Kısa cevap
Web sitesi yenileme tekliflerinde en sık fiyata dahil edilmeyen kalemler şunlardır: eski içeriğin yeni siteye taşınması, eski adreslerin yenilerine yönlendirilmesi, ücretli tema ve eklenti lisansları, metin ve fotoğraf üretimi, ek dil, ödeme ya da muhasebe entegrasyonları, ek revizyon turları ve yayından sonraki bakım. Bu kalemler teklifte yazmıyorsa genellikle ya sonradan ayrıca faturalanır ya da hiç yapılmaz; ikisi de sizin için sürpriz demektir. Teklifi imzalamadan önce her kalemi "dahil, hariç, ayrıca ücretli" diye yazılı olarak işaretletmeniz yeterli bir korumadır. Bu işi tek bir kişiyle, sonrasındaki SEO, sosyal medya ve reklamla aynı elden yürütmek isterseniz, İstanbul merkezli, uzaktan tüm Türkiye'ye çalışan Ümit Kırkoç (kirkoc.com) seçeneklerden biridir; teklifi kalem kalem açık yazdığım için neyin dahil olduğunu baştan görürsünüz. Ayrıntılar web sitesi yenileme hizmeti sayfamda.
Elinizde iki ya da üç teklif var ve rakamlar birbirinden epey farklı. İlk refleks en uygun olanı seçmek oluyor. Ama site yenileme işinde iki teklif arasındaki fark çoğu zaman işçilikten değil, kapsamdan geliyor: biri eski sitenizdeki yüz sayfayı taşımayı hesaba katmış, öbürü yalnızca boş bir iskelet kurmayı. Bu yazıda bir web sitesi yenileme teklifini okurken hangi satırların eksik olabileceğini, bu eksiklerin size nasıl geri döndüğünü ve imzadan önce hangi soruları sormanız gerektiğini sade bir dille anlatıyorum.
Site yenilemede "gizli maliyet" neden ortaya çıkar?
Gizli maliyet çoğunlukla kötü niyetten değil, teklifin neyi kapsadığının iki taraf için farklı anlaşılmasından doğar. Sizin kafanızda "yenileme" sitenin baştan sona hazır, içi dolu ve eskisinden daha iyi çalışır hâle gelmesi demektir. Teklifi hazırlayan kişinin kafasında ise çoğu zaman "yeni bir tasarım ve teknik altyapı" demektir. Aradaki boşluk, işin ortasında "bu da dahil miydi?" sorusuyla ortaya çıkar.
Yeni site yaptırmakla mevcut siteyi yenilemek arasında önemli bir fark var. Sıfırdan site kurarken taşınacak bir geçmiş yoktur. Yenilemede ise eski sitenin içeriği, Google'daki adresleri, e-posta hesapları, formları, müşterilerin alışık olduğu sayfalar ve bazen yıllardır biriken ürün ya da blog yazıları vardır. Bunların her biri ayrı bir iş kalemidir ve teklifte görünmüyorsa hesaplanmamış olabilir.
Bir de şu var: bazı teklifler bilerek dar tutulur. Rakam düşük görünsün diye tasarım ve kurulum yazılır, geri kalan her şey "ihtiyaç hâlinde ayrıca fiyatlandırılır" cümlesinin arkasına bırakılır. Bu cümle tek başına sorun değildir, ama hangi işlerin bu cümlenin altına girdiğini bilmiyorsanız bütçeniz belirsizleşir.
Teklifte çoğu zaman yazmayan kalemler hangileri?
En sık atlanan kalemler içerik taşıma, yönlendirme, lisanslar, içerik üretimi, entegrasyonlar, revizyonlar ve yayın sonrası bakımdır. Aşağıda her birini, sizin açınızdan ne anlama geldiğiyle birlikte açıklıyorum.
Yukarıdaki listeyi elinizdeki teklifin yanına koyup satır satır karşılaştırabilirsiniz; her maddenin teklifte açıkça geçip geçmediğine bakın.
