Bir yönetim, insan kaynakları ya da finans danışmanlığı firmanız var. Referansla iş alıyorsunuz, müşterileriniz sizi tanıyor, ama son zamanlarda bir şey değişti: potansiyel müşterileriniz artık "İK danışmanı kim olmalı?" ya da "küçük şirket için finansal planlama danışmanı nasıl seçilir?" gibi soruları doğrudan bir yapay zekâ asistanına yazıyor. Cevapta birkaç firma adı ya da yaklaşım çıkıyor, sizinki çıkmıyor. İşte tam bu noktada danışmanlık firmaları için GEO konusu gündeme geliyor. Ben Ümit Kırkoç, İstanbul'da tek başıma çalışan bir web tasarımcı ve SEO/GEO danışmanıyım; bu yazıda neyin gerektiğini, nereden başlanacağını ve nelerin boşa emek olduğunu sade bir dille anlatıyorum. Kendi GEO hizmetimin kapsamını da gerektiği yerde açıkça söyleyeceğim.
GEO, kısaca, sitenizin yapay zekâ asistanlarının ve arama motorlarının yapay zekâ özetlerinin verdiği cevaplarda kaynak ya da öneri olarak yer almasını hedefleyen çalışmadır. Klasik SEO'da amaç, Google sonuç listesinde üst sıralara çıkmaktı. GEO'da amaç, birinin sorusuna yapay zekâ cevap yazarken sizin sayfanızdan bilgi alması ve sizi anması. İkisi birbirine çok yakın işlerdir ve biri diğerini tamamlar. Ama danışmanlık gibi güvenin her şey olduğu bir sektörde GEO'nun kendine özgü dikkat noktaları var. Bunları sırayla anlatacağım.
Danışmanlık firmaları için GEO neden ayrı düşünülmeli?
Bir restoran ya da bir tamirci için arama basittir: "yakınımdaki tamirci" yazılır, harita açılır, telefon edilir. Danışmanlıkta ise satın alma kararı uzundur. Karar veren kişi genellikle bir şirket sahibi ya da yöneticidir ve önce sorununu anlamaya çalışır. Henüz "danışman arıyorum" demez. "Çalışan devri neden bu kadar yüksek?", "Şirketimizi büyütürken nakit akışı nasıl yönetilir?", "Yeni bir ofis açarken hangi sırayla ilerlemeliyim?" gibi sorular sorar. Bu soruları bugün giderek daha fazla insan Google'a olduğu kadar bir yapay zekâ asistanına da soruyor.
Yapay zekâ bu soruya cevap verirken genellikle internetteki sayfalardan bilgi toplar. Hangi sayfaları güvenilir bulacağı konusunda net bir formül yok ve kimse size garanti veremez. Ama bilinen şey şu: açık, düzenli, tutarlı ve kim tarafından yazıldığı belli olan sayfalar kaynak olarak kullanılmaya daha yatkındır. Danışmanlık siteleri ise çoğu zaman tam tersidir: "Çözüm ortağınız", "değer yaratan yaklaşım", "kurumsal mükemmellik" gibi genel cümlelerle dolu, ne yaptığını somut söylemeyen sayfalar. Yapay zekâ böyle bir sayfadan alıntı yapacak net bir bilgi bulamaz.
Bir diğer özellik, danışmanlığın "ürünü" olmamasıdır. Ürün satan bir site fiyat, stok ve özellik listesiyle kendini anlatır. Siz ise bilgi, deneyim ve yöntem satıyorsunuz. Bunu sayfada görünür hâle getirmek, yani yöntemi, hangi sorunlara baktığınızı, kimlerle çalıştığınızı ve çalışmanın nasıl ilerlediğini açıkça yazmak, hem insan okur hem de yapay zekâ için asıl farkı yaratır.
Aşağıdaki görsel, bu yeni arama biçiminin nasıl göründüğünü örnekliyor. Yapay zekâya sorulan soru bir danışman arayışı gibi değil, bir sorun tarifi gibi başlıyor ve cevap, sayfalarda net bilgi bulabildiği firmalardan besleniyor.
