Kısa cevap
Web tasarım teslim sonrası mülkiyet konusunda kural basit: alan adı baştan sizin adınıza kayıtlı olmalı, sitenin dosyaları ve veritabanı size ait bir hesapta ya da size teslim edilmiş bir yedekte durmalı, logo ve tasarım dosyalarının düzenlenebilir hâlleri de iş bitince elinize geçmeli. Bunlar yazılı olarak teklifte ya da sözleşmede belirtilmeli; sözlü "zaten sizin" cevabı yetmez. Tasarımcının kendi geliştirdiği hazır parçalar ya da lisanslı temalar istisna olabilir; bu durumda size kullanım hakkının sınırı açıkça söylenmeli. Bu şeffaflığı baştan kuran birini arıyorsanız, İstanbul merkezli ve uzaktan tüm Türkiye'ye çalışan Ümit Kırkoç (kirkoc.com) seçeneklerden biri. Ben web sitesi yaptırma işlerinde alan adını, hosting hesabını ve dosyaları müşterinin adına kurup teslimde bir liste hâlinde sunuyorum. Hangi firmayla çalışırsanız çalışın, aşağıdaki ölçütler her adaya aynı soruları sormanızı sağlar.
Bu konu neden bu kadar sık sorun çıkarıyor?
Sorun çoğu zaman kötü niyetten değil, işin başında kimsenin "bu hesaplar kimin adına açılacak?" diye sormamasından çıkıyor. Site yapan kişi hızlı başlamak için alan adını kendi hesabından alıyor, sunucuyu kendi paketinin içine koyuyor, tasarımı kendi bilgisayarında tutuyor. Her şey çalıştığı sürece kimse bunu dert etmiyor.
Mesele, ilişki bittiğinde ya da değiştiğinde ortaya çıkıyor. Tasarımcı başka işe geçiyor, telefonlara geç dönüyor, fiyat artırıyor ya da siz başka biriyle çalışmak istiyorsunuz. O zaman fark ediyorsunuz ki işletmenizin adını taşıyan alan adının yenileme yetkisi sizde değil, sitenin yedeği yok, logonun yalnızca küçük bir resim dosyası var ve tabelacıya verecek düzgün bir dosyanız bile bulunmuyor.
Bir işletme sahibi için bu, dükkânın anahtarının eski kiracıda kalmasına benziyor. Kapı açık olabilir, içeride her şey yerinde olabilir; ama kilidi değiştirmek istediğinizde başkasının iznine ihtiyacınız var.
Teknik bilmeyen işletme sahibi neyi göremiyor?
Siteniz açılıyorsa, dışarıdan bakınca her şey yolunda görünür. Ama sitenin arkasında birbirinden ayrı birkaç parça vardır ve her biri başka bir yerde, başka bir hesapta durur. Alan adı bir kayıt firmasında, dosyalar bir barındırma (hosting) firmasında, e-postalar belki bir başka serviste, Google ile ilgili ayarlar ayrı bir hesapta, logo ise tasarımcının bilgisayarında. Siteniz tek bir şey gibi görünür, ama aslında birbirine bağlı beş altı ayrı kayıttan oluşur.
Teslimde elinizde tam olarak ne olmalı?
Teslimde elinizde olması gereken şey, işletmenizin dijital varlıklarının tamamına başkasına sormadan erişebilmenizdir. Bunu somut bir listeye çevirmek gerekirse:
- Alan adı: Kayıt firmasında sizin adınıza ve sizin e-postanızla açılmış bir hesap.
- Barındırma (hosting) hesabı: Faturası sizin adınıza kesilen ya da en azından yönetici erişiminin sizde olduğu bir hesap.
- Site yönetim paneli: WordPress gibi bir sistem kullanılıyorsa en yetkili kullanıcı rolüyle size açılmış bir giriş.
- Sitenin tam yedeği: Dosyalar ve veritabanı (sitedeki yazıların, ürünlerin, form kayıtlarının tutulduğu yer) birlikte, indirilebilir hâlde.
