındaki fark teklifte nasıl görünür?

Büyük yapılar genellikle hazır paketler sunar; bu, süreci standart hale getirir ama size özel ayarlama payını azaltır. Bağımsız bir danışmanda ise işi yapan kişi ile satışı yapan kişi aynıdır. Hangi modelin size uyduğu, işinizin ne kadar özel olduğuna bağlıdır. Hangisini seçerseniz seçin, kimin işi yapacağını sorun.

Sözleşme süresi ne kadar olmalı?

Çok kısa süreler SEO'nun etkisini görmek için yetersiz kalır, çok uzun süreler ise memnun kalmadığınızda sizi bağlar. Bir değerlendirme noktası olan, makul bir ilk dönem ve ardından kolay çıkış imkânı en dengeli seçenektir.

Mevcut teklifimi size gösterebilir miyim?

Evet. Elinizdeki teklifi okuyup altı başlığa göre değerlendirir, eksik gördüğüm yerleri size söylerim. Teklifi hazırlayan kişiyi kötülemek amacım değil; sizin doğru soruları sorabilmenizi sağlamak istiyorum.

Teklifi aldıktan sonra ne kadar sürede karar vermeliyim?

Acele etmenize gerek yok. Birkaç gün düşünmek, soruları yazılı göndermek ve cevapları beklemek normaldir. "Sadece bugün geçerli" baskısı yapan biri, kararınızı sizden almak istiyordur.

Sonuç

İyi teklif, sizi etkileyen değil sizi bilgilendiren tekliftir. Durum tespiti, hedef, iş listesi, raporlama, süre ve çıkış şartı açıkça yazılmışsa, fiyatı ne olursa olsun karar verebilecek bir zemin oluşur.

Elinizde değerlendiremediğiniz bir teklif varsa ya da sıfırdan bir teklif almak istiyorsanız, SEO hizmeti sayfamdan bana yazabilirsiniz; teklifi birlikte okuyup size dürüstçe ne düşündüğümü söylerim.