"GEO danışmanı" diye araştırma yapıyorsanız, büyük ihtimalle birileri size ChatGPT ve benzeri araçlarda görünür olmanın yolunu sattı ya da satmaya çalıştı. Alan yeni olduğu için herkes kendine "GEO uzmanı" diyebiliyor; neyin gerçek, neyin cilalı bir vaat olduğunu ayırmak da işletme sahibine düşüyor. Bu yazıda, kiminle çalışacağınıza karar verirken sormanız gereken soruları, dikkat etmeniz gereken kırmızı bayrakları ve iyi bir teklifte bulunması gerekenleri anlatıyorum. Ben de bu işi GEO hizmeti olarak tek başıma yürüten biriyim; o yüzden çıtayı kendime de koyarak yazıyorum.
Önce GEO'nun ne olduğunu kısaca hatırlayalım
GEO, yapay zeka asistanlarının (ChatGPT, Gemini, Perplexity gibi) bir soruya cevap verirken sizi tanıması, doğru anlatması ve uygun olduğunda önermesi için yapılan çalışmadır. Temelinde sitenizin ve internetteki izlerinizin net, doğru ve güvenilir olması yatar. Büyük kısmı iyi bir SEO ve içerik işinin devamıdır. Bu alanın bir sihirli düğmesi yoktur; bunu baştan bilmek, aşağıdaki kırmızı bayrakları çok daha kolay fark etmenizi sağlar.
Kırmızı bayraklar
1. Garanti vaadi. "ChatGPT'de garantili ilk sıra", "30 günde yapay zeka önerisi" gibi cümleler en büyük uyarı işaretidir. Yapay zeka cevapları kişiden kişiye, günden güne değişir ve hiçbir danışmanın bunun üzerinde kontrolü yoktur. Dürüst bir uzman "sonuç garanti edemem, ama şunu yapabilirim" der.
2. "ChatGPT'de 1. sıra" dili. Bu araçlarda Google'daki gibi tek, herkes için aynı bir sıralama yoktur. Aynı soruya iki kişiye iki farklı liste çıkabilir. Sıralama diliyle konuşan biri ya konuyu anlamıyordur ya da sizin anlamadığınızı varsayıyordur.
3. Ölçümü gösterememe. "Şu an ne durumdasınız, çalışmadan sonra ne değişti?" sorusuna somut yöntem anlatamıyorsa, ortada iş değil hikâye var demektir.
4. Her şeyi yapay zekaya bağlayan, SEO'yu yok sayan anlatı. "SEO öldü, artık sadece GEO" diyenlere dikkat edin. Sağlam bir web sitesi ve temel arama görünürlüğü olmadan GEO çalışması havada kalır.
5. Gizemli yöntemler. "Özel algoritmamız var, anlatamayız" cümlesi güven vermez. İyi bir danışman ne yapacağını sade bir dille anlatabilmelidir.
6. Sahte yorum, toplu içerik, alakasız bağlantı önerileri. Kısa vadede hızlı gösterilen bu tür yöntemler, uzun vadede markanıza zarar verebilir.
Sormanız gereken sorular
Görüşmede bu soruları rahatça sorun. Cevabın içeriği kadar, nasıl cevaplandığı da bilgi verir.
- "Benim işletmemin şu an yapay zeka cevaplarında nasıl göründüğünü nasıl tespit edersiniz?" İyi cevap: sektörünüze uygun gerçek müşteri sorularıyla, birkaç araçta, tekrarlı denemeler yaparak.
- "Neleri ölçeceksiniz ve ne sıklıkta raporlayacaksınız?" Ölçütlerin ve raporlama düzeninin baştan netleşmesi gerekir.
- "Sonuç garanti ediyor musunuz?" Doğru cevap hayır; ardından neyi güvence altına alabildiğinin anlatılması.
- "Çalışma sitemde tam olarak neyi değiştirecek?" İçerik, sayfa yapısı, işletme bilgileri, dış kaynaklar gibi somut başlıklar duymalısınız.
- "SEO ile ilişkisi nedir, ikisini birlikte mi yürütüyorsunuz?" İkisini ilişkilendiren bir cevap sağlıklıdır.