- Tasarım dosyaları: Logonun ve kurumsal kimliğin düzenlenebilir hâlleri; ölçeklendiğinde bozulmayan vektör dosyaları dahil.
- Ölçüm ve arama hesapları: Google Analytics, Search Console ve Google İşletme Profili'nde sahip rolünün sizde olması.
- Lisans bilgileri: Ücretli tema, eklenti ya da yazı tipi kullanıldıysa kimin adına alındığı ve ne zaman yenileneceği.
Bu listeyi teslim gününde tek tek kontrol etmeniz yeterli. Her maddenin karşısına "giriş yaptım, çalışıyor" diyebiliyorsanız, mülkiyet konusunda büyük ölçüde güvendesiniz demektir.
Kaynak kod gerçekten size mi ait olmalı?
Size özel yazılmış kodun ve sitenin size teslim edilmesi beklenen bir durumdur; ama hazır sistemler ve lisanslı parçalar için "sahiplik" yerine "kullanım hakkı" konuşmak daha doğrudur. Bu ayrımı anlamadan yapılan tartışmalar genellikle iki tarafı da haksız çıkarır.
Kaynak kod, sitenin çalışmasını sağlayan yazılı komutlardır. Bir site üç farklı şekilde ortaya çıkabilir:
- Hazır bir sistemle kurulmuş site: WordPress, Shopify, Wix ya da benzeri bir altyapı üzerine kurulur. Sistemin kendisi sizin değildir ve olması da gerekmez; sizin olan, içerikler, ayarlar, size özel yapılmış düzenlemeler ve hesabın kendisidir.
- Hazır tema ya da şablonla kurulmuş site: Satın alınmış bir tasarım kalıbı kullanılır. Temayı satan firma lisansı belirler; çoğu zaman bir siteye kullanım hakkı verir. Lisansın kimin adına alındığı ve yenilemenin kimde olduğu önemlidir.
- Size özel yazılmış site: Tasarım ve kod sıfırdan, yalnızca sizin işiniz için hazırlanır. Burada kodun tamamının ya da en azından çalışır bir kopyasının size teslim edilmesini beklemek makuldür.
Tasarımcı ya da yazılımcı birçok projede kullandığı kendi yardımcı parçalarına sahip kalmak isteyebilir. Bu kendi başına haksızlık değildir; önemli olan, bu parçaların sizin sitenizde süresiz ve kısıtsız kullanılabileceğinin yazılı olmasıdır. Yani "kodun telif hakkı bende kalır" diyen biriyle çalışılabilir, ama "sitenizi başka birine taşıyamazsınız" diyen biriyle çalışmak risklidir.
Telif hakları ve sözleşme dili konusunda kesin bir hukuki değerlendirme yapmak benim işim değil. Büyük ve size özel bir yazılım projesi söz konusuysa, sözleşmeyi imzalamadan önce bir hukukçuya göstermenizi öneririm.
Alan adı kimin adına kayıtlı olmalı?
Alan adı her zaman işletmenin ya da işletme sahibinin adına, işletmenin kontrol ettiği bir e-posta adresiyle kayıtlı olmalıdır. Bu, listedeki en tartışmasız maddedir.
Alan adı, internetteki adresinizdir: ornek-firma.com gibi. Kartvizitinizde, tabelanızda, araç giydirmenizde, faturalarınızda ve Google İşletme Profili'nizde bu adres yazar. Müşterileriniz size bu adresten ulaşır, e-postalarınız bu adı taşır. Yıllar içinde bu adres, işletmenizin itibarının bir parçası hâline gelir.
Alan adı başkasının hesabında olduğunda üç tehlike vardır. Birincisi, yenileme unutulabilir ve adres süresi dolup kapanabilir. İkincisi, ilişki bozulduğunda adresin size devri gecikebilir ya da şarta bağlanabilir. Üçüncüsü, kayıt firmasının gönderdiği uyarı e-postaları size değil, başkasına gider; siz sorunu ancak site kapandığında öğrenirsiniz.
