GEO Uyumlu Web Sitesi: Baştan Neleri Planlamalısınız?

Yeni bir web sitesi yaptırmak üzereyseniz aklınızdaki soru muhtemelen şu: "Müşteriler artık ChatGPT'ye ya da Google'ın yapay zekâ özetlerine soruyorsa, sitem bunlara uygun olmak zorunda mı?" Kısa cevabım: zorunlu değil ama baştan düşünmek, sonradan düzeltmekten çok daha ucuz. Yapay zekâ araçlarının sizi tanıyıp önerebilmesi için sitenizin neyi, kime, nerede yaptığınızı net anlatması gerekir; buna GEO hizmeti kapsamında yaptığım işin temeli de diyebiliriz. GEO, yapay zekâ cevaplarında doğru ve güvenilir biçimde yer almaya yönelik çalışmadır.

Bu yazıda tasarımcıyla ya da yazılımcıyla konuşmadan önce bilmeniz gerekenleri, teknik detaya girmeden anlatıyorum. Bir şeyi baştan söyleyeyim: hiç kimse yapay zekâ cevaplarında yer alacağınızı garanti edemez. Ama siteyi doğru kurarak şansınızı artırabilirsiniz.

Yapay zekâ siteniz hakkında ne "okur"?

Bir yapay zekâ aracı sitenize girip tasarımınıza bakmaz; yazdıklarınızı okur ve başka kaynaklarla karşılaştırır. Sitenizde "ne iş yaptığınız, nerede çalıştığınız, kimin için çalıştığınız" açıkça yazıyorsa ve bu bilgi internetin başka yerlerinde de aynıysa, size güvenmesi kolaylaşır. Çelişen ya da eksik bilgi ise sizi atlamasına yol açar.

Bu yüzden güzel görünen ama az yazı içeren siteler (büyük fotoğraf, iki slogan, bir iletişim butonu) bu açıdan zayıftır. Görsel kalite önemli, ama tek başına yeterli değil. Özellikle küçük işletmelerde, sitenin birkaç sayfası bile açık ve gerçek bilgi içeriyorsa, kalabalık ama boş bir siteden daha iyi iş görür.

Hangi sayfalar mutlaka olmalı?

Yapay zekâ aramalarında işe yarayan bir site, işletmenizin kimlik kartını birkaç net sayfada verir:

• Hizmet sayfaları: Her ana hizmetiniz için ayrı sayfa. "Hizmetlerimiz" başlığı altında tek bir uzun liste yerine, her hizmeti kendi sayfasında anlatın: neyi kapsıyor, kimler için, nasıl işliyor.
• Hakkında sayfası: Kim olduğunuz, ne kadar süredir bu işi yaptığınız, uzmanlık alanınız, varsa mesleki belgeleriniz. Yapay zekâ "bu kaynağa güvenilir mi?" sorusunu burada cevaplar.
• Sık sorulan sorular: Müşterilerinizin telefonda ya da mesajla gerçekten sorduğu sorular. Yapay zekâ cevap üretirken bu biçimi çok sever, çünkü soru ve cevap hazır durur.
• İletişim sayfası: Adres, telefon, çalışma saatleri, hizmet verdiğiniz bölgeler.
• Referans veya örnek çalışmalar: Müşteri adı veremiyorsanız bile süreci anlatan örnekler.

Eski sitenizi yeniliyorsanız hangi sayfaların zaten ziyaretçi ve çağrı getirdiğine bakın; bunları kaybetmeden yeni yapıya taşımak gerekir. Hangi sayfanın değerli olduğunu çoğu zaman siz değil, müşterileriniz belirler.

İletişim bilgilerinde tutarlılık

En sık gördüğüm sorun burada çıkıyor. Sitede bir telefon numarası, Google işletme profilinde başka bir numara, sosyal medyada eski bir adres... İnsan bunu fark etmeyebilir ama sistemler fark eder ve "hangisi doğru?" diye tereddüt eder.