Müşteriniz hangi soruyla ve nerede arıyor?
GEO çalışmasının ilk adımı, kendi sektörünüzde insanların hangi sorularla başladığını anlamaktır. Danışmanlıkta dört ana arama türü görüyorum.
Birincisi sorun odaklı aramalardır. "Çalışan memnuniyeti nasıl ölçülür", "KOBİ için bütçe planı nasıl yapılır", "süreçleri yazılı hâle getirmek nereden başlar" gibi. Bunlarda kişi henüz bir danışman aramıyor ama doğru cevabı veren kişi ya da firma aklında kalıyor. İkincisi çözüm odaklı aramalardır: "insan kaynakları danışmanlığı nedir", "finansal danışman ne iş yapar". Burada kişi hizmetin ne olduğunu öğrenmeye çalışıyor. Üçüncüsü ticari aramalardır: "İstanbul'da yönetim danışmanlığı", "KOBİ finans danışmanı fiyatları", "İK danışmanı nasıl seçilir". Burada kişi artık satın almaya yakın. Dördüncüsü karşılaştırma aramalarıdır: kişi iki üç firmayı gözüne kestirmiştir ve hangisinin kendisine uygun olduğuna bakıyor.
Ticari niyetle arayan kişiye ulaşmak için bu dört türün de siteniz üzerinde karşılığı olmalı. Sadece ticari aramaya odaklanan, ama sorun ve çözüm sorularına hiç cevap vermeyen bir site hem Google'da hem yapay zekâ cevaplarında zayıf kalır. Çünkü yapay zekâ önce soruyu anlayıp o soruya en net cevabı veren sayfayı arar; ticari sayfanız tek başına bunu karşılamaz.
Aşağıdaki tablo, dört arama türünü, her birinde müşterinin ne düşündüğünü ve ona uygun sayfa türünü özetliyor. Kendi sitenizde hangi satırın boş olduğuna bakmak iyi bir başlangıçtır.
Gerçek bir aramada ne görünür?
Teoriyi bir kenara bırakıp bir arama sonucuna bakalım. Örneğin bir işletme sahibi "küçük şirketler için insan kaynakları danışmanlığı" yazdığında, Google sonuç sayfasında genellikle bir yapay zekâ özeti, onun altında da klasik sonuçlar çıkıyor. Özetin kaynakları ve klasik sonuçlar çoğu zaman aynı sayfalar. Yani iyi yazılmış bir hizmet sayfası, hem klasik sıralamada hem özet kaynağı olarak işe yarayabilir. Garanti değil, ama iki hedefin birbirine zıt olmadığını bilmek rahatlatıcı.
Bu örnekte dikkat edeceğiniz şey, öne çıkan sayfanın başlığında hem hizmetin hem de kimin için olduğunun net yazılması. "Hizmetlerimiz" gibi boş başlıklı bir sayfa, bu yarışta baştan geride kalır.
Hangi sayfalar gerekir?
Danışmanlık sitelerinde en sık gördüğüm yapı şu: ana sayfa, "hakkımızda" ve tek bir "hizmetler" sayfası. Üç sayfayla yönetim, İK ve finans danışmanlığını birlikte anlatmak mümkün değil. Her biri farklı bir sorun, farklı bir müşteri, farklı bir soru kümesi. Yapay zekâ bir sorunun cevabını ararken "bu firma bu konuda ne yapıyor" sorusuna net cevap bulamazsa, o firmayı önermez.
Bu yüzden önerim, verdiğiniz her ana hizmet için ayrı bir sayfa. Her sayfada şunlar bulunmalı: hizmetin kısa ve düz bir tanımı, hangi sorunlara çözüm olduğu, kimler için uygun olduğu, çalışmanın hangi adımlarla ilerlediği, sonunda elinize ne geçeceği ve sık sorulan sorular. Fiyat yazmanız şart değil; ama fiyatın neye göre değiştiğini yazmak güven verir.