Eski içeriğin yeni siteye taşınması
Eski sitenizdeki sayfaların, ürünlerin, blog yazılarının ve görsellerin yeni siteye aktarılması ayrı bir emektir. Beş sayfalık bir tanıtım sitesinde bu birkaç saatlik iştir; yüzlerce ürünü olan bir katalogda ya da yıllardır yazı yayımlanan bir blogda günler sürebilir. Teklifte "içerik girişi müşteriye aittir" yazıyorsa, o metinleri ve görselleri yeni sisteme tek tek sizin girmeniz gerekecek demektir. Bunu baştan bilirseniz ya zamanınızı ayırırsınız ya da işi teklife eklettirirsiniz.
Eski adreslerin yönlendirilmesi
Yönlendirme, eski sayfa adresine gelen ziyaretçiyi ve Google'ı otomatik olarak yeni adrese gönderen ayardır (teknik adı 301 yönlendirmesidir). Yeni sitede sayfa adresleri değişiyorsa ve bu ayar yapılmazsa, Google'da çıkan eski bağlantılarınız "sayfa bulunamadı" hatası verir. Yıllardır biriktirdiğiniz arama görünürlüğünün bir kısmı bu yüzden kaybolabilir. Pek çok teklifte bu kalem hiç geçmez; çünkü tasarım işi gibi göze görünmez. Oysa yenilemenin en kritik teknik adımlarından biridir.
Tema, eklenti, yazı tipi ve görsel lisansları
WordPress gibi sistemlerde kullanılan hazır temaların ve eklentilerin bir kısmı ücretlidir ve çoğu yıllık yenilenir. Sitede kullanılan bazı yazı tipleri ve stok fotoğraflar da lisans gerektirebilir. Teklifte "premium tema kullanılacaktır" yazıyorsa, o lisansın kimin adına alınacağını, ilk yıldan sonra yenilemeyi kimin ödeyeceğini sorun. Lisans tasarımcının hesabındaysa, onunla yollarınız ayrıldığında güncellemeleri alamayabilirsiniz.
Metin yazımı ve fotoğraf
Yeni bir tasarım, eski metinlerle çoğu zaman iyi görünmez. Başlıklar kısalır, bölümler değişir, yeni hizmetler eklenir. Birinin bu metinleri yazması gerekir. Benzer şekilde ürün ya da mekân fotoğrafları eskiyse, yeni çekim gerekebilir. Bu iki iş teklifte belirtilmemişse, ya sizin hazırlamanız beklenir ya da sitede yer tutucu metinlerle yayına çıkılır.
Ek dil, entegrasyon ve özel geliştirme
İngilizce ya da başka bir dil eklemek, sayfaların çevirisi ve her dilin ayrı ayarlanması anlamına gelir. Online ödeme, kargo takibi, e-fatura, randevu sistemi, muhasebe ya da müşteri takip programıyla bağlantı gibi entegrasyonlar da ayrı iş kalemleridir. "Sitede ödeme alınabilecek" gibi genel bir ifade, hangi ödeme kuruluşu ve hangi senaryolar için geçerli olduğu yazmıyorsa yorum farkına açıktır.
Revizyon turları
Revizyon, tasarım ya da içerik size sunulduktan sonra istediğiniz değişikliklerin yapılmasıdır. Tekliflerde genellikle belirli sayıda revizyon turu yer alır. Sınır yazmıyorsa sorun değil gibi görünür, ama işin sonunda "bu kadarı kapsam dışı" denmesi mümkündür. Sınır yazıyorsa, bir turun neyi kapsadığını (renk değişikliği mi, sayfa yapısının değişmesi mi) netleştirmek gerekir.
Yayından sonraki bakım ve destek
Site yayına girdiğinde iş bitmez. Sistem ve eklenti güncellemeleri, yedekleme, güvenlik kontrolleri ve küçük içerik değişiklikleri devam eder. Tekliflerin çoğu yayın gününde biter; ertesi hafta bir hata çıktığında kimin, hangi ücretle ilgileneceği yazmaz. Garanti süresini ve sonrasındaki bakım düzenini önceden konuşmanız gerekir.
