Bir web tasarımcıyla ilk görüşmeye gidersiniz ve şu soruyla karşılaşırsınız: "Nasıl bir site istiyorsunuz?" Çoğu işletme sahibi burada "güzel, modern, profesyonel olsun" der. Tasarımcı da not alır, birkaç hafta sonra bir taslak gelir ve "aslında böyle düşünmemiştim" cümlesi başlar. Sonrasında revizyon turları uzar, süre uzar, iki taraf da yorulur.
Sorun genelde kimsenin beceriksizliği değildir. Sorun, projenin başında ortak bir yol haritasının olmamasıdır. Bu yol haritasına sektörde "brief" denir; ben burada "proje özeti" diyeceğim: işinizi, hedefinizi ve beklentinizi tasarımcıya bir kâğıtta anlatmanız. Bunu bir uzman gibi yazmanız gerekmiyor. Sizin bildiğiniz şeyleri, yani işinizi, müşterinizi ve derdinizi anlatmanız yeterli.
Proje özeti neden bu kadar önemli?
Tasarımcı sizin işinizi sizin kadar bilmez. Bir diş kliniğinin hastası kaygılıdır, bir avukatın müşterisi acelesi olan biridir, bir otelin misafiri fotoğrafa bakarak karar verir. Bu farkları tasarımcıya siz anlatırsınız; anlatmazsanız o, genel bir kalıp uygular.
Özet ayrıca sizin için de bir netleşme fırsatıdır. Sitenin ne işe yarayacağını yazıya dökerken çoğu kişi ilk kez şunu fark eder: "Aslında sitemden en çok telefon çağrısı istiyorum, ama ana sayfada telefon numarası bile yok."
İyi hazırlanmış bir özetin üç somut faydası vardır:
- Fiyat tekliflerini aynı temel üzerinden alırsınız, böylece teklifler gerçekten karşılaştırılabilir hale gelir.
- Proje ortasında "bunu da ekleyelim" diye başlayan kapsam kaymasının önüne geçersiniz.
- Tasarımcı size doğru soruları sorar, siz de kendi önceliklerinizi görürsünüz.
Tasarımcıya mutlaka anlatmanız gereken beş şey
Web sitesi proje özeti uzun bir doküman olmak zorunda değil. Bir iki sayfayı geçmeyen bir metin çoğu zaman yeter. Şu başlıklar yeterli:
- İşiniz ve müşteriniz. Ne yapıyorsunuz, kime satıyorsunuz, müşteriniz sizi nasıl buluyor? "Genellikle tavsiyeyle geliyorlar" bile değerli bir bilgidir.
- Sitenin asıl görevi. Ziyaretçi siteye girince ne yapsın: sizi arasın, randevu alsın, form doldursun, konumunuza gelsin? Tek bir ana hedef seçmeye çalışın. Her şeyi aynı anda isteyen site, hiçbirini iyi yapamaz.
- Sitede olması gerekenler. Hizmet sayfaları, ekip tanıtımı, fotoğraf galerisi, blog, çok dilli seçenek, online randevu gibi. Emin değilseniz "bilmiyorum, önerin" yazmak da meşrudur.
- Beğendiğiniz ve beğenmediğiniz siteler. İki üç örnek gösterin ve nedenini söyleyin: "Bunun sadeliği hoşuma gitti", "şuradaki renkler bana ağır geldi." Rakip siteleri de gösterin; farklılaşmak için neyi yapmayacağınızı bilmek işe yarar.
- Süre ve bütçe çerçevesi. Rakamı açık söylemekten çekinmeyin. Bütçeyi saklamak zaman kaybettirir; tasarımcı ona uygun bir çözüm önerir ya da dürüstçe "bu kapsam bu bütçeye sığmaz" der.
