Size her ay gönderilen "GEO raporu" gerçekten bir şey söylüyor mu, yoksa sadece kalabalık bir sayfa mı? Bu soruyu sormakta haklısınız. Yapay zekâ sohbet araçlarında işletmenizin anılıp anılmadığını izlemek yeni bir alan; dolayısıyla ortada oturmuş bir rapor standardı yok ve her sağlayıcı kendi şablonunu hazırlıyor. Bu yüzden iyi raporu kötüsünden ayırabilmek, yapılan işin karşılığını almak için önemli.
Ben İstanbul'da tek başına GEO hizmeti veren bir danışmanım ve müşterilerime her ay aynı mantıkta bir rapor veriyorum. Bu yazıda, iyi bir yapay zekâ görünürlük raporunda neler olması gerektiğini, nasıl okuyacağınızı ve boş ya da şişirilmiş bir raporu hangi işaretlerden anlayacağınızı anlatıyorum.
Önce kısa bir hatırlatma: GEO, işletmenizin ChatGPT, Gemini, Perplexity gibi yapay zekâ araçlarının verdiği cevaplarda doğru ve olumlu şekilde yer almasına yönelik çalışmadır. Genel çerçeve için yapay zekâ işletmenizi öneriyor mu yazıma bakabilirsiniz. Klasik bir SEO raporunu nasıl okuyacağınızı aylık SEO raporu yazısında anlattım; burada yalnızca GEO'ya özgü kısma odaklanıyorum.
Rapor neyi ölçmeli: takip edilen sorular
GEO raporunun omurgası, "takip edilen sorular" listesidir. Bunlar, müşterinizin yapay zekâya gerçekten yazabileceği cümlelerdir: "İstanbul'da güvenilir bir mali müşavir nasıl seçilir?" ya da "Kadıköy'de iyi bir çocuk diş hekimi önerir misin?" gibi.
İyi bir raporda bu listeyi açıkça görürsünüz. Kendinize şunu sorun:
- Sorular sizin müşterinizin dilinde mi, yoksa sektör jargonuyla mı yazılmış?
- Hem "bilgi almak" hem "birini seçmek" niyetindeki sorular var mı?
- Liste her ay aynı mı kalıyor, yoksa karşılaştırma yapılamayacak kadar sık mı değişiyor?
Liste hiç gösterilmiyorsa, ölçülenin ne olduğunu bilemezsiniz. Bu en temel eksiktir. Soruların nasıl seçildiğini, hangi gerekçeyle listeye girdiğini de sorabilirsiniz; iyi bir danışman bunu müşterilerinin gerçek talepleriyle ve sizin hizmet alanlarınızla ilişkilendirerek açıklar.
Hangi araçta anıldınız, hangisinde anılmadınız
İkinci bölüm, her soru için hangi yapay zekâ aracında işletmenizin geçtiğini gösteren tablodur. Burada önemli olan "kaç soruda göründünüz" özeti kadar, hangi araçta neden görünmediğinizi de görmektir.
Çünkü araçlar farklı kaynaklara bakar. Birinde anılıp diğerinde hiç geçmemeniz mümkündür; bu fark, çalışmanın nereye yönlenmesi gerektiğini söyler. Raporda yalnızca tek bir toplam skor varsa ve araç bazında ayrım yoksa, bilgi eksik demektir.
Bir de şunu bilin: yapay zekâ cevapları aynı soruda bile her seferinde biraz değişebilir. Dürüst bir rapor bunu belirtir, soruyu birkaç kez denediğini söyler ve tek bir denemeyi kesin gerçek gibi sunmaz.
Ne söylendi: anılmak ile doğru anılmak aynı değil
Adınızın geçmesi tek başına yeterli değil. Raporda, yapay zekânın sizin için ne yazdığına dair gerçek örnek cümleler olmalı. Şunlara bakın:
- Hizmetleriniz, çalışma bölgeniz ve uzmanlık alanınız doğru mu aktarılmış?
- Eski bir adres, kapanmış bir şube ya da yanlış bir bilgi tekrarlanıyor mu?
- Sizi öneri olarak mı sunuyor, yoksa yalnızca listede bir isim olarak mı geçiriyor?