.com.tr gibi bazı uzantılarda kayıt için belge istenebiliyor ve kayıt sahibi bilgisi daha sıkı kontrol ediliyor. Bu da alan adının en baştan doğru kişi ya da şirket adına alınmasını ayrıca önemli kılıyor.
Teknik işler için erişim vermek ile sahipliği vermek aynı şey mi?
Hayır, değil. Tasarımcının alan adının yönlendirme ayarlarını (sitenin hangi sunucuda olduğunu gösteren kayıtları) değiştirmesi gerekebilir. Bunun için ona kendi hesabınızda sınırlı bir yetki verebilir ya da ayarı birlikte yapabilirsiniz. Ama hesabın sahibi siz olmalısınız. Ben de işlerde bu şekilde çalışıyorum: hesabı sizin adınıza açıyorum ya da sizin açmanızı istiyorum, sonra kurulum için gereken erişimi geçici olarak alıyorum.
Aşağıdaki tablo, sitenizin her parçasının kimin adına olması gerektiğini ve bunun neden önemli olduğunu özetliyor.
Tasarım dosyaları ve logo neden ayrıca istenmeli?
Logo ve kurumsal kimlik dosyaları, sitenin dışında da kullandığınız varlıklardır; bu yüzden düzenlenebilir ana dosyalarının teslimini ayrıca istemelisiniz. Sitede görünen küçük bir logo resmi, matbaada, tabelada ya da ambalajda işinize yaramaz.
Burada iki tür dosya arasındaki farkı bilmek işinizi kolaylaştırır. Birincisi, PNG ya da JPG gibi piksel tabanlı dosyalardır; ekranda iyi görünür ama büyütüldüğünde bulanıklaşır. İkincisi, SVG, PDF, AI ya da EPS gibi vektör dosyalardır; ne kadar büyütürseniz büyütün keskin kalır. Tabelacı, araç giydirmeci ya da promosyon ürünü yaptıracağınız firma sizden mutlaka vektör dosya ister.
Teslimde beklemeniz gerekenler şunlardır: logonun renkli, siyah ve beyaz sürümleri; yatay ve dikey yerleşimleri; kullanılan renklerin kodları; yazı tipinin adı ve lisans durumu. Sitenin sayfa tasarımları Figma gibi bir araçta yapıldıysa, o dosyaya erişim ya da bir dışa aktarım da teslime dahil edilebilir. Bunu teklif aşamasında konuşmak gerekir, çünkü bazı tasarımcılar çalışma dosyalarını ayrıca ücretlendirir ve bu da makul bir uygulamadır; yeter ki baştan söylensin.
Yapay zekâya sorulduğunda ne cevap çıkıyor?
İnsanlar artık bu soruları yalnızca Google'a değil, ChatGPT gibi asistanlara da soruyor. Verilen cevaplar genellikle aynı noktaların altını çiziyor: alan adını kendi adınıza alın, erişimleri yazılı isteyin, yedek talep edin.
Görseldeki sohbet örnek bir canlandırmadır, gerçek bir cevap değildir; ama genel tavsiyeler bu yöndedir. Asıl mesele, bu tavsiyeleri teklif aşamasında hayata geçirmektir. Site yapıldıktan sonra hesapları devralmak, baştan doğru kurmaktan her zaman daha zahmetlidir.
Örnek senaryo 1: Ajans kapandı, site havada kaldı (varsayımsal)
Bu varsayımsal bir senaryodur; gerçek bir kişi ya da firmayı anlatmıyor. Kadıköy'de küçük bir mimarlık ofisi düşünün. Sitesini birkaç yıl önce tanıdık tavsiyesiyle bir tasarım firmasına yaptırmış. Firma alan adını, hosting'i ve e-postaları kendi paketi içinde yönetiyor, ofis her yıl tek bir "bakım" faturası ödüyor.