- "Yanlış ya da eski bilgi çıkarsa ne yapıyorsunuz?" Çözüm; doğru bilginin güvenilir kaynaklarda açık hale getirilmesidir, "bir yere şikâyet edip düzelttiriyoruz" değil.
- "Benimle kim çalışacak?" Satış görüşmesini yapan kişiyle işi yapan kişi aynı mı?
- "Benzer bir işletmeyle yaptığınız çalışmayı anlatır mısınız?" Müşteri gizliliği çerçevesinde, süreci ve öğrendiklerini anlatabilmesi yeterli.
- "Süreç ne kadar sürer, ne zaman bir şey görmeyi bekleyebilirim?" Kesin tarih yerine gerçekçi bir çerçeve dinlemelisiniz.
- "Sözleşmeyi bıraktığımda ne olur?" Hazırlanan içerik, hesaplar ve raporlar kime ait, çıkış kolay mı?
İyi bir teklifte neler olmalı?
Teklif sizi iş ortağı olarak görüyor mu, yoksa sadece satış mı yapıyor, bunu şu başlıklardan anlarsınız:
- Başlangıç tespiti: Mevcut durumun nasıl ölçüleceği ve çıktının ne olacağı.
- Net kapsam: Hangi sayfalar, hangi içerikler, hangi kayıtlar üzerinde çalışılacağı.
- Ölçüm ve raporlama planı: Hangi sıklıkta, hangi biçimde, hangi sorularla.
- Dürüst beklenti yönetimi: Sonucun garanti edilmediğinin ve zamana yayıldığının açıkça yazılması.
- Fiyatın neye bağlı olduğunun açıklanması: Sitenizin büyüklüğü, sektörünüzdeki rekabet, kapsam ve çalışmanın süresi gibi etkenler. Belirsiz, "paket" adı altında içi görünmeyen bir fiyat sormaya değer.
- Çıkış koşulları: Sözleşmenin süresi, iptal şartları ve verilerin size aidiyeti.
Bir teklif sizi bir şeyi anlamaya değil, hızlıca imzalamaya yönlendiriyorsa durup düşünün.
Ajans mı, bağımsız danışman mı?
İkisinin de yeri var. Büyük ve çok kanallı projelerde ajansın kadro avantajı olabilir. Küçük ve orta ölçekli işletmelerde ise bağımsız bir danışmanla çalışmanın faydası, işi anlatan kişiyle yapan kişinin aynı olması, iletişimin kısa tutulması ve karar süreçlerinin hızlı ilerlemesidir. Önemli olan etiket değil; yukarıdaki soruların cevabıdır. Ben tek başıma çalışıyorum, bu da her projeyi bizzat yürüttüğüm anlamına geliyor. Bunun karşılığında aynı anda çok sayıda müşteri almıyorum.
İlk görüşmeye nasıl hazırlanırsınız?
Danışmanla konuşmadan önce üç şeyi hazırlamanız işinizi kolaylaştırır. Birincisi, müşterilerinizin sizi bulurken sorduğunu düşündüğünüz birkaç gerçek soru. İkincisi, kendi denemelerinizde yapay zekanın sizin hakkınızda ne söylediğine dair notlarınız. Üçüncüsü, neyi başarmak istediğiniz: daha fazla telefon mu, daha fazla randevu mu, yoksa yanlış bilginin düzeltilmesi mi? Hedefi net olan işletme, teklifi de daha rahat değerlendirir; danışman da size neyin ölçüleceğini daha somut anlatabilir. Emin olamadığınız noktaları görüşmede açıkça söylemekten çekinmeyin.
İki ayrı işletme, iki ayrı karar
Soruların pratikte nasıl çalıştığını görmek için iki örneği anlatayım. İkisi de gerçek durumlara benzeyen, ama ayrıntıları bilerek genelleştirdiğim senaryolar.
Senaryo 1: Bir muayenehane sahibi
Bir hekim bana şu durumla geldi: Hasta çevresi iyi, Google'da da kötü değil, ama yeni hastaların bir kısmı "yapay zekaya sordum, sizi önermedi" diyormuş. Daha önce iki farklı kişiden teklif almış; birinin teklifinde "ilk üç öneride garanti" yazıyormuş, diğeri ise sadece "yapay zeka paketi" demiş ve içini açmamış.