Sıkça atlanan ama sonradan pahalıya patlayan konular
Bazı konular ilk görüşmede akla gelmez, ama sonradan ortaya çıkınca hem zaman hem para kaybettirir. Bunları özete baştan yazın.
| Konu | Neden önemli |
|---|---|
| Sitedeki yazı ve fotoğrafları kim hazırlayacak? | Projenin en çok gecikme nedeni, içeriğin zamanında gelmemesidir. |
| Site eski adresinden mi taşınacak, sıfırdan mı kurulacak? | Eski sitenin Google'daki sıralaması taşıma sırasında korunmazsa zarar görebilir. |
| Alan adı ve barındırma kimin adına alınacak? | Sitenin sahipliği sizde kalmalı. |
| Site yayına girdikten sonra güncellemeyi kim yapacak? | Yayın günü işin bitişi değil, başlangıcıdır. |
| Google'da bulunmak önemli mi? | Önemliyse, tasarım aşamasında düşünülmesi çok daha ucuzdur. |
Özellikle üçüncü satıra dikkat edin. Sitenin alan adı ve erişim bilgileri sizin adınıza kayıtlı olmalı. Bu ayrıntıyı en başta konuşmak, ilerde başınıza gelebilecek büyük bir sorunu önler.
Kendi özetinizi nasıl hazırlarsınız?
Boş kâğıda bakıp yazmak zor gelirse, şu yolu deneyin. Telefonunuza sesli not alın; sanki bir arkadaşınıza anlatır gibi işinizi, müşterinizi ve sitenizden beklentinizi konuşun. Sonra bu notu düzenleyin. İyi bir özet mükemmel cümlelerle değil, doğru bilgiyle güçlüdür.
Bir de şunu yapın: işinizi bilmeyen bir yakınınıza okutun. Anlamadığı yer, tasarımcının da anlamayacağı yerdir.
Kendi sitenizde sorun olup olmadığını anlamak için şu üç soruya bakın:
- Ziyaretçi ana sayfada ilk beş saniyede ne yaptığınızı ve nasıl ulaşacağını anlıyor mu?
- Sitenizin tek bir ana hedefi var mı, yoksa her şey aynı yoğunlukta mı sunuluyor?
- Siteyi kimin güncelleyeceğini biliyor musunuz?
Bu sorulardan biri size zor geliyorsa, yeni bir site yapılırken özetin ilk cümlelerine bunu yazın.
Tasarımcıya ilk görüşmede ne sormalısınız?
Özetiniz tamsa, sıra karşı tarafı tanımaya gelir. Şunları sorun:
- Benim sektörümde çalıştınız mı, çalıştıysanız hangi tür siteler yaptınız?
- Süreç nasıl işliyor: önce ne teslim ediyorsunuz, ne zaman geri bildirim vermem gerekiyor?
- Teklife kaç revizyon turu dahil, sonrası nasıl hesaplanıyor?
- Yayına girdikten sonra destek var mı, süresi ne kadar?
- Alan adı, barındırma ve site dosyaları kimin adına olacak?
Verdikleri cevaplar kadar cevap verme biçimi de önemlidir. Sorularınıza sabırla, sade bir dille yanıt veren biriyle çalışmak proje boyunca çok daha rahat geçer.
Sık sorulan sorular
Proje özetini kim hazırlamalı, ben mi tasarımcı mı?
İlk taslağı siz hazırlayın, çünkü işinizi en iyi siz bilirsiniz. Tasarımcı ya da danışman bu taslağı sorularla olgunlaştırır. İkisinin birlikte çalışması en sağlıklı yoldur.
Ne kadar uzun olmalı?
Bir iki sayfa çoğu işletme için yeterlidir. Uzunluk değil netlik önemlidir. Tek bir ana hedef, net bir müşteri tanımı ve gerçekçi bir takvim, on sayfalık genel ifadelerden daha değerlidir.
Ne istediğimi tam bilmiyorsam ne yapmalıyım?
Bilmediğinizi açıkça yazın. İyi bir tasarımcı seçenekler sunar ve sizi yönlendirir. Zaten ilk görüşmenin amacı, bulanık fikri netleştirmektir.
Özet hazırladıktan sonra proje sırasında fikrim değişirse?
Küçük değişiklikler normaldir. Ancak büyük bir yön değişikliği süreyi ve maliyeti etkileyebilir. Bu yüzden değişikliğin nasıl ele alınacağını baştan konuşmak iyi olur.
Sonuç
Sağlam bir proje özeti, projenin yarısını kazandırır. İşinizi, müşterinizi ve hedefinizi net anlatırsanız hem daha isabetli bir tasarım hem de daha az revizyon elde edersiniz. Yeni bir site planlıyorsanız, ilk görüşmeye özetinizle gelin. Sürecin nasıl işlediğini görmek için web sitesi yaptırma hizmetime göz atabilirsiniz.