Sabah dükkâna geliyorsunuz, telefon çalmıyor. Müşteri e-postaları da gelmiyor. Siteyi açıyorsunuz, karşınıza garip bir sayfa çıkıyor ya da hiçbir şey açılmıyor. Kimse bir şeye dokunmadı, site dün akşama kadar çalışıyordu. Çoğu zaman bu tablonun arkasında basit bir sebep var: alan adının süresi dolmuş.
Bu, işletme sahiplerinin en çok ters köşe olduğu konulardan biri. Çünkü alan adı bir kez alınıp unutulan bir şey gibi görünüyor, oysa kira gibi yenilenmesi gerekiyor. Bu yazıda alan adının süresi dolunca ne olur, geri dönüş mümkün mü ve bunu baştan nasıl önlersiniz, sade bir dille anlatıyorum.
Alan adı nedir, neden süresi var?
Alan adı, sitenizin internetteki adresidir. Örneğin müşteriniz tarayıcıya yazdığında sizi bulan isim. Bir ev adresi gibi düşünün, ama tapusu yok, kirası var. Alan adını satın almazsınız; belirli bir süre için kullanma hakkını kiralarsınız. Bu süre genellikle bir yıl ya da daha uzun olur ve bitiminde yenilemeniz gerekir.
Yenilemezseniz kira bitmiş olur. Adres sizin adınıza kayıtlı kalmaz ve önce sessizce devre dışı kalır.
Süre dolunca sırayla ne olur?
Süreler alan adını aldığınız firmaya ve adresin uzantısına (.com, .com.tr, .net gibi) göre değişir. Bu yüzden size kesin gün sayısı vermem doğru olmaz. Ama genel akış çoğu yerde birbirine benzer:
- Süre biter. Site açılmaz ya da firmanın "bu alan adının süresi dolmuştur" yazan bir sayfasına yönlenir. Ziyaretçi sizi değil, bu sayfayı görür.
- E-postalar durur. Adresinizi kullanan e-postalar (örneğin bilgi@firmaniz.com) hem gitmez hem gelmez. Bu çoğu zaman siteden daha büyük bir sorundur; randevu talepleri, teklif istekleri, hatta fatura yazışmaları kaybolabilir.
- Bekleme dönemi başlar. Birçok firma, süre bittikten sonra sahibine belirli bir süre daha tanır. Bu sürede yenileme mümkündür, bazen normal fiyata, bazen ek bir bedelle. Süresi ve koşulu firmaya göre değişir.
- Kurtarma dönemi olabilir. Bazı uzantılarda bekleme bitince kısa bir ek dönem daha vardır. Burada geri almak daha zor ve genellikle daha pahalıdır.
- Adres serbest kalır. Bütün bu dönemler geçerse alan adı herkese açık hale gelir. Başka biri alabilir.
Son madde asıl korkulan kısım. Adresiniz sizin markanızsa ve bir başkası alırsa, müşterileriniz eski adresinizde sizi değil başkasını bulabilir. Bu çoğunlukla kötü niyetten değil, unutulmuş kayıtlardan kaynaklanır; ama sonuç yine de aynı derecede can sıkıcıdır.
Google ve müşteri tarafında etkisi
Site birkaç gün kapalı kalırsa Google hemen cezalandırmaz, ama kapalılık uzarsa sayfalarınızı listeden düşürmeye başlayabilir. Yani sadece o günlerin değil, sonraki haftaların da etkisini yaşarsınız. Kesin bir süre söyleyemem, çünkü Google'ın ne zaman tepki vereceği belli değil. Kapalılığı ne kadar kısa tutarsanız o kadar iyi.
Müşteri tarafında etkisi daha basit: kartvizitteki adrese girip çalışmayan bir sayfa gören kişi, işletmenin kapandığını sanabilir. Güven, bir günde kaybedilen ama aylarda kazanılan bir şeydir.
Hatırlatma e-postaları kime gidiyor?
Burası asıl tuzak. Alan adı firması yenileme hatırlatmalarını, alan adını alırken girilen iletişim e-postasına gönderir. Şu durumlar sık yaşanır:
- Alan adını sizin için web sitesini yapan kişi almıştır ve hatırlatmalar onun e-postasına gidiyordur. O kişi işi bıraktıysa ya da e-postasına bakmıyorsa, kimse haberdar olmaz.
- Alan adı, artık kullanmadığınız eski bir e-posta ile alınmıştır.