Özellikle sağlık, hukuk ve finans gibi alanlarda yanlış aktarılan bir bilgi, hiç anılmamaktan daha zararlı olabilir. Meslek kurallarınızın tanıtım konusunda getirdiği sınırları kontrol edin; iyi bir rapor yanlışı fark etmekle kalmaz, nasıl düzeltileceğini de söyler.
Rakipler ve yapılan işler
Üçüncü bölüm rakiplerdir. Aynı sorularda sizin yerinize hangi işletmeler öneriliyor? Bu liste, bir rakibi kopyalamak için değil, yapay zekânın hangi tür sayfalara ve kaynaklara güvendiğini görmek için işe yarar. Rakip bölümü hiç yoksa, bağlamsız bir rapor elinizdedir.
Dördüncü bölüm, o ay yapılan işlerin somut listesidir. Örneğin:
- Hangi sayfalar yeni yazıldı veya güncellendi?
- Hangi dış kaynaklarda (rehberler, haber siteleri, meslek dizinleri) bilgi düzeltildi veya eklendi?
- Sitenin yapay zekâ araçlarınca okunabilir olması için teknik olarak ne yapıldı?
Bu bölümün altında bir de "gelecek ay planı" bulunmalı. Sadece geçmişi anlatan, ileriye bakmayan rapor çoğunlukla bir iş yapıldığını kanıtlamaya çalışır.
Boş ya da şişirilmiş rapor nasıl anlaşılır
Aşağıdaki işaretlerin birkaçını görüyorsanız raporu sorgulamanız gerekir.
Şişirilmiş raporlarda genellikle şunlar olur:
- Sadece klasik SEO verisi: Sıralama ve trafik grafikleri var, yapay zekâ cevaplarına dair tek satır yok.
- Tek bir "görünürlük skoru": Nasıl hesaplandığı açıklanmıyor, soru ve araç ayrımı yok.
- Kanıt yok: Ekran görüntüsü ya da cevap alıntısı olmadan "iyi gidiyoruz" deniyor.
- Sürekli yükselen çizgi: Gerçek ölçümde dalgalanma olur; hep yükselen bir grafik şüphe uyandırmalı.
- Her ay aynı metin: Yalnızca tarih değişmiş.
- Yapılan iş belirsiz: "İçerik optimizasyonu yapıldı" gibi tek cümlelik, doğrulanamayan satırlar.
Bunlar tek başına kötü niyet anlamına gelmez; bazen araç ya da şablon yetersizdir. Ama ödediğiniz hizmetin ne olduğunu anlamanız için raporun sizi bilgilendirmesi gerekir.
Sonuç için ne beklemeli
Dürüst olayım: yapay zekâ cevaplarında yer almak garanti edilemez. Bu sistemler sürekli değişiyor ve hiçbir danışman cevapları kontrol edemez. Yapabileceğim şey, işletmenizin bilgisini doğru, tutarlı ve güvenilir kaynaklarda bulunur hale getirmek ve ilerlemeyi şeffaf biçimde göstermek. Bu yüzden değişimi birkaç aylık eğilim olarak okumanızı öneririm; tek ayın dalgalanması çoğu zaman gürültüdür.
İki farklı işletme, iki farklı rapor
Raporun nasıl okunacağı işletmenin türüne göre biraz değişir. Çalışmalarımdan iki tipik durumu anlatıyorum; ayrıntıları genelleştirdim, sonuçları da bilerek ölçülü aktarıyorum.
Mahalle ölçeğinde çalışan bir diş kliniği
Bir diş kliniğinin sahibi bana, bir önceki danışmanından aldığı raporla geldi. Raporda güzel görünen sıralama grafikleri vardı ama yapay zekâ araçlarına dair tek bir satır yoktu. Hasta sayısı ise yerinde sayıyordu. Kendisi "Grafikler iyi, peki neden telefon çalmıyor?" diye soruyordu.
İlk baktığım şey, hastaların yapay zekâya ne soracağıydı: "Kadıköy'de çocuklara iyi davranan diş hekimi var mı?", "Implant için nasıl klinik seçilir?" gibi cümleler. Bu soruları üç farklı araçta denedim. Klinik bir araçta hiç geçmiyordu, bir başkasında ise eski bir adresle anılıyordu. Yani sorun görünürlükten çok, yanlış ve eski bilgiydi.