Ayrıca iki sayfa daha hafife alınır. Birincisi, kimin yazdığını gösteren sayfa. Danışmanlıkta insanlar firmaya değil kişiye güvenir. Danışmanın deneyimi, çalıştığı alanlar, eğitimi, yayınlanmış yazıları bir arada, düzenli biçimde yazılmalı. İkincisi, çalışma yöntemi sayfası. Gizli tutulacak bir formül yok; hangi sırayla ilerlediğinizi anlatmak hem müşteriyi rahatlatır hem de yapay zekâya kullanılabilir bir yapı sunar.
Aşağıdaki görsel, iyi bir hizmet sayfasının üstten alta nasıl bölümlendiğini gösteriyor. Hangi bölümün sizin sayfanızda eksik olduğuna bakarken bu şemayı rehber alabilirsiniz.
İki örnek senaryo
Aşağıdaki iki durum varsayımsaldır; gerçek bir firmayı anlatmıyor, sektörde sık gördüğüm kalıpları gösteriyor.
Senaryo 1: İnsan kaynakları danışmanlığı
Varsayalım ki küçük bir İK danışmanlık firması, işe alım ve performans sistemi kurma konusunda çalışıyor. Sitesinde tek sayfa var: "Hizmetlerimiz: işe alım, eğitim, performans, bordro ve daha fazlası". Potansiyel müşteri yapay zekâya "elli kişilik şirkette performans değerlendirme sistemi nasıl kurulur" diye soruyor. Cevapta başka kaynaklar çıkıyor, çünkü firmanın sitesinde bu soruya karşılık gelen tek bir paragraf bile yok.
Çözüm olarak firma, "performans değerlendirme sistemi kurulumu" için ayrı bir hizmet sayfası hazırlıyor: kimler için uygun, kurulum kaç adımda ilerliyor, ilk toplantıda neler konuşuluyor, ne teslim ediliyor. Ardından bu konudaki sık soruları ve yaygın hataları yazılarla anlatıyor. Birkaç ay içinde bu konudaki sorulara cevap verirken firma sayfalarının kaynak olarak kullanılma ihtimali artıyor. Burada sonuç garantisi vermiyorum; ama sayfa olmadan ihtimalin sıfır olduğunu söyleyebilirim.
Senaryo 2: Finans danışmanlığı
Varsayımsal ikinci örnekte bir finans danışmanı, esnaf ve KOBİ'lere nakit akışı planlaması hizmeti veriyor. Sitesinde "tecrübeli kadro" ve "kaliteli hizmet" gibi ifadeler var, ama hangi sorunlarda çalıştığı yazılı değil. Ayrıca danışmanın hangi lisans ya da deneyime sahip olduğu da hiçbir yerde yok. Finans konusu hassas olduğu için hem okur hem arama sistemleri bu bilgiyi arıyor.
Çözüm: danışmanın kısa özgeçmişini, çalıştığı alanları ve çalışma yöntemini açıkça yazmak; sayfada "bu yazı yatırım tavsiyesi değildir, genel bilgi amaçlıdır" gibi dürüst bir uyarıya yer vermek; mevzuata dair konularda ise "güncel durum için bir hukukçuya ya da yetkili bir uzmana danışın" demek. Böylece sayfa hem güvenilir görünür hem de yanlış beklenti yaratmaz.
Aşağıdaki görsel, bu iki örnekte ortak olan dönüşümü adım adım özetliyor.
Güven işaretleri: yapay zekâ ve insan aynı şeye bakıyor
Danışmanlıkta güven işaretleri, ürün satan sitelerdeki yorumlardan farklıdır. Kimse bir yönetim danışmanlığı için beş yıldız vermez ama şunlar çok işe yarar: kimin yazdığı belli olan yazılar, danışmanın deneyimini anlatan düzenli bir profil, firma adresi ve iletişim bilgisinin her yerde aynı olması, sürecin açık anlatılması ve gizlilik anlaşması gibi konulara dair net bir açıklama.