Önce ikisini de bu yazıdaki sorularla yan yana koyduk. Garanti vaat eden teklif ilk elemede çıktı. Diğerinde ise ne ölçüleceği, hangi sayfaların değişeceği yazmıyordu. Ben de işe, hastaların gerçekten sorduğu on beş kadar soruyla birkaç araçta tekrarlı bir başlangıç denemesi yaparak başladım. Sonuç net değildi: bazı sorularda adı geçiyor, bazılarında eski bir adres bilgisiyle anılıyordu. Önce bu bilgi tutarsızlığını düzelttik, ardından sayfaların anlatımını sadeleştirdik. Birkaç ay sonra aynı denemeleri tekrarlayınca anılma biçimi daha tutarlıydı. Bunu bir başarı garantisi olarak değil, o dönemde gördüğüm eğilim olarak anlatıyorum; araçlar değiştikçe sonuçlar da değişebiliyor.
Sağlıkta reklam ve tanıtım konusunda mesleki kısıtlar olduğunu unutmayın. Hangi ifadeyi kullanabileceğinizi kendi meslek kurallarınızdan kontrol edin; ben içerik tarafında yalnızca bilgilendirici ve doğru anlatım öneririm.
Senaryo 2: Birden fazla şubesi olan bir esnaf
İkinci örnekte iki şubesi olan küçük bir hizmet işletmesi var. Sahibi, bir ajanstan aylık sabit paketle "GEO, SEO ve sosyal medya" teklifi almış ve karar veremiyordu. Bana sorduğu şey şuydu: "Hepsini birden almam gerekiyor mu?"
Teklife baktığımızda üç şey dikkat çekiyordu: kapsam madde madde yazılmamıştı, raporlama "aylık özet" diye geçiyordu ve sözleşme süresi uzundu. Ona önce yapay zekanın şubelerini nasıl anlattığına bakmasını önerdim. Gördüğü şey, iki şubenin bilgisinin karışmış olmasıydı. Yani asıl ihtiyaç geniş bir paket değil, işletme bilgilerinin her yerde aynı ve net olmasıydı. Kapsamı daralttık, ölçülecek soruları belirledik ve sözleşmeyi kısa tuttuk.
Buradaki ders şu: İyi bir danışman size daha fazlasını satmaya değil, gerçekte neye ihtiyacınız olduğunu bulmaya yardım eder. Bazen cevap "bu işin sadece küçük bir kısmını yapalım" olur.
Süreç nasıl işler? Adım adım
Bir danışmanla ya da kendi başınıza çalışırken sıranın bilinmesi, teklifi değerlendirmeyi kolaylaştırır. Benimle çalışırsanız süreç genelde şöyle ilerler; başka biriyle çalışsanız da aynı sıranın izini aramalısınız.
1. Tanışma görüşmesi
Hedefinizi, sektörünüzü ve müşterilerinizin sizi nasıl bulduğunu konuşuruz. Bu aşamada sizden bir şey satmaya çalışmam; işin size uygun olup olmadığını birlikte değerlendiririz. Uygun değilse bunu söylerim.
2. Başlangıç tespiti
Gerçek müşteri sorularından bir liste hazırlanır ve birkaç yapay zeka aracında tekrarlı olarak denenir. Sitenizin, işletme kayıtlarınızın ve internetteki diğer izlerinizin tutarlı olup olmadığına bakılır. Çıktı, sade bir dille yazılmış bir durum raporudur.
3. Öncelikli işler
Rapordan sonra neyin önce yapılacağına birlikte karar veririz. Genelde önce bilgi tutarsızlıkları, ardından en çok aranan hizmet sayfaları ve sık sorulan sorulara net cevaplar gelir. Her iş için neden yapıldığı yazılı olarak size anlatılır.
4. Ölçüm ve düzeltme
Aynı sorular belirli aralıklarla tekrar denenir ve değişim raporlanır. Neyin işe yaradığı, neyin yaramadığı açıkça yazılır. Bu raporlar size aittir ve çalışmayı bıraksanız da elinizde kalır.
