Diyelim ki üç yıl önce bir arkadaşınızın tavsiyesiyle sitenizi yaptırdınız. Her şey yolunda gitti, telefonlar geldi, randevular doldu. Bir gün sitenize yeni bir fiyat listesi eklemek istiyorsunuz ve fark ediyorsunuz: giriş şifresi sizde değil. Siteyi yapan kişi de artık telefonlara cevap vermiyor.
Bu, dükkânınızın anahtarlarının başkasında olması gibi bir şey. Dükkân sizin, müşteri sizin, ama kapıyı açamıyorsunuz. Bu yazıda sorun çıkmadan önce ne yapmanız gerektiğini anlatıyorum: sitenizin hangi parçalarının kimde olması gerektiğini, bunu nasıl kontrol edeceğinizi ve site yaptırırken baştan neyi isteyeceğinizi. Sorun zaten yaşandıysa "sitemi yapan kişiye ulaşamıyorum" durumu için ayrı bir yazım var.
Web sitenizin parçaları
Bir web sitesi tek parça değildir. Birkaç ayrı hesap ve kayıttan oluşur, her birinin sahibi farklı olabilir. Hepsini tek cümleyle anlatayım:
- Alan adı: Sitenizin adresi, yani "ornekklinik.com" gibi yazıp açtığınız isim. Bir kayıt firmasından yıllık olarak kiralanır.
- Hosting hesabı: Sitenizin dosyalarının durduğu yer. Bir tür internet deposu düşünün. Siteniz orada saklanır ve ziyaretçiye oradan gönderilir.
- Site yönetim paneli: Yazıları, fotoğrafları, telefon numarasını değiştirdiğiniz giriş ekranı. Genellikle bir kullanıcı adı ve şifreyle açılır.
- Google İşletme Profili: Haritada ve aramada çıkan işletme kartınız. Adres, çalışma saatleri, yorumlar burada durur.
- Google Search Console: Google'ın sitenizi nasıl gördüğünü ve hangi aramalarda çıktığınızı gösteren ücretsiz araç.
- Google Analytics: Sitenize kaç kişinin geldiğini ve ne yaptığını gösteren ölçüm aracı.
- E-posta hesapları: "info@ornekklinik.com" gibi adresler ve bunların yönetimi.
Erişim listesi
Aşağıdaki tabloyu yazdırıp bir kenara koyabilirsiniz. Her satır için "kimde olmalı" sütunundaki cevap aynı: sizde.
| Ne | Neden önemli | Kimde olmalı |
|---|---|---|
| Alan adı | Adresiniz kaybolursa site de, e-postalar da kaybolur | Kayıt sahibi olarak siz, sizin e-postanızla |
| Hosting hesabı | Siteniz bu hesap kapanırsa açılmaz | Hesap sahibi siz; yapan kişi ek kullanıcı olarak |
| Site yönetim paneli | Küçük bir düzeltme için bile giriş gerekir | Yönetici yetkisi sizde |
| Google İşletme Profili | Haritadaki kartınızı ve yorumlarınızı yönetir | Ana sahip siz |
| Search Console ve Analytics | Yıllarca biriken veri burada durur | Sahip siz; yapan kişi yetkili kullanıcı |
| E-posta hesapları | Şifre sıfırlama mesajları buraya gelir | Yönetimi sizde |
Neden kendi adınıza ve kendi e-postanızla?
Sebep basit: hesap kimin e-postasıyla açıldıysa, "şifremi unuttum" mesajı ona gider. Hesabı sizin adınıza ama yapan kişinin e-postasıyla açarsanız, kâğıt üzerinde sahip görünseniz bile pratikte kilit onun elindedir.
Yapan kişi kötü niyetli olmak zorunda da değil. İşini bırakabilir, taşınabilir, ajansı kapanabilir ya da e-posta adresini değiştirebilir. Bunların hiçbiri sizin hatanız değil, ama sonucu siz yaşarsınız.
Bir de sürekliliğin değeri var. Alan adı yıllık kiralanır ve yenilenmezse el değiştirebilir. Yenileme hatırlatmaları başkasının e-postasına gidiyorsa, adresinizi kaybettiğinizi çok geç öğrenirsiniz. Google hesaplarında ise yıllarca biriken müşteri yorumları ve ziyaretçi verisi vardır. Bunlar yeniden yazılamaz.
Şimdi nasıl kontrol edersiniz?