Önce sitedeki hizmet sayfalarını, adres ve çalışma saati bilgilerini tutarlı hale getirdik; sonra dizinlerde ve harita profillerinde aynı bilgiyi düzelttik. Birkaç ay içinde bir araçta doğru adresle anılmaya başladı, diğerinde hâlâ görünmüyordu ve bunu rapora olduğu gibi yazdım. Sağlıkta tanıtım kurallarının sınırlarını göz önünde tuttuğumuz için "en iyi", "garantili" gibi ifadelerden özellikle kaçındık; bunu da meslek kurallarınıza göre ayrıca kontrol etmenizi öneririm.
Birkaç kişilik bir mali müşavirlik ofisi
İkinci örnekte müşteriler daha çok başka bir mali müşavirden memnuniyetsiz kalmış kişilerdi. Ofisin sahibi, rapor aldığı için memnundu ama içinde ne olduğunu tam anlamamıştı; tek bir yüzdelik "görünürlük puanı" yazıyordu ve her ay biraz yükseliyordu.
Puanın nasıl hesaplandığını sorduğumda ortada net bir yöntem yoktu. Ben bunun yerine on beş kadar gerçek soru belirledim: "Şirket kuruluşunda mali müşavir ne yapar?", "Küçük işletme için muhasebeci seçerken nelere bakılır?" gibi. Her soruyu üç araçta ayrı ayrı denedim ve cevapları kaydettim.
Ortaya çıkan tablo daha mütevazıydı ama çok daha işe yaradı. Ofis, "nasıl seçilir" türü sorularda hiç yer almıyordu; çünkü sitesinde bu soruları cevaplayan bir sayfa yoktu. Bunun üzerine iki rehber sayfa yazdık. Sonuçları "kesin arttı" diye değil, "bir araçta rehberimizdeki ifadeler cevapta kullanılmaya başladı" diye raporladım.
Raporu her ay adım adım nasıl okursunuz
Raporu açtığınızda sayfaları baştan sona okumanıza gerek yok. Beş dakikada, aşağıdaki sırayla bakarak raporun sağlam olup olmadığını anlayabilirsiniz.
1. Soru listesine bakın
Geçen ayın listesiyle aynı mı, değiştiyse nedeni yazılmış mı? Liste her ay baştan yazılıyorsa aylar arasında karşılaştırma yapamazsınız. Yeni soru eklenmesi normaldir, ama eski soruların sessizce çıkarılması değildir.
2. Cevap alıntılarını okuyun
Tabloların sayılarını okumadan önce, yapay zekânın sizin hakkınızda yazdığı birkaç cümleyi okuyun. Adresiniz, uzmanlık alanınız ve hizmet bölgeniz doğru mu? Bir cümleyi okumak, bir grafiği yorumlamaktan çoğu zaman daha fazla şey söyler.
3. Önceki ayla karşılaştırın
Değişiklik varsa nedeni açıklanmış mı? Bir araçta kaybolmak ya da yeni görünmek tek başına iyi veya kötü değildir; asıl önemli olan, bunun yapılan bir işle bağlantısının kurulup kurulmadığıdır. Bağlantı kurulamıyorsa bunun dürüstçe "bilmiyoruz" diye yazılması, uydurma bir açıklamadan iyidir.
4. Yapılan işleri doğrulayın
Rapor "şu sayfa yazıldı" diyorsa o sayfayı açıp bakabilmelisiniz. Doğrulanabilir her satır raporun güvenilirliğini artırır; doğrulanamayan satırlar ise dikkatle sorulmalıdır.
5. Gelecek ay planına bakın
Plan, bu ayın bulgularından çıkıyor mu? Örneğin bir araçta eski adres görünüyorsa, gelecek ay planında adres düzeltmesi yer almalıdır. Plan her ay aynıysa, rapor bulgulardan beslenmiyor demektir.
Zayıf ve güçlü rapor yan yana
Aynı bilgiyi iki farklı rapor nasıl sunar, kısaca karşılaştırayım.
Zayıf rapor:
- "Görünürlük puanınız bu ay yükseldi."
- Hangi soruların, hangi araçların ölçüldüğü yazılmamış.