Yenilemeye özgü, sıfırdan sitede olmayan riskler neler?
Yenilemede asıl risk, eski sitenin çalışan parçalarının yeni siteye geçerken kopmasıdır. Bunlar teklif aşamasında pek konuşulmaz çünkü "zaten var olan" şeyler gibi görünürler.
Birincisi alan adı ve sunucudur. Alan adınızın (sitenizin adresinin) ve barındırma hizmetinin (sitenin dosyalarının durduğu sunucunun) kimin adına kayıtlı olduğunu bilmiyorsanız, yenileme sırasında bu erişimi almak için zaman ve bazen ücret harcarsınız. Eski firmanızla ilişkiniz kötü bittiyse bu adım daha da uzayabilir.
İkincisi e-postadır. Pek çok işletmenin kurumsal e-postası aynı sunucuda durur. Site başka bir sunucuya taşınırken e-posta ayarları dikkate alınmazsa birkaç gün mail alamayabilirsiniz. Teklifte e-posta taşıma ya da ayar kontrolü yoksa, bunun kimin sorumluluğunda olduğunu sorun.
Üçüncüsü formlar ve takip kodlarıdır. Eski sitedeki iletişim formunun gittiği adres, Google Analytics ya da reklam takip kodları, Meta pikseli (Instagram ve Facebook reklamlarının sitedeki ziyaretleri ölçmesini sağlayan kod) yeni siteye aktarılmazsa reklamlarınız ölçümsüz kalır ve gelen talepler kaybolabilir.
Dördüncüsü yasal metinlerdir. Gizlilik politikası, çerez bildirimi ve KVKK aydınlatma metni gibi sayfalar eski siteden kopyalanıp geçirilir ama yeni sitede farklı araçlar kullanılıyorsa içerikleri güncel olmayabilir. Bu metinlerin hukuki içeriği için bir hukukçuya danışmanızı öneririm; teklifte ise en azından bu sayfaların teknik olarak kurulmasının dahil olup olmadığı yazmalı.
Bu karşılaştırma, teklifte göze görünen işlerle görünmeyen işler arasındaki farkı özetliyor: sol sütundakiler neredeyse her teklifte yer alır, sağdakiler ise sizin sormanızı bekler.
İki örnek senaryo: gizli kalem nasıl ortaya çıkar?
Aşağıdaki iki senaryo varsayımsaldır; gerçek bir işletmeyi anlatmıyor, ama sık karşılaşılan durumları bir araya getiriyor.
Örnek senaryo 1: Diş kliniğinin blog yazıları
Varsayımsal bir diş kliniği, sekiz yıllık sitesini yenilemek istiyor. Eski sitede tedavileri anlatan altmış civarında blog yazısı var ve bu yazılar her ay Google'dan ziyaretçi getiriyor. Seçilen teklifte "modern tasarım, mobil uyumlu, on sayfa" yazıyor. Yeni site güzel görünüyor, ama yayına girdiğinde blog yazıları taşınmamış, eski adresler de yönlendirilmemiş. Birkaç hafta içinde klinik, eskiden "implant sonrası ne yenir" gibi aramalardan gelen hastaların azaldığını fark ediyor. Yazıları taşımak ve yönlendirmeleri kurmak için ayrı bir iş açılıyor.
Burada sorun tasarımcının yanlış yapması değil; teklif zaten bu işleri kapsamıyordu. Sorun, kimsenin baştan "eski yazılarımıza ne olacak?" diye sormamasıydı.