Yapılacak iş basit: işletme adınızı, adresinizi ve telefonunuzu her yerde aynı yazın. Şirket unvanıyla tabela adı farklıysa hangisini kullanacağınıza karar verin ve her yerde onu kullanın. Site yapılmadan önce bu bilgileri tek bir sayfaya yazıp tasarımcıya verin; böylece her sayfanın altbilgisinde ve iletişim formunda aynı bilgi çıkar. Sonradan numara ya da adres değişirse, hepsini aynı gün güncellemeyi alışkanlık edinin. Yerel işletmeler için bu konunun detayını yapay zekâ önerilerinde yerel işletmeler yazımda bulabilirsiniz.

İçerik nasıl yazılmalı?

Yapay zekâ için ayrı bir dilde yazmanıza gerek yok; aksine insanın rahat anlayacağı düz bir dil en iyisi. Birkaç pratik kural:

1. Önce cevabı verin. Sayfanın başında "Biz kimiz, ne yapıyoruz, kime hizmet veriyoruz" cümlesi olsun. Uzun girişler araya girmesin.
2. Somut olun. "Kaliteli hizmet" yerine neyi nasıl yaptığınızı yazın.
3. Bir sayfa, bir konu. Her şeyi tek sayfaya doldurmak hem okuru hem sistemi yorar.
4. Başlıkları soru gibi seçin. "Ücretler nasıl belirlenir?" gibi başlıklar, insanların gerçek aramalarıyla örtüşür.
5. Kendi bilginizi katın. Herkesin yazdığı genel bilgiyi tekrarlamak yerine, deneyiminizden bir örnek ya da bir uyarı ekleyin.

Metni kimin yazacağı da önemli. Hazır ya da yapay zekâyla üretilmiş genel metinler sizi rakiplerinizden ayırmaz; bu konuda site yazılarını kim yazmalı yazımı okuyabilirsiniz.

Tasarımcıya hangi soruları sormalısınız?

Teknik bilginiz olmasa da şu soruları sorabilirsiniz; cevabın kalitesi size çok şey söyler:

• "Her hizmetim için ayrı sayfa olacak mı, yoksa hepsi tek sayfada mı?"
• "Metinleri kim yazacak? Yazı yer tutucu mu kalacak, gerçek metin mi gelecek?"
• "Sayfalar telefonda hızlı açılacak mı, metinler görsel içinde mi gömülü olacak?" (Resmin içine yazılmış metin okunamayabilir.)
• "Arama motorlarının ve yapay zekâ araçlarının sitemi okumasını engelleyen bir ayar var mı?"
• "Eski adresler değişecekse yönlendirmeleri kim kuracak?"
• "Yayından sonra içeriği ben kolayca güncelleyebilecek miyim?"

"Bunu sonra bakarız" cevabı alıyorsanız dikkatli olun. Bu konular sonradan eklenince çoğu zaman tasarımı bozar ve ek maliyet çıkarır.

İki farklı işletme, iki farklı başlangıç

Teoriyi bırakıp somut örneklere bakalım. Aşağıdaki iki durum, çalışmalarımda sık karşılaştığım tabloların birleşimidir; belirli bir müşteriyi anlatmıyor, sonuçları da kasıtlı olarak ölçülü bırakıyorum.

Bir mali müşavirlik ofisi

Bir mali müşavir bana yeni sitesini yaptırmadan önce geldi. Elinde tasarımcıdan gelen güzel bir taslak vardı: büyük bir ofis fotoğrafı, üç slogan, bir de "Hizmetlerimiz" başlığı altında tek satırlık bir liste. Ofisin hangi şehirde, hangi işletme türlerine hizmet verdiği taslakta hiç geçmiyordu.

Önce müşterilerinin ofise telefonla en çok ne sorduğunu yazmasını istedim. Çıkan liste şaşırtıcı biçimde netti: şirket kuruluşu, defter tutma, beyanname takvimi, personel işlemleri. Bunların her biri için ayrı bir sayfa planladık, her sayfanın başına "kime, ne yapıyoruz" cümlesini koyduk ve sık sorulan soruları o sayfaların altına yerleştirdik.