- "Blog içeriği hazırlandı" tek satırında bitiyor.
- Rakipler hiç anılmıyor.
Güçlü rapor:
- "İki araçta, şu üç soruda anıldınız; üçüncü araçta anılmadınız ve nedeni büyük olasılıkla şudur."
- Soru listesi ve her sorunun sonucu açıkça yazılmış.
- Yazılan sayfanın adı ve bağlantısı verilmiş.
- Rakip bölümünde, hangi tür kaynakların öne çıktığı not edilmiş.
Güçlü raporun bir özelliği de belirsizliği saklamamasıdır. "Bu ay bir değişiklik olmadı, bu da normal" diyebilen rapor, her ay başarı anlatan rapordan daha güvenilirdir.
Rapor toplantısında danışmanınıza sorabileceğiniz sorular
Raporu okumak kadar, üzerine konuşmak da önemli. Aşağıdaki sorular hem raporun kalitesini hem de danışmanın yaklaşımını gösterir; ben kendi müşterilerimden bu soruların gelmesini isterim.
"Bu sonuca nasıl ulaştınız?"
Cevap, yöntemi anlatmalı: hangi sorular, hangi araçlar, kaç deneme ve hangi tarihte. Yöntemini anlatamayan bir rapor, tekrarlanamaz bir rapordur ve bir sonraki ay karşılaştırma yapmanıza izin vermez.
"Bu bulgu için ne yapıyoruz?"
Her bulgunun bir karşılığı olmalı. Eski adres görünüyorsa düzeltme, bir soruda hiç yer almıyorsanız yeni bir sayfa, rakip öne çıkıyorsa onun kaynaklarının incelenmesi gibi. Bulgu var ama eylem yoksa, rapor bilgilendirmekten öteye geçmiyor demektir.
"Hangi işi neden önce yapıyoruz?"
Her şey aynı anda yapılamaz. Önceliğin gerekçesi; müşterilerinizin en çok sorduğu soru, en yanlış bilgi ya da en kolay düzeltilecek eksik olabilir. Sıralamanın mantığını duymak, danışmanın işe nasıl baktığını gösterir.
"Bunu ne zaman tekrar ölçeceğiz?"
Değişikliğin etkisi hemen görünmeyebilir. Ne zaman bakılacağı baştan konuşulursa, bir ay sonra "neden değişmedi" tartışması yerine planlı bir kontrol yaparsınız.
Bu işi benimle yaparsanız süreç nasıl ilerler
Birlikte çalışırsak sıra genellikle şöyle işler. Her işletmeye göre ayrıntılar değişir ama mantık aynıdır.
İlk görüşme ve ilk bakış
Önce işletmenizi, müşterilerinizi ve en çok aldığınız soruları dinlerim. Ardından, hiçbir değişiklik yapmadan, yapay zekâ araçlarında şu anda nasıl göründüğünüzü ölçerim. Bu ilk resim, sonraki ayların karşılaştırma noktasıdır.
Soru listesinin birlikte belirlenmesi
Soru listesini ben hazırlarım ama sizinle birlikte gözden geçiririm; çünkü müşterinizi en iyi siz tanırsınız. Listeyi onayladığınızda ölçüm bu liste üzerinden yürür.
Düzeltme ve üretim ayları
İlk aylarda ağırlık, yanlış ve eksik bilgilerin düzeltilmesi ile eksik sayfaların yazılmasındadır. Her ayın sonunda yukarıda anlattığım dört bölümlü raporu verir, gerekirse kısa bir görüşme yaparım.
Düzenli takip
İşler oturduktan sonra rapor daha sakin bir hal alır: izleme, küçük düzeltmeler ve yeni sorular. Bu aşamada çoğu zaman yeni bir şey yapmak yerine, yapılanı korumak ağırlık kazanır.
Hiçbir aşamada "şu tarihte şu sonucu alırsınız" demem. Söyleyebileceğim şey, her ay neyi ölçtüğümü, neyi değiştirdiğimi ve neyin hâlâ belirsiz olduğunu açıkça göstermektir.
Rapor yetersizse ne yapabilirsiniz
Elinizdeki rapor bu yazıdaki ölçütlerin çoğunu karşılamıyorsa hemen sözleşme bitirmeniz gerekmez. Sakin bir sıra izlemek daha sağlıklıdır.