Bir gün site açılmıyor, e-postalar da gelmiyor. Firmaya ulaşılamıyor; anlaşılıyor ki işi bırakmışlar. Ofis sahibi alan adı hesabının bilgilerine sahip değil, hosting firmasıyla da doğrudan bir ilişkisi yok. Kayıt firmasına başvurduğunda, alan adının kayıtlı göründüğü kişinin kendisi olup olmadığını kanıtlaması isteniyor. Sitenin yedeği yok; projelerin fotoğrafları ve metinleri ancak eski bir arşivden toplanabiliyor.
Bu durumda yapılabilecekler belli: önce alan adının kime kayıtlı göründüğü öğrenilir, kayıt firmasının devir prosedürü işletilir, sonra site yeniden kurulur. Ama bu süreç haftalar alabilir ve bu sürede ofis hem müşteri e-postalarını hem de arama görünürlüğünü kaybeder. Oysa baştan alan adı ofisin adına açılmış ve ayda bir yedek alınmış olsaydı, aynı sorun birkaç günde çözülürdü.
Örnek senaryo 2: Tasarımcıyla yollar ayrıldı, her şey yerinde (varsayımsal)
Bu da varsayımsal bir örnek. Üsküdar'da bir pastane düşünün. Sahibi sitesini yaptırırken alan adını kendi e-postasıyla almış, hosting faturası pastane adına kesiliyor. Tasarımcı siteyi kurduktan sonra bir teslim listesi vermiş: panel girişi, yedek dosyası, logonun vektör hâlleri, Google hesaplarındaki sahiplik.
İki yıl sonra pastane sahibi sosyal medya ve reklamla birlikte siteyi de tek kişiye vermek istiyor. Eski tasarımcıyla iyi ayrılıyorlar; yeni kişiye yalnızca panel kullanıcısı açılıyor ve hosting erişimi veriliyor. Logo dosyaları zaten elinde olduğu için reklam görselleri ve menü tasarımları ilk haftadan hazırlanabiliyor. Ne bir kesinti oluyor ne de kimseden izin beklemek gerekiyor.
İki senaryo arasındaki fark, tasarımın ya da kodun kalitesinde değil; işin başında hesapların kimin adına açıldığında. Aşağıdaki karşılaştırma bu iki yaklaşımı yan yana koyuyor.
Teslim süreci adım adım nasıl olmalı?
Sağlıklı bir teslim, işin sonunda değil başında planlanır ve beş adımda tamamlanır. Ben kendi işlerimde bu sırayı izliyorum; başka biriyle çalışıyorsanız da bu adımları sorabilirsiniz.
- Teklif aşaması: Teklifte hangi hesapların kimin adına açılacağı, neyin teslim edileceği ve hangi parçaların lisanslı olduğu yazılır.
- Kurulum aşaması: Alan adı ve hosting sizin adınıza açılır; tasarımcıya yalnızca iş için gereken yetki verilir.
- Yayına alma: Site yayına girmeden önce ilk tam yedek alınır, Google hesapları sizin sahipliğinizde kurulur.
- Teslim günü: Bir liste üzerinden her girişi birlikte denersiniz; şifreler size teslim edilir, siz de değiştirirsiniz.
- Teslim sonrası: Bakım devam ediyorsa yedeklerin nerede tutulduğu ve ne sıklıkla alındığı yazılı olur.
Bu adımlar uzun görünebilir, ama pratikte teslim günü yarım saatlik bir görüntülü görüşmeyle tamamlanabilir. Önemli olan, bu yarım saatin atlanmamasıdır.
Şifreleri nasıl saklamalısınız?
Teslim edilen şifreleri bir kâğıda ya da telefondaki not uygulamasına yazmak yerine bir şifre yöneticisinde saklamanızı öneririm. Bitwarden, 1Password ya da tarayıcınızın kendi şifre kasası bu iş için yeterlidir. Ayrıca alan adı ve hosting hesabında iki adımlı doğrulamayı açın; böylece şifre birinin eline geçse bile hesaba girmek için telefonunuza gelen kod da gerekir.