Sonuç olarak site yayına çıktığında içerik tasarımdan önce hazırdı. Yapay zekâ cevaplarında yer alıp almadığını zamanla takip ettik; bazı sorularda ofisin adı geçmeye başladı, bazılarında geçmedi. Bunu kesin bir sonuç diye sunamam, ama site artık "ne iş yaptığını" ilk okumada anlatıyordu ve ofis sahibi gelen aramaların niteliğinin değiştiğini söyledi.

Bir mobilya atölyesi

İkinci örnekte sahibi, üç şehre teslimat yapan küçük bir mobilya atölyesiydi. Sitesi vardı, ama ürün sayfalarında yalnızca fotoğraf ve model adı bulunuyordu; ölçü, malzeme ve teslim süresi yazmıyordu. Atölyenin telefonu ise sitede, Google profilinde ve bir pazar yeri mağazasında üç farklı biçimde yazılmıştı.

Burada siteyi baştan yapmaya gerek yoktu. Her ürün grubuna kısa ve dürüst bir açıklama ekledik: hangi odaya uygun, hangi malzemeden yapılıyor, sipariş ne kadar sürede hazırlanıyor, nasıl bakılır. Ardından iletişim bilgilerini her yerde eşitledik ve sık sorulan sorulara "ölçüye göre yaptırabilir miyim?" gibi gerçek müşteri sorularını ekledik.

Bu iki örnekten çıkan ders aynı: sorun çoğunlukla tasarımda değil, anlatılmayan bilgide. Atölye örneğinde olduğu gibi, bazen yeni site yerine mevcut siteye doğru bilgiyi eklemek yeterli olur.

Yeni site sürecinde adım adım ne olur?

Siteyi benimle planlasanız da, bir tasarımcıyla yürütseniz de sıranın şöyle ilerlemesi gerekir. Sırayı bozmak, en pahalı hatalardan biridir; çünkü içerik tasarıma sonradan sığdırılınca ya kısalır ya da yamalı görünür.

1. Mevcut durumu çıkarın

Sitenizin bugünkü hâlini, hangi sayfaların ziyaret ve arama getirdiğini, müşterilerin sizi hangi kelimelerle aradığını not edin. Sıfırdan bir site yapıyorsanız bile rakiplerinizin ve sektörünüzün sitelerine bakmak size hangi sayfaların beklendiğini gösterir.

2. Sayfa haritasını çizin

Hangi hizmetin hangi sayfada anlatılacağını kâğıt üzerinde belirleyin. Bu aşamada tasarım yok, yalnızca başlıklar var. Haritayı bir müşteriye gösterip "aradığın şeyi nerede bulursun?" diye sormak, çok değerli bir sınavdır.

3. İçeriği tasarımdan önce yazın

Her sayfanın asıl metnini, sık sorulan sorularını ve iletişim bilgilerini önceden hazırlayın. Tasarımcı bu metinlere göre çalışırsa "lorem ipsum" ile yayına çıkma riski kalmaz.

4. Tasarım ve yapım

Tasarımcıdan hız, okunabilir metin, telefonda düzgün görünüm ve başlık yapısının doğru kurulması gibi konulara dikkat etmesini isteyin. Bunlar yapay zekâ için ayrı bir özellik değil, iyi bir sitenin olağan parçalarıdır.

5. Yayın öncesi kontrol

Yayına çıkmadan önce eski adreslerin yönlendirildiğini, sitenin arama motorlarına açık olduğunu ve iletişim bilgilerinin her yerde aynı olduğunu kontrol edin. Aşağıdaki son kontrol listesi bu iş için.

6. Yayından sonra izleyin

Site yayına girdikten sonra iş bitmez. Birkaç hafta boyunca hangi sayfaların açıldığını, hangi soruların geldiğini ve eksik kalan konuları izleyin. Yapay zekâ cevaplarındaki yerinizi de zaman zaman kendiniz deneyerek kontrol edebilirsiniz.