Önce soru sorun
Eksik gördüğünüz bölümü yazılı olarak isteyin: "Takip edilen soruların tam listesini ve her sorunun sonucunu görebilir miyim?" Cevabın tonu ve hızı, sorunun niyetsizlikten mi yoksa şablondan mı kaynaklandığını gösterir. Bazı danışmanlar bu isteği memnuniyetle karşılar ve raporu iyileştirir.
Bir ay boyunca aynı soruları kendiniz de ölçün
Beş altı soruyu seçin, her ay aynı tarihte farklı araçlara yazın ve cevapları kaydedin. Bu, danışmanınızın raporu ile kıyaslayabileceğiniz bağımsız bir gözlem verir. Sonuçlar birbirini tutuyorsa güven artar; büyük fark varsa bunu açıkça konuşmanın zamanı gelmiştir.
Kapsamı yeniden tanımlayın
Bazen sorun rapordan çok beklentidir. Örneğin yalnızca sitenizdeki sıralamaya odaklanan bir hizmet almışsınızdır ve yapay zekâ görünürlüğü zaten kapsam dışıdır. Bu durumda raporun kötü olması değil, ihtiyacınızla hizmetin örtüşmemesi söz konusudur.
Gerekirse ikinci bir görüş alın
Farklı bir uzmana raporu göstermek meşru bir adımdır. Ben de bu yazıdaki ölçütlerle mevcut raporlara bakıyorum; amacım kimseyi yanlış göstermek değil, sizin neyin ödemesini yaptığınızı netleştirmek.
Sık yapılan hatalar
İşletmelerin bu konuda sık yaptığı hatalar şunlar.
Tek bir sayıya güvenmek
"Görünürlük puanı" gibi tek bir sayı işe yarar gibi durur ama neyin arttığını söylemez. Hangi soruda, hangi araçta ve hangi cevapta değişim olduğunu görmeden sayıya bakmak yanıltıcıdır.
Rapordaki her dalgalanmaya tepki vermek
Yapay zekâ cevapları aynı soruda bile değişebilir. Bir ayda bir araçta kaybolmak panik nedeni değildir; birkaç ayın eğilimine bakın.
Kendi adınızla yetinmek
Sadece adınızın geçtiğini görüp rahatlamak sık yapılan bir hatadır. Doğru hizmet, doğru bölge ve doğru bilgiyle anılıp anılmadığınıza bakın.
Raporu hiç sorgulamamak
Raporu sadece arşive atmak, ödediğiniz hizmeti denetlememek demektir. Rapor sonrasında "Bu satırı nasıl doğrulayabilirim?" diye sormak çok işe yarar; iyi bir danışman bu soruyu sorun etmez.
Müşteri sorularını unutmak
Bazen listedeki sorular işletmenin kendi dilinden, müşterinin dilinden değil yazılır. Gerçek müşterilerinizin size telefonda ya da mesajda ne sorduğunu danışmanınızla paylaşmanız, soru listesini en çok iyileştiren şeydir.
Kendiniz yapabilecekleriniz, uzmana bırakmanız gerekenler
Bu alanın hepsini bir uzmana devretmeniz gerekmez. Ayrım şöyle.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Müşterilerinizin soracağı beş on soruyu farklı araçlara yazmak ve cevapları bir tabloya not etmek.
- Adresiniz, telefon numaranız ve çalışma saatlerinizin web sitenizde, harita profilinizde ve dizinlerde aynı olup olmadığını kontrol etmek.
- Müşterilerinize sık sorulan soruları not edip bunları sitenizdeki sayfalarda cevaplamak.
- Gelen raporda anlamadığınız her satırı danışmanınıza sormak.
Uzmana bırakmanız gerekenler
- Soru listesinin yöntemli biçimde seçilmesi ve her ay aynı koşullarda, birden çok denemeyle ölçülmesi.
- Sitenin yapay zekâ araçlarınca okunabilmesi için gereken teknik düzenlemeler.
- Dış kaynaklarda (dizinler, haber siteleri, meslek kuruluşları) bilgi düzeltmesi ve tutarlılığın sürdürülmesi.