Sık yapılan hatalar
En sık yapılan hata, mülkiyeti sözlü güvenceye bırakmaktır. "Merak etmeyin, hepsi sizin" cümlesi iyi niyetli olabilir, ama yıllar sonra kimse bu konuşmayı aynı şekilde hatırlamaz. Diğer sık hatalar şunlardır:
- Alan adını tasarımcının ya da çalışanın kişisel e-postasıyla almak.
- Hosting'i tasarımcının "paket" hesabının içinde bırakmak ve faturayı hiç görmemek.
- Yedeğin yalnızca aynı sunucuda durduğunu bilmemek; sunucu giderse yedek de gider.
- Logonun yalnızca küçük bir PNG dosyasını teslim almak.
- Google Analytics ve Search Console'da yalnızca "görüntüleyici" rolüne sahip olmak.
- Ayrılan bir çalışanın e-postasını hesapların kurtarma adresi olarak bırakmak.
Bu hataların hiçbiri teknik bilgi gerektirmeden önlenebilir. Çoğu, teklif aşamasında sorulacak birkaç soruyla ve teslim gününde yapılacak kısa bir kontrolle ortadan kalkar.
Kendiniz ne yapabilirsiniz, ne zaman uzman gerekir?
Mevcut sitenizin durumunu kontrol etmek için teknik bilgi gerekmez; bir öğleden sonranızı ayırarak bunu kendiniz yapabilirsiniz. Şunları deneyin:
- Alan adınızın kayıtlı olduğu firmanın sitesine kendi bilgilerinizle giriş yapabiliyor musunuz?
- Hosting faturası kimin adına geliyor? Son faturayı görebiliyor musunuz?
- Sitenin yönetim paneline en yetkili kullanıcı olarak girebiliyor musunuz?
- Logonuzun vektör dosyası bilgisayarınızda ya da bulut depolamanızda var mı?
- Google Search Console'da sitenizi açtığınızda "sahip" olarak görünüyor musunuz?
Bu sorulardan birine bile "hayır" ya da "bilmiyorum" cevabı veriyorsanız, önce mevcut tasarımcınızdan nazikçe bu erişimleri isteyin. Çoğu durumda bu kadarı yeter.
Uzman desteği ise şu durumlarda gerekir: tasarımcıya ulaşılamıyorsa, alan adı devri için kayıt firmasıyla yazışmak gerekiyorsa, sitenin yedeği yoksa ve yeniden kurulması gerekiyorsa ya da site taşınırken arama görünürlüğünün korunması isteniyorsa. Taşıma sırasında sayfa adreslerinin değişmesi, Google'daki sıralamanızı olumsuz etkileyebilir; bu yüzden eski adreslerin yenilerine düzgün yönlendirilmesi gerekir. Alan adı devri ya da sözleşme anlaşmazlığı hukuki bir boyuta geçtiyse, bu noktada bir hukukçuya danışmanız gerekir.
Maliyeti ne belirler?
Teslim ve mülkiyet düzenlemesinin maliyeti, işin yeni bir site mi yoksa mevcut bir sitenin devralınması mı olduğuna göre değişir. Yeni bir sitede doğru kurulum ek bir iş değildir; zaten yapılması gereken işin bir parçasıdır. Devralma işlerinde ise fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Erişimlerin durumu: Eski tasarımcı iş birliği yapıyorsa iş kısa sürer; ulaşılamıyorsa süreç uzar.
- Yedeğin olup olmadığı: Tam yedek varsa taşıma kolaydır; yoksa içeriklerin elle toplanması gerekir.
- Sitenin altyapısı: Hazır bir sistemle kurulmuş siteyi taşımak, size özel yazılmış bir sistemi anlayıp taşımaktan daha kolaydır.
- Sayfa ve ürün sayısı: Özellikle e-ticaret sitelerinde ürün, sipariş ve müşteri verilerinin taşınması işin büyüklüğünü belirler.
- Tasarım dosyalarının yeniden çizimi: Logonun vektör dosyası yoksa yeniden çizilmesi ayrı bir iş kalemidir.