Yarım saatinizi ayırıp şu adımları yapabilirsiniz:
- Alan adının kayıt bilgisine bakın. İnternette "alan adı sorgulama" hizmeti veren sitelere adresinizi yazarak kaydın kimin adına ve hangi firmada olduğunu görebilirsiniz. Bazı bilgiler gizlenmiş olabilir, bu normal. Önemli olan kayıt firmasını öğrenmek.
- Kayıt firmasında hesabınız var mı? Ödeme faturaları ve yenileme e-postaları genellikle bu firmadan gelir. Eski e-postalarınızda firma adını arayın.
- Yönetim paneline kendiniz girmeyi deneyin. Giriş adresi, kullanıcı adı ve şifre sizde mi? Yönetici olarak mı giriyorsunuz, yoksa sınırlı yetkiyle mi?
- Google hesaplarınıza bakın. İşletme Profili, Search Console ve Analytics'te kendi hesabınızın "sahip" olarak görünüp görünmediğine bakın. Yalnızca kullanıcı olarak eklenmişseniz sahiplik başkasındadır.
- E-posta adreslerinin kimde olduğunu yazın. Kimin yönettiğini ve şifreyi kimin bildiğini not edin.
En önemli soru şu: alan adı kimin adına kayıtlı? Cevap sizin adınız ya da işletmenizse yarı yolu geçtiniz demektir. Eksik bir şey bulursanız telaşlanmayın. Çoğu durumda yapan kişiyle konuşarak sahipliği size aktarmak mümkündür. Bunu ne kadar erken yaparsanız o kadar kolay olur.
Site yaptırırken baştan ne istemelisiniz?
Yeni bir site yaptıracaksanız, işe başlamadan şunları netleştirin:
- Alan adını siz satın alın ya da yapan kişi sizin adınıza ve sizin e-postanızla kaydetsin.
- Hosting hesabı sizin adınıza açılsın. Yapan kişi gerekirse ek kullanıcı olarak eklensin.
- Google hesaplarında ana sahip siz olun. Yapan kişiyi yalnızca gerekli yetkiyle ekleyin.
- Teslimde tüm giriş bilgilerini yazılı bir listeyle isteyin ve şifreleri kendi kayıtlı yerinizde saklayın.
- Yenileme tarihlerini (alan adı, hosting) ve hatırlatmaların hangi e-postaya gideceğini öğrenin.
- Site dosyalarının ve içeriğin bir yedeğini teslimde isteyin.
Bu isteklerin hiçbiri gelişmiş bir iş değil. İyi çalışan bir ajans ya da freelancer bunları zaten bekler. Bu konuda çekingen ya da geçiştiren biri varsa, bu size bir bilgi verir.
Sözleşmeye yazdırın
Ben hukukçu değilim, bu yüzden bu konuda hukuki tavsiye vermem. Ama önerim net: bu maddeleri sözleşmeye ya da iş teklifinin içine yazdırın. Örneğin alan adının ve hesapların kimin adına açılacağı, teslimde hangi bilgilerin verileceği ve işin bitiminde erişimlerin nasıl aktarılacağı. Ayrıntıların kesin ifadesi için bir avukata danışmanız yerinde olur. Yazılı olan konu, sonradan hatırlanmaya çalışılan konuşmadan çok daha sağlamdır.
Sık sorulan sorular
Alan adını yapan kişi almış, sorun olur mu?
Kayıt onun adına ise adresiniz üzerinde söz hakkınız zayıf kalabilir. Bu durumu düzeltmek genellikle mümkündür ama kayıt firmasının kurallarına bağlıdır. Yapan kişiyle konuşup kaydın sizin adınıza aktarılmasını isteyin.
Şifreleri yapan kişide tutmasında sakınca var mı?
Ek kullanıcı olarak erişmesinde sakınca yok. Ama ana hesabın ve şifrelerin sizde olması gerekir. Şifreleri tek bir kişinin hafızasına bırakmayın.
Kontrol için teknik bilgi lazım mı?
Hayır. Yukarıdaki adımlar giriş yapmayı ve bilgi okumayı içerir. Bir şey anlamazsanız fotoğraf çekip güvendiğiniz birine gösterin.
Ne sıklıkla kontrol etmeliyim?
Yılda bir kez, alan adı yenileme döneminde bakmak yeterlidir. Yapan kişi ya da ajans değiştiğinde de listeyi yeniden gözden geçirin.
Sonuç
Sitenizin sahibi, gerçekte hesapları elinde tutan kişidir. Kendi adınıza ve kendi e-postanızla açılmış hesaplar, ileride yaşanabilecek pek çok sıkıntıyı baştan önler. Yeni bir site planlıyorsanız erişimlerin baştan size ait olacağı bir düzen kurmak için web sitesi yaptırma sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.