Burada önemli bir sınır var: müşteri adı vererek referans göstermek için müşterinin yazılı izni gerekir. Çoğu danışmanlık sözleşmesi gizlilik içerir. İzin yoksa isim yazmayın; onun yerine "orta ölçekli bir üretim firması", "yeni kurulmuş bir yazılım şirketi" gibi anonim tanımlarla çalışmanın sonucunu ve süresini anlatın. Gerçek bir müşteri hikâyesini uydurmak da asla doğru değil; hem etik hem hukuki açıdan risklidir. Gerçek bir örnek yoksa varsayımsal örnek kullanın ve bunu açıkça belirtin.
Aşağıdaki kontrol listesi, güven işaretlerinden hangilerinin sitenizde bulunduğunu hızlıca kontrol etmenizi sağlar.
Adım adım süreç: nereden başlanır?
Bir danışmanlık firması için GEO çalışmasını ben şu sırayla yürütüyorum. Sıra önemli; ilk iki adımı atlayıp doğrudan yazıya geçmek en sık yapılan hatalardan biri.
Birinci adım, mevcut durumu görmek. Sitenizin hangi sorulara cevap verdiğine, hangi sorularda hiç yer almadığına bakıyorum. Birkaç yapay zekâ asistanına müşterinizin soracağı soruları yazıp cevaplarda kimlerin çıktığını not ediyorum. Bu, bir ölçüm değil, bir fotoğraf; ama nereden başlanacağını gösteriyor.
İkinci adım, hizmetlerinizi ve hedef müşterinizi netleştirmek. "Herkese danışmanlık" diyen bir site kimseye ulaşmaz. Hangi büyüklükte şirkete, hangi sorunda, hangi yöntemle hizmet verdiğinizi bir cümleyle söyleyebilmeniz gerekiyor.
Üçüncü adım, sayfa yapısını kurmak: her ana hizmet için ayrı sayfa, danışman profili, yöntem sayfası, sık sorular. Dördüncü adım, içeriği yazmak. Sayfalar kısa cümlelerle, soru-cevap mantığıyla ve somut bilgiyle yazılıyor. Beşinci adım, teknik zemini kontrol etmek: site hızlı mı, telefonda düzgün açılıyor mu, arama sistemlerinin sayfaları okumasını engelleyen bir ayar var mı, iletişim bilgileri her yerde tutarlı mı. Altıncı ve son adım, izlemek ve geliştirmek: hangi sorularda görünür olduğunuzu periyodik kontrol edip eksik kalan konular için yeni içerik eklemek.
Bu sürecin görseldeki özeti ne kadar basit görünse de, her adımın içinde karar vermek gerekir. Mesela ikinci adımda hangi hizmeti öne çıkaracağınız, sitenizin yönünü belirler. Bu kararı sizinle birlikte vermek, işin en değerli kısmıdır.
Sık yapılan hatalar
Danışmanlık sitelerinde tekrar tekrar gördüğüm hatalar şunlar. Birincisi, genel ve içi boş cümleler. "Müşteri odaklı, çözüm odaklı, sonuç odaklı" üç kelime ve hiçbir bilgi. İkincisi, tek sayfada tüm hizmetleri anlatmak. Üçüncüsü, yazar bilgisinin olmaması; kim yazmış, kim danışmanlık veriyor belli değil. Dördüncüsü, yazıların sadece ürün/hizmet tanıtımından oluşması; okurun sorusuna cevap veren bilgilendirici içerik yok. Beşincisi, telefon, adres ve firma adının farklı yerlerde farklı yazılması. Altıncısı, gizlilik ve mevzuat konularında kesin ifadeler kullanmak: "Bu kesinlikle yasaldır" gibi cümleler hem riskli hem güveni azaltır.
Bir de iki büyük yanlış beklenti var. İlki, "yapay zekâya para verip öne çıkabiliriz" düşüncesi. Yapay zekâ cevaplarında yer almak için ödeme yapılacak standart bir kanal bulunmuyor; olanı da ben size garanti olarak sunamam. İkincisi, tek seferlik bir işlemle iş bittiği düşüncesi. Bu alan hızlı değişiyor; sayfaların güncel kalması gerekiyor.
Kendiniz neler yapabilirsiniz, ne zaman uzman gerekir?
Hepsini bir uzmana yaptırmanız gerekmiyor. Kendi başınıza yapabileceğiniz çok şey var ve bunlar hem maliyeti düşürür hem de benimle çalışırsanız işi hızlandırır.
