Bir otelin sitesine giriyorsunuz. Fotoğraflar güzel, konum harika. Sonra bir cümle gözünüze takılıyor: "Odalarımız sizin rahatlığınız için dizayn edilmiş olunur." Bir sonraki sayfada bir kelime yanlış yazılmış, bir başkasında cümle yarım kalmış. Bir şey değişiyor. Hâlâ beğeniyorsunuz ama içinizde küçük bir soru doğuyor: Bu işletme ayrıntılara özen gösteriyor mu?
Kendi sitenizde de benzer bir şey olabilir ve siz fark etmeyebilirsiniz, çünkü kendi yazdığınız metni okurken gözünüz hataları otomatik düzeltir. Peki yazım hataları müşteri kaybettirir mi? Kısa cevap: Tek bir harf hatası genellikle kaybettirmez, ama hataların birikmesi ve özellikle kötü çevrilmiş sayfalar güveni zedeler. Gelin nasıl ve ne kadar olduğuna bakalım.
Yazım hatası neden güveni etkiler?
Müşteri, sitenizi bir dükkân vitrini gibi okur. Vitrinde tabela eğri, cam kirliyse içerideki ürün iyi olsa bile çekinir. Yazı da aynı işi görür.
Yazım hatasının müşteriye söylediği şeyler, kendisi fark etmese bile şunlardır:
- Bu site ilgisiz bırakılmış olabilir.
- Buradaki bilgiler güncel olmayabilir.
- Ürün ya da hizmette de aynı özensizlik olabilir.
Bu, haksız bir çıkarım olabilir. Ama ilk izlenimde insanlar böyle düşünür. Özellikle para ödeyecekleri, randevu alacakları ya da kişisel bilgi vereceklerinde. Bir diş kliniğinin, hukuk bürosunun ya da online mağazanın sayfasında hata görmek, müşterinin "buna emanet edeyim mi?" sorusunu güçlendirir.
Bunun ne kadar müşteri kaybettirdiğini ölçen bir rakam vermem; uydurma olur. Ama gözlemim şu: hatalar çoğu zaman tek başına sipariş ya da randevuyu engellemez. Başka şüphelerin üstüne eklendiğinde karar tarafını değiştirebilir.
Hangi hatalar daha çok can yakar?
Her hata aynı ağırlıkta değildir. Önem sırasına şöyle bakıyorum:
| Hata türü | Etkisi |
|---|---|
| Telefon, adres, fiyat, saat bilgisinde yanlış | Çok yüksek, doğrudan işi bozar |
| Firma adı ya da ürün adının yanlış yazılması | Yüksek, ciddiyet algısını düşürür |
| Başlıklarda ve düğme yazılarında hata | Yüksek, ilk bakışta görünür |
| Gövde metninde imla ya da noktalama hatası | Orta, birikirse zedeler |
| Tutarsız yazım (bir yerde "e-posta", başka yerde "email") | Düşük ama özensiz görünür |
Yazım hatasından daha kötüsü, anlamı değiştiren hatadır. "Randevu almadan gelmeyiniz" ile "randevu almadan gelebilirsiniz" arasındaki fark bir harf bile olmayabilir; müşteri boşuna yola çıkar.
Makine çevirisi gibi duran sayfalar
Çok dilli sitelerde sorun yazım hatasından büyüktür. Bir metni otomatik çeviri aracından geçirip olduğu gibi yayımlarsanız, çoğu zaman cümleler dilbilgisi olarak doğru ama doğal değildir. Ana dili o olan biri ilk cümlede "bu çeviri" diye anlar.
Bunun birkaç belirtisi vardır:
- Kelimeler doğru ama yan yana gelişleri yabancı.
- Sektörün kullandığı terim yerine sözlük karşılığı kullanılmış.
- Şaka, deyim ya da sıcak bir ifade düz ve mekanik dönmüş.
- Aynı kavram sayfadan sayfaya farklı kelimelerle geçiyor.
Yabancı müşteri açısından bakın. Almanya'dan gelen bir turist Almanca sayfanızda garip bir cümle görürse, size "bu işletme bizi ciddiye almıyor" ya da "belki de dolandırıcı" diye düşünebilir. Yanlış bir fiyat bilgisi ya da iptal şartının yanlış çevrilmesi ise hem müşteriyi hem sizi zor durumda bırakabilir.
Bu yazıda çok dilli site kurmanın teknik ve planlama yanını değil, yalnızca metin kalitesini anlatıyorum.
Yabancı dil metnini kime okutmalı?