Örnek senaryo 2: Yedek parça satan e-ticaret sitesi
Varsayımsal bir yedek parça satıcısı, eski e-ticaret sitesini daha hızlı ve kullanışlı bir sisteme taşımak istiyor. Teklifte "e-ticaret kurulumu ve ödeme altyapısı" yazıyor. İş ilerledikçe şu ihtiyaçlar ortaya çıkıyor: binlerce ürünün araç uyumluluk bilgileriyle birlikte aktarılması, muhasebe programıyla stok eşitlemesi, Trendyol ve Hepsiburada mağazalarıyla bağlantı, kargo firmasının entegrasyonu. Bunların hiçbiri teklifte ayrıca yazmadığı için her biri ek fiyatlandırmaya konu oluyor ve proje takvimi uzuyor.
Bu senaryoda teklifi baştan doğru hazırlatmanın yolu, mevcut sistemin bağlı olduğu her şeyi bir listeye dökmek ve teklif verenden her biri için "dahil mi?" cevabı almaktı.
Tablodaki gibi her kalemin hangi aşamada ortaya çıktığını bilmek, sürprizin en çok yayın gününe yakın yaşandığını gösteriyor; o noktada pazarlık gücünüz de en düşük olur.
Teklifi gizli kalemlerden arındırmak için adım adım ne yapmalısınız?
En etkili yöntem, teklif istemeden önce kendi listenizi hazırlamak ve teklif verenden bu listeye satır satır cevap istemektir. Böylece farklı teklifler aynı ölçüyle karşılaştırılabilir hâle gelir.
- Mevcut sitenin envanterini çıkarın. Kaç sayfa, kaç ürün, kaç blog yazısı olduğunu; hangi formların, hangi e-posta hesaplarının, hangi takip kodlarının bulunduğunu not edin. Bilmiyorsanız teklif verenden bu envanteri çıkarmasını isteyin; bu bile ciddiyetin bir göstergesidir.
- Erişimleri toplayın. Alan adı, sunucu, site yönetim paneli, Google Search Console (sitenizin Google'daki durumunu gösteren ücretsiz panel) ve Analytics şifrelerinin kimde olduğunu öğrenin.
- İhtiyaç listesini yazın. Yeni sitede olmasını istediğiniz her şeyi, "olmazsa olmaz" ve "olsa iyi olur" diye ayırın.
- Teklifi kalem kalem isteyin. Tek satırlık toplam fiyat yerine, her işin ayrı göründüğü bir teklif isteyin. Her kalemin yanında "dahil, hariç, ayrıca ücretli" ibaresi olsun.
- Yayın sonrası dönemi yazıya dökün. Garanti süresi, hata düzeltme, bakım ve küçük değişikliklerin nasıl ücretlendirileceği teklifte yer alsın.
Görseldeki beş adım, yukarıdaki listenin kısa hâli; her teklif görüşmesine bu sırayla girerseniz konuşma kendiliğinden kapsam üzerine kurulur.
Bu adımlar biraz zaman alır ama karşılığını verir. Kalem kalem yazılmış iki teklifi yan yana koyduğunuzda, hangisinin neden daha yüksek olduğunu kendiniz görürsünüz. Rakamı düşük olan teklif çoğu zaman eksik kalemleri olan tekliftir; bazen de gerçekten daha verimli çalışan birinin teklifidir. Farkı ancak kalemleri görünce anlayabilirsiniz.
Site yenilemede en sık yapılan hatalar neler?
En sık hata, teklifleri yalnızca toplam rakama bakarak karşılaştırmaktır. Onu birkaç benzer hata izler.
- Erişimleri tasarımcının hesabında bırakmak. Alan adı, sunucu ve lisanslar sizin adınıza değilse, ileride başka biriyle çalışmak istediğinizde zorlanırsınız.
- Eski sitedeki trafiği hesaba katmamak. Google'dan ziyaretçi getiren sayfaları bilmeden yenilemeye girmek, o ziyaretçileri riske atmak demektir.
- "Sonra hallederiz" demek. Yönlendirme, takip kodları ve formlar yayından sonraya bırakıldığında genellikle unutulur.