- Hatırlatmalar alan adıyla aynı adresi kullanıyordur. Yani alan adı kapanınca hatırlatma da ulaşmaz hale gelir.
- Hatırlatma gelmiş ama gereksiz (spam) klasörüne düşmüştür.
Ayrıca alan adı kaydı kimin adına yapılmış, bu da önemli. Bu konuyu ayrıca "Web Siteniz Gerçekten Sizin mi?" yazısında anlattım; burada yalnızca şunu söyleyeyim: kayıtta sizin adınız ya da işletmenizin adı yoksa, kontrolü elinizde tutmuyorsunuz demektir.
Kendi durumunuzu nasıl öğrenirsiniz?
Teknik bilgiye gerek yok. Şu soruları kendinize sorun:
- Alan adımı hangi firmadan aldım ya da aldırdım?
- Hesabın sahibi kim, giriş bilgileri bende mi?
- Bitiş tarihi ne zaman?
- Hatırlatmalar hangi e-postaya gidiyor ve o kutuyu ben okuyor muyum?
- Otomatik yenileme açık mı, kayıtlı ödeme yöntemi (kart) hâlâ geçerli mi?
Bu sorulardan birini cevaplayamıyorsanız, siteyi yapan kişiden ya da alan adı firmasından bilgi isteyin. Çoğu firma bu bilgileri açıkça verir.
Sitenizin kapanmaması için yapılacaklar
| Önlem | Neden işe yarar |
|---|---|
| Otomatik yenileme | Unutsanız bile süre uzar |
| Kartın geçerliliğini kontrol etmek | Kartın süresi dolarsa otomatik yenileme de başarısız olur |
| Birden fazla iletişim e-postası | Tek kişiye bağlı kalmazsınız |
| Takvime hatırlatma koymak | Bitişten bir iki ay önce kendinizi uyarırsınız |
| Daha uzun süreli yenileme | Her yıl düşünmek zorunda kalmazsınız |
| Hesap bilgilerini güvenli saklamak | Kişi değişirse kontrolü kaybetmezsiniz |
Otomatik yenileme harika bir yardımcı ama tek başına yeterli değil. Kart değişince, banka kartı iptal olunca ya da ödeme reddedilince sessizce başarısız olabilir. Bu yüzden yılda bir kez bakmanızı öneririm.
Süresi dolmuşsa ne yapmalısınız?
Sakin olun ve hızlı davranın. Önce alan adını aldığınız firmaya girin ya da arayın. Durumu öğrenin: bekleme döneminde mi, kurtarma döneminde mi? Yenilemek mümkünse hemen yenileyin. Sonra e-postalar ve site birkaç saat ile birkaç gün arasında normale dönebilir; bu süre değişir.
Adres başkasına geçmişse durum daha zor. Marka hakkınız varsa hukuki yollar olabilir, ama bu konuda bir hukukçuya danışmanız gerekir. Benim yapabileceğim, yeni bir adresle siteyi yeniden ayağa kaldırmak ve Google'a yeni adresi tanıtmak.
Sık sorulan sorular
Alan adımın süresi bitti, sitemdeki içerik silinir mi?
Genellikle silinmez. İçerik sunucuda durur, sadece adres çalışmaz. Ama sunucu hizmeti ayrı bir ödemeye bağlıysa ve o da bitmişse ayrıca kontrol etmek gerekir.
Süre bittikten sonra kaç gün içinde geri alabilirim?
Bu, firmaya ve adres uzantısına göre değişir. Kesin bir gün sayısı söyleyemem; firmanızın koşullarına bakın ve gecikmeden başvurun.
Otomatik yenileme açıksa hiç düşünmem gerekmez mi?
Tamamen değil. Kartın süresi dolarsa ya da ödeme başarısız olursa yenileme yapılmaz. Yılda bir kez kontrol etmek güvenlidir.
Hatırlatma e-postaları hiç gelmedi, neden?
Muhtemelen firmadaki iletişim e-postası eski ya da siteyi yapan kişiye ait. Firmaya girip iletişim bilgisini güncelleyin.
Son söz
Alan adı küçük bir kalem gibi görünür ama sitenizin, e-postanızın ve markanızın dayandığı zemindir. Bir kez kontrol edin, bitiş tarihini öğrenin, otomatik yenilemeyi açın ve hatırlatmaların size geldiğinden emin olun. Sitenizi yenilerken bu tür erişim ve kayıt işlerini de düzene koymak isterseniz web sitesi yenileme sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.