En güvenilir kontrol, o dili ana dili olarak konuşan birine okutmaktır. Bu kişi profesyonel çevirmen olabilir, ama sektörünüzü bilen bir tanıdık da iş görür. Sordurmanız gereken sorular basit:
- Bu metin doğal mı okunuyor, yoksa çeviri gibi mi?
- Anlamadığın ya da garip gelen yer var mı?
- Sen olsan bu işletmeye güvenir miydin?
Dil bilmeniz ya da ikinci dili "idare edecek kadar" konuşmanız yeterli değildir. Kendi yazdığınız çeviriyi de kendiniz kontrol edemezsiniz, çünkü gözünüz niyetinizi okur, kelimeyi değil.
Yapay zekâ ya da çeviri araçlarını taslak hazırlamak için kullanabilirsiniz; bu çoğu zaman zaman kazandırır. Ama yayına almadan önce ana dili o olan bir insanın gözünden geçmelidir. Özellikle fiyat, iade, sağlık ve hukuk gibi alanlarda bu şarttır.
Ne sıklıkla kontrol etmeli?
Metin kontrolü bir defalık iş değildir, çünkü site yaşar. Önerdiğim düzen:
- Yayından önce: Tüm sayfalar bir kez baştan sona, tercihen sizden başka biri tarafından okunsun.
- Her yeni sayfa ya da yazıda: Yayına almadan önce bir kez okuyun, bir gün bekleyip tekrar okuyun. Bir gün sonra hataları daha iyi görürsünüz.
- Birkaç ayda bir: Ana sayfa, hizmet sayfaları ve iletişim sayfasına müşteri gözüyle bakın. Telefon, adres, çalışma saatleri hâlâ doğru mu?
- Bir şey değiştiğinde: Fiyat, kampanya, taşınma, yeni hizmet durumlarında ilgili sayfaları hemen güncelleyin.
Basit kontrol yolları
Teknik bilgiye gerek yok. Şunları deneyin:
- Yüksek sesle okuyun. Gözünüz atlasa da kulağınız tökezler.
- Bir başkasına okutun. Sitede çalışmayan, işi bilmeyen biri daha çok hata bulur.
- Telefondan okuyun. Farklı ekranda metin farklı görünür, hatalar öne çıkar.
- Bir gün bekleyin. Yazdığınız günün ertesinde aynı metin yabancı gelir.
- Yazım denetimi kullanın. Tarayıcınızın ve yazı programınızın denetimi basit hataları yakalar, ama anlam hatalarını yakalayamaz.
- Kontrol listesi tutun. Telefon, adres, saatler, firma adı gibi kritik bilgileri bir kâğıda yazın ve her kontrolde sırayla bakın.
Bu işi siteyi yapan kişiden de isteyebilirsiniz: Yayına almadan önce metinlerin okunması, yabancı dil sayfalarının yerel biri tarafından kontrol edilmesi işin bir parçası olmalıdır. Yapamıyorsa bunu sizin bilmeniz gerekir.
Sık sorulan sorular
Tek bir yazım hatası için endişelenmeli miyim?
Genellikle hayır. Yine de fark ettiğinizde düzeltin. Asıl sorun hataların çoğalması, özellikle başlıkta, telefon numarasında ya da fiyatta olması.
Otomatik çeviri kullanmak yasak mı?
Yasak değil ama tek başına yeterli değil. Taslak olarak işe yarar. Yayına almadan önce ana dili o olan biri okumalı.
Yabancı dil sayfası az kişi okuyorsa yine de kontrol gerekir mi?
Evet. O sayfayı okuyan kişi çoğu zaman sizinle ilk kez karşılaşan ve karar aşamasında olan müşteridir. Yanlış ya da garip bir metin, onu kaybetmeniz için yeterlidir.
Metinleri kontrol etmek Google'da sıralamayı etkiler mi?
Kesin bir şey söyleyemem. Ama okunaklı, doğru ve doğal yazılmış sayfalar insanlar için daha değerlidir ve sitede kalma süresini olumlu etkileyebilir.
Sonuç
Yazım hataları tek başına siteyi batırmaz, ama özen eksikliği hissi yaratır ve kötü çeviri özellikle yabancı müşteriye karşı güveni azaltır. Metinlerinizi düzenli aralıklarla okuyun, yabancı dil sayfalarını ana dili o dil olan birine okutun ve kritik bilgileri kontrol listesine bağlayın. Yeni bir site planlıyorsanız metin kontrolünü baştan sürecin parçası yapmak işinizi kolaylaştırır. Bu konuda birlikte çalışmak isterseniz web sitesi yaptırma sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.