Bir hizmet sayfası nasıl kurulur?

Sayfa haritası hazır olduktan sonra en çok sorulan şey şu: tek bir hizmet sayfasının içinde ne olmalı? Her sektörde ayrıntı değişir, ama işe yarayan iskelet şaşırtıcı biçimde benzerdir.

• İlk paragraf: Hizmetin ne olduğunu, kimin için olduğunu ve nerede verdiğinizi iki üç cümlede söyleyin.
• Kapsam: Hizmete neler dahil, neler dahil değil? Dahil olmayanı yazmak güven verir ve gereksiz telefonları azaltır.
• Süreç: Müşteri sizinle çalışmaya başlarsa sırayla ne olur? Kısa adımlar yeterli.
• Fiyatı etkileyen etkenler: Rakam vermek istemeseniz bile hangi durumların fiyatı değiştirdiğini anlatın. Müşteri bunu arıyor.
• Sık sorulan sorular: Sayfaya özel iki üç soru.
• Net bir sonraki adım: Aramak, yazmak ya da randevu almak için tek ve görünür bir yol.

Bu iskeleti sayfadan sayfaya kopyalamayın; her hizmetin gerçek farkını yazın. Aynı cümlelerle dolu üç sayfa, tek sayfadan daha az işe yarar.

Birden fazla dil ya da şube varsa

Yabancı müşterilere de hizmet veriyorsanız, her dilin metnini o dilde yeniden yazdırmak çeviri kokan metinden çok daha iyi sonuç verir. Birden fazla şubeniz varsa her şube için adres ve çalışma saatleriyle ayrı bir sayfa açın; hepsini tek iletişim sayfasında toplamak hem müşteriyi hem sistemi şaşırtır.

Sayfa başlıkları ve görseller

Her sayfanın başlığı o sayfanın konusunu açıkça söylemeli; "Anasayfa" ya da "Hizmetler" gibi genel başlıklar fırsat kaçırır. Görsellere kısa, anlaşılır açıklamalar ekletin; hem erişilebilirlik hem de içeriğin anlaşılması için faydalıdır.

Fotoğraf, video ve hizmet bölgesi

Gerçek fotoğraflar güven verir ve işinizi gösterir; ancak bilgiyi yalnızca görselin içine koymayın. Fotoğrafın yanına kısa, düz bir açıklama yazarsanız hem insan hem sistem ne gördüğünü anlar.

Hizmet verdiğiniz bölgeleri de dürüstçe yazın. Gerçekten çalıştığınız şehir ve ilçeleri iletişim ya da hizmet sayfasında açıkça belirtin. Hizmet vermediğiniz yerler için sayfa açmak kısa vadede hoş görünse de müşteriyi yanıltır, güveninizi zedeler.

Yayına almadan önce son kontrol listesi

Bu liste teknik değil, bir işletme sahibinin gözüyle bakılabilecek maddelerden oluşuyor. Hepsine "evet" diyemiyorsanız, yayını bir gün ertelemek çoğu zaman en ucuz çözümdür.

• Ana sayfada ilk bakışta ne iş yaptığınız ve nerede olduğunuz anlaşılıyor mu?
• Her ana hizmetin kendi sayfası ve o sayfada gerçek, size özgü bir metin var mı?
• Hakkında sayfasında sizi tanıtan bir insan, deneyim ve varsa belge bilgisi duruyor mu?
• Adres, telefon ve çalışma saatleri tüm sayfalarda, Google işletme profilinde ve sosyal medyada aynı mı?
• Sık sorulan sorular gerçek müşteri sorularından mı oluşuyor?
• Eski sitenizde değerli olan sayfalar yeni adreslere yönlendirildi mi?
• Sitenin arama motorlarına kapalı kalmasına yol açan bir ayar unutuldu mu?
• Telefonda açıp bir formu doldurmayı veya sizi aramayı denediniz mi?
• Yayından sonra metinleri kendiniz değiştirebiliyor musunuz?