Görüşmede yanınızda bulunsun: kısa kontrol listesi
Aşağıdaki maddeleri bir kâğıda yazıp görüşmeye götürebilirsiniz. Hepsine "evet" cevabı almıyorsanız, eksik maddeyi sorun.
- Mevcut durumu nasıl ölçeceği anlatıldı mı?
- Yapılacak işlerin listesi yazılı olarak verildi mi?
- Garanti yerine gerçekçi bir çerçeve çizildi mi?
- Fiyatın hangi etkenlere bağlı olduğu açıklandı mı?
- Raporlar ve hazırlanan içerikler kime ait, belli mi?
- Sözleşmeden çıkış koşulları net mi?
- Sizinle konuşan kişi işi yapan kişi mi?
- Anlamadığınız bir terim olduğunda sade bir dille açıklandı mı?
Son madde en az önemli gibi görünür ama en çok şey söyleyendir. Kendi alanını gerçekten bilen biri, karmaşık bir şeyi basit anlatabilir.
Sık yapılan hatalar
İşletmelerin bu süreçte en sık düştüğü yanlışları görüyorum. Çoğu, acele etmekten ya da kıyaslama yapmamaktan kaynaklanıyor.
Tek teklifle yetinmek
Tek teklif aldığınızda neyin normal, neyin abartılı olduğunu bilemezsiniz. En az iki ya da üç kişiyle konuşun ve aynı soruları hepsine sorun. Cevapların nasıl farklılaştığı, size en çok bilgiyi verecek şeydir.
Fiyata bakıp kapsamı atlamak
Ucuz görünen teklif çoğu zaman az iş içerir, pahalı görünen ise gereksiz kalemler. Kıyaslamayı rakam üzerinden değil, kapsam üzerinden yapın. Fiyat; sitenizin büyüklüğüne, sektörünüzdeki rekabete, çalışmanın kapsamına ve süresine göre değişir.
Ölçümü sonraya bırakmak
Başlangıç noktası ölçülmeden yapılan iş, sonradan değerlendirilemez. "Önce başlayalım, sonra bakarız" diyen bir yaklaşımda iyi sonuç da kötü sonuç da kanıtlanamaz.
Yapay zekayı tek bir ekran görüntüsüyle yargılamak
Bir gün aldığınız cevap, ertesi gün aynı olmayabilir. Hem kendi denemelerinizde hem danışmanın raporlarında tek bir örneğe değil, tekrarlı denemelere bakın.
Kendi sitenizi ihmal etmek
Dışarıdan ne kadar uğraşılırsa uğraşılsın, sitenizdeki bilgi eski, çelişkili ya da eksikse sonuç sınırlı kalır. Danışmandan önce kendi sitenizin temel bilgilerinin doğruluğunu kontrol edin.
Kendiniz yapabilecekleriniz, uzmana bırakmanız gerekenler
Her şey için danışmana ihtiyacınız olmayabilir. Hangi kısmı kendinizin üstlenebileceğini bilmek bütçenizi korur.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Müşterilerinizin sorduğu soruları listelemek ve birkaç araçta denemek.
- Adres, telefon, çalışma saatleri gibi bilgilerin her yerde aynı olduğundan emin olmak.
- Sitenizdeki hizmet sayfalarını sade ve güncel tutmak.
- Müşteri yorumlarına düzenli ve nazik cevap vermek.
- Yanlış bilgi gördüğünüzde nerede çıktığını not almak.
Uzmana bırakmanız gerekenler
- Birden fazla araçta tekrarlı ve düzenli ölçüm kurmak.
- Teknik yapıdan kaynaklanan sorunları bulmak ve düzeltmek.
- Sayfaların hangi sorulara cevap vermesi gerektiğini stratejik olarak planlamak.
- Birden fazla şube, dil ya da hizmet varsa tutarlılığı yönetmek.
- Sonuçları yorumlamak ve bir sonraki adımı belirlemek.
Bu ayrım size pazarlık gücü de verir: Kendi yapabildiğiniz kısmı üstlenip uzmanı yalnızca gerçekten gereken işte kullanabilirsiniz.