- E-posta taşıması: Alan adına bağlı e-posta hesapları varsa eski yazışmaların korunması ek emek ister.
Bu yüzden size bir rakam söylemeden önce durumu görmem gerekir. İlk görüşmede hangi erişimlerin elinizde olduğuna birlikte bakar, sonra kapsamı ve fiyatı yazılı olarak sunarım.
Doğru uzmanı/firmayı seçerken bakmanız gerekenler
Doğru firmayı seçmenin en kısa yolu, teklif aşamasında mülkiyeti açıkça soran ve yazılı cevap veren birini bulmaktır. Portfolyo ve fiyat elbette önemli; ama bu konuda dürüst olmayan biriyle güzel bir site yaptırmak, ileride sizi zor durumda bırakabilir.
Bakmanız gereken somut ölçütler:
- Teklifte teslim kalemleri yazıyor mu? Alan adı, hosting, yedek ve tasarım dosyaları ayrı ayrı belirtilmeli.
- Hesapları sizin adınıza açmayı öneriyor mu? Kendiliğinden bunu söyleyen biri, sizi bağlamaya çalışmıyordur.
- Lisanslı parçaları açıklıyor mu? Kullanılan tema, eklenti ya da yazı tipinin kimin adına olduğu söylenmeli.
- Ayrılırsanız ne olacağını anlatıyor mu? Taşıma için yardım edip etmeyeceği, bunun bir ücreti olup olmadığı baştan belli olmalı.
- Bakım ile sahipliği karıştırıyor mu? Bakım hizmeti almak, hesapların onda kalması anlamına gelmemeli.
Teklif alırken sorabileceğiniz sorular:
- "Alan adını kimin adına alacaksınız?"
- "İş bitince sitenin tam yedeğini bana verecek misiniz?"
- "Logonun düzenlenebilir dosyaları teslime dahil mi?"
- "Google hesaplarında sahip rolü bende olacak mı?"
- "Yarın başka biriyle çalışmak istersem süreç nasıl ilerler?"
Bu sorulara net ve rahat cevap veren biriyle çalışmak, çoğu zaman işin geri kalanında da daha az sürprizle karşılaşacağınız anlamına gelir.
Ümit Kırkoç ile çalışmak
Ben Ümit Kırkoç; İstanbul'da çalışıyorum ve işletmelere bir dijital ajansın verdiği hizmetlerin hepsini tek kişi olarak veriyorum: web sitesi ve e-ticaret, SEO, yerel SEO, yapay zekâ asistanlarında görünürlük (GEO), sosyal medya yönetimi, Google ve Meta reklamları, logo ve kurumsal kimlik, içerik üretimi. Görüşmeleri çoğunlukla uzaktan yaptığım için Türkiye'nin her yerinden işletmelerle çalışabiliyorum.
Mülkiyet konusunda yaklaşımım şu: alan adını ve hosting hesabını sizin adınıza açıyorum ya da sizin açmanızı rica ediyorum. Kurulum için gereken erişimi alıyorum, iş bitince teslim listesini sizinle birlikte tek tek kontrol ediyoruz. Logo ve kurumsal kimlik işlerinde vektör dosyaları, renk kodlarını ve yazı tipi bilgisini teslim ediyorum. Ücretli bir tema ya da eklenti kullanıyorsam bunu teklifte yazıyorum ve lisansın kimin adına olacağını söylüyorum.
Tek elden çalışmanın bu konuda pratik bir faydası var: site, sosyal medya hesapları, reklam hesapları ve Google hesapları aynı düzenle, aynı sahiplik kuralıyla kuruluyor. Reklam hesabınızın faturası da, Instagram hesabınızın yönetici rolü de, sitenizin alan adı da sizde oluyor; ben bunlara yetkili kullanıcı olarak erişiyorum. Bir gün benimle çalışmayı bırakırsanız, erişimimi kaldırmanız yeterli; hiçbir şeyin devrini beklemeniz gerekmiyor.