Bu listeyi tasarımcınıza yayın tarihinden önce vermenizi öneririm. Böylece "unutulmuş" maddeler kendiliğinden görünür hâle gelir.

Yeni site yaptırırken sık yapılan hatalar

Yeni bir site heyecanı çoğu zaman en önemli işi sona bırakmaya yol açar: içeriği. Aşağıdaki hataları çalışmalarımda defalarca gördüm ve çoğu, başta bir saat ayrılsa kolayca önlenebilirdi.

Metni sona bırakmak

Tasarım hazır, metin yok. Bu noktada acele yazılan genel cümleler sitenin sonraki yıllardaki hâlini belirler. Metni baştan planlayın, gerekirse tasarımı metne göre şekillendirin.

Her şeyi tek sayfaya yığmak

Tek sayfalık "her şey burada" siteler şık görünür ama ne insana ne de bir yapay zekâ aracına hangi hizmetin neyi kapsadığını net söyler. Ayrı konuları ayrı sayfalara bölmek hem okuyucuyu hem sistemi rahatlatır.

Eski adresleri yönlendirmemek

Eski siteniz bir miktar ziyaretçi ve güven biriktirmişse, yeni sitede adresler değiştiğinde bu birikim kaybolabilir. Hangi eski adresin hangi yeni sayfaya gideceğini bir liste hâlinde tasarımcıyla netleştirmek gerekir.

Arama motorlarını yanlışlıkla engellemek

Yapım aşamasında sitenin aramalardan gizlenmesi normaldir. Sorun, yayından sonra bu ayarın açık unutulmasıdır. Yayın sonrası bu kontrolü mutlaka yapın; küçük bir unutkanlık aylarca fark edilmeyebilir.

Siteyi sahipsiz bırakmak

Yayına çıkan site güncellenmezse eski fiyat, kapanmış şube ya da bırakılmış bir hizmet bilgisiyle yıllarca kalır. Kimin, ne sıklıkla güncelleyeceğine baştan karar verin.

Yayından sonra yapay zekâ cevaplarında nasıl göründüğünüzü denemek

Siteyi yayına aldıktan sonra kendi başınıza yapabileceğiniz basit bir deneme var. Müşterilerinizin gerçekten soracağı beş on soruyu bir listeye yazın; örneğin "şehrimde güvenilir bir … nasıl bulurum?" ya da "… hizmetinin ücreti neye göre değişir?" gibi.

Bu soruları zaman zaman farklı yapay zekâ araçlarına sorun ve cevaplarda adınızın, hizmetlerinizin ve bilgilerinizin nasıl geçtiğine bakın. Yanlış ya da eski bir bilgi görürseniz, o bilginin kaynağını arayın: çoğu zaman eski bir dizin kaydı, güncellenmemiş bir profil ya da sitenizde net yazılmamış bir cümle çıkar.

Bu deneme kesin bir ölçüm değildir; cevaplar kişiye ve güne göre değişebilir. Yine de yönü gösterir. Aynı soru listesini her ay tekrarlarsanız, hangi içeriğin işe yaradığını ve nerede eksik kaldığınızı görmeye başlarsınız. Bu notları bana getirirseniz, birlikte hangi sayfanın güçlendirileceğine karar verebiliriz. Denemeleri tarih ve kullandığınız araçla birlikte kaydetmeniz, sonradan karşılaştırma yapmanızı çok kolaylaştırır; hatırlamaya güvenmek bu işte yanıltıcıdır.

Kendiniz yapabilecekleriniz ve uzmana bırakmanız gerekenler

Her şey için uzman tutmanız gerekmiyor. Doğru ayrım, hem bütçenizi korur hem de işi doğru yere koyar.