Sözleşme ve sahiplik: imzadan önce okuyun
Teklifin güzel görünmesi yetmez; sözleşmede ne yazdığı en az o kadar önemlidir. Hukuki bir değerlendirme yapmıyorum, ama işletme sahibi olarak gözünüzün takılması gereken noktaları söyleyebilirim. Gerekirse sözleşmeyi bir hukukçuya da gösterin.
İçerik ve hesaplar kime ait?
Sizin adınıza yazılan yazılar, sayfalar ve hazırlanan raporlar çalışma bittiğinde sizde kalmalı. İşletme profili, analiz hesabı gibi kayıtlar da danışmanın değil, sizin adınıza açılmış olmalı. Aksi halde ayrılmak istediğinizde elinizde hiçbir şey kalmayabilir.
Süre ve iptal koşulları
Uzun ve çıkışı zor sözleşmeler, ancak işin değerini kanıtlayabilen danışmanlar için bir sorun yaratmaz. Sizi içeride tutmaya çalışan bir sözleşme ile sonuçlarla ikna etmeye çalışan bir yaklaşım arasındaki farkı görün. Kısa bir ilk dönem ve ardından gözden geçirme çoğu işletme için makul bir başlangıçtır.
Başka kişilere devredilen işler
Bazı danışmanlar işin bir kısmını başkalarına yaptırır. Bu başlı başına kötü değildir, ama bilmeniz gerekir. İşi kimin, hangi araçlarla yaptığını sorun ve gizlilik gerektiren bilgilerinizin kimlerle paylaşılacağını öğrenin.
Bütçeniz kısıtlıysa nasıl ilerlersiniz?
Her işletmenin büyük bir bütçesi olmaz ve olması da gerekmez. Sınırlı bütçeyle de mantıklı bir yol izlenebilir; önemli olan sırayı doğru kurmaktır.
İlk adım olarak sitenizdeki temel bilgilerin doğru ve her yerde aynı olduğundan emin olun. Bu çoğu zaman hiç para harcamadan yapılabilir. İkinci adımda, müşterilerinizin en çok sorduğu soruların cevabını sitenizde açık bir dille yazın. Üçüncü adımda, tek seferlik bir tespit çalışması isteyip hangi işlerin gerçekten gerekli olduğunu görün.
Daha sonra aylık süren bir çalışmaya karar verirseniz, kapsamı en çok getiri beklediğiniz hizmetle sınırlayın. Her şeyi aynı anda yapmaya çalışmak hem bütçeyi hem dikkati dağıtır. Dürüst bir danışman "şimdilik bu kadarı yeterli" demekten çekinmez.
Seçimden sonraki ilk dönemde ne beklemelisiniz?
Danışmanı seçtikten sonra da gözünüzü açık tutmanız gerekir. İyi başlayan bir çalışmanın birkaç belirgin işareti vardır.
- İlk haftalarda sizden bilgi, erişim ve onay istenir; bu normaldir ve işin ciddiye alındığını gösterir.
- Yapılanlar ve yapılacaklar yazılı olarak paylaşılır.
- Anlamadığınız bir şey olduğunda soru sorabileceğiniz net bir iletişim yolu vardır.
- Başlangıçta konuşulan sorular ve ölçütler, çalışma boyunca aynı kalır; yön değiştiriliyorsa gerekçesi anlatılır.
Tersine, haftalarca sessizlik, belirsiz raporlar ya da sürekli yeni bir paket önerisi görüyorsanız konuşmanın zamanı gelmiştir. Sorunu erken dile getirmek, hem sizin hem danışmanın zamanını korur.
Cevapları nasıl yorumlarsınız?
Sorulara aldığınız cevapların içeriği kadar tonu da önemlidir. Güven veren bir danışman bilmediği şeyi "bilmiyorum, araştırıp dönerim" diyebilir. Her soruya kesin ve parlak bir cevap veren birinden daha çok çekinin.
Rahatlatıcı işaretler
Somut örnekler verilmesi, sınırlarının açıkça söylenmesi ve işin sizin gerçek müşterilerinizin sorularından başlaması olumlu işaretlerdir. Ayrıca sizin işinizi, sektörünüzü ve müşteri davranışını anlamaya zaman ayırması, hazır bir paketi satmaya çalışmaktan çok daha değerlidir.