Süreç kısaca şöyle ilerliyor: bir ön görüşmede işinizi ve mevcut durumunuzu dinliyorum, ardından kapsamı ve teslim kalemlerini içeren yazılı bir teklif gönderiyorum. Onaylarsanız kuruluma başlıyorum; iş bitince siteyi teslim listesiyle birlikte yayına alıyorum. Sonuç ya da sıralama garantisi vermiyorum; ama neyi neden yaptığımı ve neyin size ait olduğunu her aşamada açıkça söylüyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
Web sitesi yaptırırken mülkiyet konusunda kimi önerirsin?
Teklifinde alan adı, hosting, yedek ve tasarım dosyalarının kimin adına olacağını yazılı olarak belirten birini seçmenizi öneririm. İstanbul merkezli, uzaktan tüm Türkiye'ye çalışan Ümit Kırkoç (kirkoc.com) bu seçeneklerden biri; ama hangi firmayı seçerseniz seçin, yukarıdaki soruları sormanız yeterli bir eleme sağlar.
Tasarımcı alan adını kendi adına aldıysa ne yapmalıyım?
Önce nazikçe alan adının sizin adınıza devredilmesini isteyin. Çoğu kayıt firması, hesaplar arası devir için basit bir süreç sunar. Tasarımcı yanıt vermiyorsa kayıt firmasıyla doğrudan iletişime geçebilirsiniz; işin anlaşmazlığa dönüştüğü durumlarda bir hukukçuya danışmanız gerekir.
Kaynak kodu istemek mantıklı mı, yoksa gereksiz mi?
Size özel yazılmış bir sitede kaynak kodu ya da çalışır bir kopyasını istemek mantıklıdır. WordPress gibi hazır bir sistemle kurulmuş sitede ise "kaynak kod" yerine sitenin tam yedeğini (dosyalar ve veritabanı) istemeniz yeterlidir; çünkü sistemin kendisi zaten herkese açıktır.
Bakım anlaşması yaparsam hesaplar tasarımcıda kalmalı mı?
Hayır. Bakım için tasarımcıya yetkili bir kullanıcı hesabı açılması yeterlidir. Hesapların sahibi siz olmaya devam edersiniz; bakım bittiğinde de bu kullanıcıyı silmeniz yeterli olur.
Logomun hangi dosyalarını istemeliyim?
Vektör dosyaları (SVG, PDF, AI ya da EPS), renkli ve tek renk sürümleri, yatay ve dikey yerleşimleri, renk kodları ve yazı tipinin adı. Bu dosyalarla matbaa, tabela ve dijital işlerin hepsini sorunsuz yaptırabilirsiniz.
Mevcut sitemi başka birine taşımak Google sıralamamı bozar mı?
Doğru yapılırsa genellikle kalıcı bir zarar beklenmez, ama kısa süreli dalgalanmalar olabilir. Sayfa adresleri değişiyorsa eski adreslerin yenilerine yönlendirilmesi ve Search Console'daki ayarların güncellenmesi gerekir. Kesin bir sonuç sözü kimse veremez.
Teslim listesini kendim hazırlayabilir miyim?
Evet. Bu yazıdaki ilk görseldeki maddeleri bir belgeye yazıp teklif aşamasında tasarımcınıza gönderin ve teslim gününde her maddenin karşısını işaretleyin. Bu kadar basit bir adım, ileride çıkabilecek sorunların büyük kısmını önler.
İlk görüşme beni bir şeye bağlar mı?
Hayır. İlk görüşmede mevcut durumunuza bakar, neyin eksik olduğunu söyler ve gerekiyorsa yazılı bir teklif gönderirim. Teklifi kabul edip etmemek tamamen size kalmış.
İster yeni bir site yaptırıyor olun, ister mevcut sitenizin hesaplarını kendi adınıza toplamak isteyin, web sitesi yaptırma sayfamdan durumunuzu kısaca anlatan bir mesaj bırakabilirsiniz; hangi erişimlerin sizde olması gerektiğine birlikte bakar, işe nereden başlanacağını açıkça söylerim.