- Bulguların işe dönüştürülmesi; yani hangi sorunun önce çözüleceğine karar verilmesi.
Bu ayrımın amacı sizi bağımlı kılmak değil. Kendi gözleminizi yapabilen müşteri, raporu daha iyi okur ve danışmanından daha iyi iş alır.
Bir de şunu ekleyeyim: raporu okurken kendinize "Bu bilgiyle bir karar verebilir miyim?" diye sorun. Okuduktan sonra neyi değiştireceğinizi, neyi bekleyeceğinizi ya da neyi danışmanınıza soracağınızı söyleyemiyorsanız, rapor ne kadar düzgün görünürse görünsün işini tam yapmıyor demektir. Karar almanıza yardım etmeyen rapor, güzel bir arşiv belgesinden ibarettir.
Sık sorulan sorular
Raporu anlamak için teknik bilgiye ihtiyacım var mı?
Hayır. İyi bir rapor, jargon kullanmadan "hangi soruda, hangi araçta, ne söylendi, ne yapıldı" sorularını yanıtlar. Anlamadığınız bir bölüm varsa o bölüm kötü anlatılmıştır.
Raporu ne sıklıkta almalıyım?
Aylık rapor çoğu işletme için yeterli. Daha sık veri çok dalgalı olduğundan karar vermeyi zorlaştırır.
Kendi başıma kontrol edebilir miyim?
Evet. Müşterinizin soracağı birkaç soruyu farklı araçlara yazıp cevapları not edebilirsiniz. Bu, raporla kendi gözleminizi karşılaştırmak için basit ve ücretsiz bir yoldur.
Raporda hiç değişiklik yoksa danışmanım işini yapmıyor mu demektir?
Zorunlu olarak hayır. Bazı aylarda ölçümler aynı kalır, çünkü yapay zekâ araçları yeni bilgiyi hemen öğrenmez. Önemli olan, o ay ne yapıldığının ve neden değişim beklenmediğinin açıkça yazılmasıdır.
Rapor hangi dilde ve hangi ülkeden ölçüm yapmalı?
Müşterileriniz hangi dilde ve hangi şehirde arıyorsa orada. Yalnızca Türkçe soruyla ölçüm yapıp yabancı müşteri hedefliyorsanız, rapor işinize yaramaz. Soruların dilini ve konumunu raporda görmek isteyin.
Rakiplerim raporda çok önde görünüyorsa ne yapmalıyım?
Önce neden önde olduklarına bakın: daha çok rehber içerik mi var, daha çok dış kaynakta mı anılıyorlar, bilgileri mi daha tutarlı? Bu nedenler, kopyalanacak bir şey değil, sizin için bir yol haritasıdır. Bunu birlikte değerlendirmek için bana yazabilirsiniz.
Mevcut danışmanımın raporunu size gösterebilir miyim?
Evet. Ben mevcut raporu bu yazıdaki ölçütlerle gözden geçirir, eksik bölümleri ve sorulması gereken soruları not ederim. Bu, sizi başka bir danışmana yönlendirme zorunluluğu doğurmaz; amaç raporun gerçekten ne söylediğini anlamanızdır.
Rapordaki sonuçlar neden bir ay sonra bile farklı çıkıyor?
Yapay zekâ araçları cevaplarını her seferinde yeniden üretir ve kaynakları zamanla değişir. Bu yüzden aynı soruda küçük farklar normaldir. Anlamlı olan, birkaç ay boyunca devam eden yönelimdir.
Raporun yanında ekran görüntüsü istemek abartı olur mu?
Hayır. Cevap alıntısı ve ekran görüntüsü, raporun en kolay doğrulanabilir kısmıdır. Gizlenecek bir şey yoksa paylaşmak da zor değildir; paylaşılmıyorsa nedenini sormak sizin hakkınızdır.
Raporunuzu birlikte inceleyelim
Elinizde bir rapor varsa ve içindeki bilgilerin gerçekten işe yarayıp yaramadığından emin değilseniz, bana ulaşın; mevcut raporunuzu birlikte gözden geçirelim ya da işletmeniz için neyin ölçülmesi gerektiğini konuşalım. GEO hizmeti sayfasından bana yazabilirsiniz.