Tedirgin edici işaretler
Soruyu geçiştiren, konuyu hemen fiyata ya da paket adlarına getiren, sizi acele ettiren cevaplar tedirgin edicidir. "Bu teklif sadece bu hafta geçerli" gibi baskılar da bir uyarıdır. Sağlam bir iş birkaç gün düşünmenize engel olmaz.
Görüşmeden sonra notlarınızı bir kenara bırakıp bir iki gün bekleyin. Aklınızda hangi cevapların kaldığına bakın; çoğu zaman karar o zaman netleşir.
Bir de kendinize şunu sorun: Bu kişiyle zor bir haber konuşmam gerekirse rahat eder miyim? Sonuçlar beklediğiniz gibi gitmediğinde açık konuşabilecek biriyle çalışmak, çoğu zaman en önemli ölçüttür. Raporların sadece iyi haberleri değil, işe yaramayan denemeleri de içermesi gerekir.
Kararınızı verirken içgüdülerinize de güvenin; anlamadığınız ya da rahatsız edici bulduğunuz herhangi bir noktayı bile görmezden gelmeyin, çünkü çalışma aylarca sürecek bir ilişkidir. Son olarak, danışmanın sizi yönlendirdiği her iş için "bunu yapmazsak ne olur?" diye sorabilirsiniz. Cevap sizi ikna ediyorsa iş gerçekten gereklidir; ikna etmiyorsa kapsamdan çıkarılması mümkün olabilir.
Sık sorulan sorular
GEO danışmanına ne zaman ihtiyaç duyarım?
Müşterilerinizin hizmetinizi araştırırken yapay zeka araçlarını kullandığını düşünüyorsanız ve kendi kontrollerinizde adınız çıkmıyor ya da yanlış çıkıyorsa, bir uzmanla konuşmak mantıklıdır. Önce kendiniz denemek için yapay zeka işletmenizi öneriyor mu yazımı kullanabilirsiniz.
GEO için ayrı bir ajans mı gerekir, SEO'cum yapamaz mı?
Çoğu zaman SEO yapan biri bu işe yaklaşabilir; önemli olan GEO'nun ölçümü ve farklılıkları konusunda bilgi sahibi olması. Bunu yukarıdaki sorularla test edebilirsiniz.
Danışmanın başarılı olduğunu nasıl anlarım?
Başlangıçta belirlenen sorular ve araçlar üzerinden yapılan tekrarlı ölçümlerin, zamanla daha doğru ve daha sık bahsedilmeye doğru gidip gitmediğine bakarak. Tek bir ekran görüntüsüne güvenmeyin.
GEO danışmanlığı ne kadar sürer?
Süre; sitenizin durumuna, kapsamına ve hedefinize göre değişir. Başlangıç tespiti ve ilk düzeltmeler daha kısa sürer, güvenilir bir ölçüm eğilimi görmek ise zaman ister. Kesin bir tarih veren değil, gerçekçi bir çerçeve çizen kişiye güvenin.
Bir danışmanın referans göstermesi şart mı?
Müşteri gizliliği nedeniyle isim paylaşılamayabilir. Bu durumda süreci, karşılaşılan sorunu ve öğrenilenleri anlatabilmesi yeterli bir göstergedir. Sadece ekran görüntüsü ya da tek bir başarı hikâyesi ise yeterli değildir.
Sözleşme yapmadan deneme mümkün mü?
Küçük ve sınırlı bir başlangıç çalışmasıyla başlamak çoğu zaman mümkündür. Uzun bir taahhüt vermeden önce bir tespit raporu istemek, hem danışmanın yaklaşımını hem sizin ihtiyacınızı görmenizi sağlar.
Yurt dışındaki bir danışmanla çalışmak sakıncalı mı?
Hedef kitleniz yurt dışındaysa o dili ve pazarı bilen biri avantajdır. Yerel müşteriye hizmet veriyorsanız yerel dili, yerel kayıtları ve alışkanlıkları bilen biri daha uygundur. Önemli olan, danışmanın hedef kitlenizin sorularını gerçekten anlayıp anlamadığıdır.
Hangi sorunun sizin için ne anlama geldiğini birlikte konuşmak isterseniz, bana yazın. GEO hizmeti sayfamda çalışma biçimimi de ayrıntılı bulabilirsiniz.