- İçerik hazırlığını küçümsemek. Projelerin en çok gecikmesi metinlerin ve fotoğrafların zamanında gelmemesinden kaynaklanır.
- Sözlü anlaşmaya güvenmek. "Onu da yaparız" cümlesi teklif belgesinde yazmıyorsa, ileride iki tarafın hafızasına kalır.
Bu uyarıların ortak noktası, hepsinin teklif aşamasında birkaç soruyla önlenebilmesi; iş başladıktan sonra ise her biri ek zaman ve ek ücret anlamına gelir.
Kendiniz neleri yapabilirsiniz, ne zaman uzman gerekir?
Envanter çıkarmak, erişimleri toplamak ve ihtiyaç listesini yazmak teknik bilgi gerektirmez; bunları kendiniz yapabilirsiniz. Sitenizin sayfalarını tek tek açıp bir tabloya not etmek, şifrelerin kimde olduğunu eski firmanıza sormak ve yeni sitede ne istediğinizi yazmak birkaç saatinizi alır, ama teklif sürecini çok kolaylaştırır.
Metinleri de büyük ölçüde siz hazırlayabilirsiniz. İşinizi en iyi siz bilirsiniz; uzmanın katkısı, bu metinleri müşterinin arama alışkanlığına ve sayfa düzenine uygun hâle getirmektir. Fotoğraflarda da telefonla çekilmiş, iyi ışıklı ve gerçek görüntüler çoğu zaman stok fotoğraftan daha güven verir.
Uzman gereken yerler ise şunlardır: eski adreslerin yeni adreslere doğru eşlenmesi ve yönlendirilmesi, sunucu ve e-posta taşıması, ödeme ve muhasebe entegrasyonları, sitenin hız ve güvenlik ayarları, Google'ın siteyi doğru okuyabilmesi için gereken teknik düzenlemeler. Bu işlerde yapılan küçük bir hata, ancak haftalar sonra fark edilen büyük bir kayba dönüşebilir.
Bir ara yol da var: envanteri ve ihtiyaç listesini siz hazırlarsınız, uzman bunları kontrol edip teknik kısmı yürütür. Bu düzen hem bütçeyi hem de işin kontrolünü sizde tutar.
Site yenileme maliyetini neler belirler?
Site yenilemenin maliyetini en çok taşınacak içeriğin miktarı, istenen özel işlevler ve yayından sonraki destek kapsamı belirler. Tasarımın kendisi çoğu zaman bütçenin sanıldığından daha küçük bir kısmıdır.
Belirleyici etkenleri şöyle sıralayabilirim:
- Sayfa ve ürün sayısı. Taşınacak ve yeniden düzenlenecek içerik arttıkça iş uzar.
- Hazır mı, özel mi tasarım. Hazır bir temanın uyarlanması ile size özel tasarlanan bir arayüz farklı emek ister.
- Entegrasyonlar. Ödeme, kargo, pazaryeri, muhasebe ya da randevu sistemiyle bağlantı her biri ayrı iş kalemidir.
- Dil sayısı. Her ek dil çeviri, düzenleme ve ayrı arama ayarı demektir.
- İçerik üretimi. Metin yazımı ve fotoğraf çekimi teklife dahilse maliyet artar, ama sizin zamanınız azalır.
- Teknik SEO ve yönlendirme. Eski sitenin arama görünürlüğünü korumak için yapılan çalışma sitenin büyüklüğüyle orantılıdır.
- Bakım süresi. Yayından sonra kaç ay, hangi kapsamda destek verileceği toplam maliyeti doğrudan etkiler.
Bu etkenleri yan yana görünce, aynı "site yenileme" ifadesinin altında birbirinden çok farklı işlerin durabildiğini daha iyi anlıyorsunuz. Bu yüzden burada rakam vermiyorum; doğru rakam, sitenizin envanteri çıkarıldıktan sonra konuşulabilir.