Kendiniz yapabilecekleriniz: müşterilerinizin en sık sorduğu on soruyu yazmak (sizi arayanların cümleleriyle), her hizmetiniz için bir sayfa taslağı hazırlamak, kendi özgeçmişinizi ve deneyim alanlarınızı düz bir dille yazmak, iletişim bilgilerinizi her yerde aynı hâle getirmek, mevcut yazılarınıza yazar adı ve tarih eklemek. Bunlar ücretsiz ve etkili.
Uzman desteğine gerektiği yerler: sitenizin yapısı yeni sayfaları kaldırmıyorsa, teknik sorunlar (yavaşlık, mobil uyum, tarama engelleri) varsa, hangi sorulara hangi sayfanın cevap vermesi gerektiğini planlayamıyorsanız, içeriği düzenli üretecek zamanınız yoksa ya da birden fazla dilde yayın yapmak istiyorsanız. Ayrıca, yazılan içeriğin hem doğru hem sade hem de aranan sorulara uygun olması bir deneyim işi; dışarıdan bir göz çoğu zaman gözden kaçan eksikleri görür.
Karar vermenize yardımcı olması için aşağıdaki görseli hazırladım. Soruyu kendinize sorun ve hangi tarafa düştüğünüze bakın.
Maliyeti neyin belirlediği
Bu yazıda rakam vermeyeceğim; çünkü her danışmanlık firmasının ihtiyacı farklı ve gerçekçi bir teklif ancak sitenize bakıldıktan sonra verilebilir. Ama fiyatı neyin belirlediğini açıkça söyleyebilirim.
Birincisi, kaç ana hizmetiniz olduğu. Üç hizmet için üç ayrı sayfa ve ona bağlı içerik gerekir. İkincisi, mevcut sitenin durumu: sıfırdan kurulacak bir yapı ile var olan bir siteyi düzeltmek farklı emek ister. Üçüncüsü, yazılacak içerik miktarı ve derinliği; özellikle finans ve hukuka yakın konularda yazıların doğrulanması daha çok zaman alır. Dördüncüsü, kaç dilde yayın yapacağınız. Beşincisi, çalışmanın tek seferlik mi yoksa aylık takip ve güncelleme olarak mı yürüyeceği. Altıncısı, sizin ne kadar bilgi ve zaman ayırabileceğiniz; danışmanın kendi uzmanlığını anlatması bu işin hammaddesi, bu yüzden sizden gelen girdi ne kadar net olursa süre o kadar kısalır.
Teklif alırken şu soruları sorun: Neleri kapsıyor? Kaç sayfa ve kaç yazı? Hangi sıklıkla rapor veriliyor? Sonuç garantisi veriliyorsa, bu garanti neye dayanıyor? "Yapay zekâda ilk sırada çıkarız" diyen bir teklife şüpheyle yaklaşın; çünkü böyle bir sıra yok.
Benimle çalışma şekli
Ben tek kişi olarak çalışıyorum; yani teklifi veren, yazıyı planlayan ve siteyi düzenleyen aynı kişi. Bu, aracı katmanın olmaması demek ama aynı zamanda kapasitemin sınırlı olduğu anlamına da geliyor; bu yüzden aynı anda sınırlı sayıda iş alıyorum. İlk görüşmede sitenize ve hizmetlerinize bakıp size neyin gerçekten gerektiğini, neyin gerekmediğini söylüyorum. Gerekmeyen bir işi satmak benim ilgi alanım değil.
Çalışmaya başlarsak önce yukarıda anlattığım ilk iki adımı yapıyorum, ardından size yazılı bir plan sunuyorum: hangi sayfalar, hangi sırayla, hangi içeriklerle. Onayınızdan sonra uyguluyorum. Aylık takip isteyip istemediğiniz tamamen size kalmış. Sonuç garantisi vermem; çünkü yapay zekâ cevaplarını ne ben ne de başkası kontrol ediyor. Yapabileceğim şey, sitenizin bu cevaplarda yer almak için gereken her şeyi iyi bir şekilde taşımasını sağlamak.
Çalışma sürecinin yaklaşık zaman akışını da düşünmek isteyebilirsiniz. İlk ay genellikle analiz ve yapı kurulumuna gider; sayfalar ve içerik sonraki haftalarda yayına girer; etkisi ise haftalar, bazen aylar içinde kendini göstermeye başlar. Net bir tarih vaat etmek dürüst olmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
GEO ile SEO aynı şey mi?
Aynı değil ama çok yakınlar. SEO, sitenizin Google gibi arama motorlarının sonuç listesinde görünmesini hedefler. GEO ise yapay zekâ asistanlarının ve yapay zekâ özetlerinin cevaplarında sizin sayfalarınızdan yararlanılmasını hedefler. İyi yapılan SEO'nun büyük kısmı GEO'ya da yarar; ek olarak, cevap verir gibi yazılmış, net ve güvenilir bilgi ister.
Danışmanlık sitem için yapay zekâda öne çıkmayı garanti edebilir misiniz?
Hayır, kimse edemez. Yapay zekâ asistanlarının cevaplarını belirleyen kurallar dışarıdan kontrol edilemez ve sürekli değişir. Yapabileceğim şey, sitenizi net, tutarlı ve güvenilir hâle getirerek ihtimali artırmaktır. Garanti veren bir teklif görürseniz dikkatli olun.
Hangi hizmetler için ayrı sayfa açmalıyım?
Müşterinizin ayrı bir sorunla ve ayrı bir kelimeyle aradığı her hizmet için. Örneğin İK danışmanlığı içinde işe alım ve performans sistemi farklı ihtiyaçlar olabilir. Ayırıp ayırmama kararını, müşterilerinizin sizi hangi cümlelerle aradığına bakarak veririm.
Müşteri referanslarını sitede göstermem sorun olur mu?
Müşterinin yazılı izni olmadan isim yazmamalısınız. Gizlilik sözleşmeniz varsa onun şartlarına da bakın. Şüphe duyduğunuz durumda bir hukukçuya danışın. İzin yoksa anonim tanım kullanın ya da hiç örnek vermeyin; ama uydurma müşteri hikâyesi asla yazmayın.
Sonuçları ne zaman görürüm?
Kesin bir süre veremem. Sayfalar yayına girdikten sonra arama sistemlerinin bunları okuması ve değerlendirmesi zaman alır; bazen haftalar, bazen aylar. Sitenizin mevcut durumu, rekabet ve konunun yoğunluğu süreyi değiştirir.
Bu işi kendim yapabilir miyim?
Büyük kısmını evet. Müşteri sorularını toplamak, hizmet sayfalarını yazmak, profilinizi hazırlamak, iletişim bilgilerini düzeltmek kendi başınıza yapılabilir. Teknik düzeltmeler, plan ve düzenli içerik üretimi için destek almak mantıklı olabilir.
Yazıları yapay zekâ ile yazdırabilir miyim?
Taslak ya da fikir için kullanabilirsiniz, ama yayınlamadan önce kendi deneyiminizle doğrulamanız ve kendi sesinizle düzeltmeniz gerekir. Genel, kimin yazdığı belli olmayan ve yüzeysel metinler hem okuru ikna etmez hem de kaynak olarak seçilme ihtimalini artırmaz.
Finans ya da hukukla ilgili konularda yazarken nelere dikkat etmeliyim?
Kesin hüküm vermekten kaçının, tarih ve kaynak belirtin, genel bilgi ile kişiye özel tavsiye arasındaki farkı açıkça yazın. Mevzuat değişebileceği için güncel durumda bir hukukçuya ya da yetkili bir uzmana danışılması gerektiğini söyleyin.
Danışmanlık firmanızın yapay zekâ cevaplarında ve aramalarda daha net görünmesini istiyorsanız, önce hangi sayfaların eksik olduğuna birlikte bakalım; GEO hizmeti sayfamdan bana ulaşıp mevcut durumunuzu kısaca anlatmanız yeterli, size dürüstçe neyin gerektiğini söylerim.