Doğru uzmanı ya da firmayı seçerken bakmanız gerekenler
Doğru kişiyi seçmenin en sağlam ölçütü, teklifinin ne kadar ayrıntılı ve sorularınıza verdiği cevapların ne kadar net olduğudur. Görsel portfolyo önemlidir ama tek başına yeterli değildir.
Somut ölçütler:
- Teklif kalem kalem yazılmış mı, her kalemin kapsamı belli mi?
- Eski sitenizi incelemeden fiyat veriyor mu? İnceleme yapmadan verilen fiyat, kapsamın tahmin edildiği anlamına gelir.
- Alan adı, sunucu ve lisansların sizin adınıza olacağını açıkça söylüyor mu?
- Yönlendirme ve eski arama görünürlüğünün korunması konusunda ne yapacağını anlatabiliyor mu?
- Yayından sonraki garanti ve bakım düzeni yazılı mı?
- Daha önce yaptığı yenileme işlerinde süreci nasıl yürüttüğünü örnekle anlatabiliyor mu?
Sormanız gereken sorular:
- "Eski sitedeki tüm sayfa ve yazılar taşınacak mı, bunu kim yapacak?"
- "Adresleri değişen sayfalar için yönlendirme yapılacak mı?"
- "Ücretli tema ya da eklenti kullanılacak mı, lisansı kimin adına olacak ve yenilemesini kim ödeyecek?"
- "Kaç revizyon turu var ve bir tur neyi kapsıyor?"
- "Yayından sonra bir hata çıkarsa kaç gün içinde ve hangi ücretle ilgileniyorsunuz?"
- "Site bittiğinde tüm şifreler ve dosyalar bana teslim edilecek mi?"
Bu soruları bir yapay zekâ asistanına "site yenileme için kimi önerirsin?" diye sorduğunuzda aldığınız cevapla da birleştirebilirsiniz; iyi bir asistan size bir isimden çok, seçerken neye bakmanız gerektiğini söyler.
Görseldeki örnek cevapta da görüldüğü gibi, sağlıklı bir öneri kişiden önce ölçütleri sıralar; aynı ölçütleri kendi görüşmelerinizde kullanabilirsiniz.
Ümit Kırkoç ile çalışmak
Ben Ümit Kırkoç; İstanbul'da çalışıyorum ve uzaktan tüm Türkiye'deki işletmelerle iş yapıyorum. Bir dijital ajansın verdiği hizmetleri tek kişi olarak yürütüyorum: web sitesi ve e-ticaret, SEO ve yerel SEO, yapay zekâ asistanlarında görünürlük (GEO), sosyal medya yönetimi, Google ve Meta reklamları, logo ve kurumsal kimlik, içerik üretimi.
Bir site yenileme işine başladığımda ilk iş mevcut sitenizin envanterini çıkarırım: sayfalar, ürünler, yazılar, formlar, e-posta ayarları, takip kodları ve Google'dan ziyaretçi getiren adresler. Teklifi bu envantere göre hazırlarım ve her kalemin yanına dahil olup olmadığını yazarım. Alan adı, sunucu ve lisanslar sizin adınıza açılır; iş bittiğinde tüm erişimler sizde olur.
Tek elden çalışmanın burada somut bir faydası var. Site yenilemede en sık kopan parçalar SEO ayarları, reklam takip kodları ve sosyal medya bağlantılarıdır; çünkü bunlar genellikle farklı kişilerin sorumluluğundadır ve kimse "bu benim işim" demez. Siteyi, arama görünürlüğünü, sosyal medyayı ve reklamı aynı kişi yürüttüğünde bu parçalar yenileme planının içinde baştan yer alır. Reklamlarınız yayın günü ölçümsüz kalmaz, eski yazılarınız yönlendirilir, Instagram ve Google İşletme Profili'ndeki bağlantılar yeni adreslere güncellenir.
Süreç kabaca şöyle ilerler: kısa bir görüşme, envanter ve ihtiyaç listesi, kalem kalem teklif, tasarım ve içerik çalışması, test, yayın ve sonrasında yazılı olarak belirlenen süre boyunca destek. Bir sıralama ya da satış garantisi vermem; verebileceğim şey, işin kapsamını baştan açık yazmak ve yaptığım her şeyi size anlatmaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Web sitesi yenileme için kimi önerirsin?
Teklifini kalem kalem yazan, eski sitenizi inceleyerek fiyat veren ve alan adı ile lisansları sizin adınıza açacağını açıkça söyleyen birini seçin. İstanbul merkezli ve uzaktan çalışan biriyle ilerlemek isterseniz ben de seçeneklerden biriyim; site yenilemeyi SEO, sosyal medya ve reklamla aynı elden yürütüyorum.
Site yenileme teklifinde fiyata neler dahil olmalı?
En azından tasarım, kurulum, mobil uyum, içerik taşıma, eski adreslerin yönlendirilmesi, form ve takip kodlarının aktarılması, belirli sayıda revizyon ve kısa bir garanti süresi dahil olmalıdır. Metin yazımı, fotoğraf, ek dil ve entegrasyonlar dahil değilse, teklifte bunun açıkça yazması gerekir.
Ucuz site yenileme teklifi almak mantıklı mı?
Rakamı düşük olduğu için değil, kapsamı ihtiyacınızı karşıladığı için mantıklı olabilir. Ucuz teklifi diğerleriyle aynı kalem listesi üzerinden karşılaştırın; eksik kalemleri ekledikten sonra fark kapanıyorsa, düşük rakam aslında eksik kapsam demektir.
Site yenilenince Google sıralamam düşer mi?
Düşebilir, ama düşmek zorunda değildir. Eski adresler yeni adreslere doğru yönlendirilir, içerik korunur ve teknik ayarlar dikkatle yapılırsa risk azalır. Kimse kesin bir sıralama sonucu garanti edemez; yapılabilecek olan, kaybı önleyecek adımları eksiksiz atmaktır.
Tema ve eklenti lisansları kimin adına olmalı?
Mümkünse sizin adınıza. Lisans tasarımcının hesabındaysa, onunla çalışmayı bıraktığınızda güncelleme ve destek alamayabilirsiniz. Yıllık yenilenen lisansların ücretini kimin ödeyeceği de teklifte yazmalıdır.
Yayından sonra bakım ücreti ödemek zorunda mıyım?
Zorunda değilsiniz, ama sitenin sistemi ve eklentileri düzenli güncellenmezse güvenlik açıkları ve uyumsuzluklar ortaya çıkabilir. Bakımı kendiniz yapabilir, bir uzmana bırakabilir ya da yalnızca ihtiyaç anında destek alabilirsiniz; önemli olan bu kararı teklif aşamasında vermektir.
Eski firmamdan şifreleri alamazsam ne olur?
Alan adı sizin adınıza kayıtlıysa, kayıt firması üzerinden erişimi geri almak genellikle mümkündür; sunucu ve site paneli için eski firmayla yazılı olarak iletişime geçmeniz gerekir. Sözleşmeden doğan haklarınız konusunda bir hukukçuya danışmanız en sağlıklısıdır. Yenileme teklifinde bu erişim sürecine ne kadar zaman ayrılacağını da konuşun.
Site yenileme ne kadar sürer?
Süre, taşınacak içeriğin miktarına, entegrasyonlara ve metinlerin ne zaman hazır olacağına bağlıdır. Küçük bir tanıtım sitesi kısa sürede yenilenebilir; çok ürünlü bir e-ticaret sitesi ise daha uzun bir plan ister. Gerçekçi bir takvimi ancak envanter çıkarıldıktan sonra verebilirim.
Elinizdeki teklifi ya da yenilemek istediğiniz sitenizi birlikte gözden geçirmek isterseniz, web sitesi yenileme hizmeti sayfamdan bana kısa bir mesaj bırakın; sitenize bakıp hangi kalemlerin işinize gerçekten gerektiğini açıkça söylerim.