Kendinizin yapabilecekleri

• Müşterilerin gerçekten sorduğu soruları toplamak ve cevaplarını yazmak.
• İşletme adı, adres ve telefonu tek bir belgede sabitlemek.
• Hakkında sayfası için kendi deneyiminizi, eğitiminizi ve çalışma biçiminizi anlatmak.
• Referans ve örnek çalışmaları (müşteri adı vermeden) derlemek.
• Yayından sonra sayfaların açılışını telefonda ve bilgisayarda denemek.

Uzmana bırakmanız gerekenler

• Sayfa haritasının arama davranışına göre kurulması ve hangi konunun hangi sayfada yer alacağı.
• Eski adreslerin yeni yapıya doğru yönlendirilmesi.
• Sitenin teknik olarak arama motorlarına ve yapay zekâ araçlarına açık olması, hız ve yapı kontrolü.
• Yapay zekâ cevaplarında nasıl göründüğünüzü düzenli ölçmek ve içeriği buna göre iyileştirmek.
• Sitenin dışındaki kaynaklarda (profiller, dizinler, haberler) bilgilerinizin tutarlı olması.

Bu ayrımın iyi yanı şu: bilgi sizde, düzen uzmanda. Sektörünüzü sizden iyi kimse bilmez; ben ise bu bilgiyi doğru yerde, doğru biçimde durdurmanıza yardım ederim.

Sık sorulan sorular

Klasik SEO artık yetmiyor mu?

Yetmiyor demek doğru olmaz. İyi bir SEO temeli yapay zekâ görünürlüğünün de zeminidir. GEO, bunun üzerine netlik, güven ve tutarlılık katar. İkisi arasındaki farkı SEO mu GEO mu yazımda anlattım.

Sitem zaten var, baştan yapmam gerekir mi?

Çoğu zaman hayır. Eksik sayfaları eklemek, metinleri netleştirmek ve iletişim bilgilerini eşitlemek çoğu sitede yeterli bir başlangıçtır. Yeniden yapım ancak mevcut yapı bunlara izin vermiyorsa gündeme gelir.

Bu kadar çaba sonunda yapay zekâ beni önerir mi?

Bunu kimse garanti edemez; sistemlerin nasıl seçim yaptığı değişiyor ve dışarıdan tam görülemiyor. Yapabileceğimiz şey, sitenizi doğru, net ve güvenilir kılmak. Bu çaba, sıradan Google aramalarında ve sitenizi inceleyen gerçek müşterilerde de karşılığını verir.

Yapay zekâ için sitede özel bir kod ya da ayar gerekir mi?

Teknik tarafta bazı düzenlemeler faydalı olabilir, ama bunlar sihirli bir anahtar değil. Asıl belirleyici olan, sayfanızın ne anlattığı ve bilgilerin ne kadar tutarlı olduğudur. Önce içerik ve yapı, teknik ayrıntılar bunun üzerine gelir.

Yeni bir site yaptırmak ne kadar sürer?

Süre sayfa sayısına, metinlerin ne kadar hazır olduğuna ve onay süreçlerinin hızına bağlı. Yavaşlatan şey çoğu zaman tasarım değil, metin ve görsellerin geç gelmesi. Bu yüzden içerik hazırlığına baştan zaman ayırmak süreci kısaltır.

Siteyi yayına aldıktan sonra sonuçları ne zaman görürüm?

Bu değişkendir ve söz veremem. Arama motorlarının yeni siteyi tanıması zaman alır; yapay zekâ cevaplarındaki görünürlük ise daha da öngörülemezdir. Birkaç hafta içinde indekslenme gibi ilk işaretleri, sonraki aylarda ise çağrı ve form niteliğindeki değişimi izlemeniz mantıklı olur.

Blog yazmak zorunda mıyım?

Zorunlu değil. Önce hizmet, hakkında ve sık sorulan sorular sayfaları yerine oturmalı. Blog, müşterilerin sorduğu soruları derinlemesine cevaplayabileceğiniz zaman anlamlı hâle gelir; ama düzenli yazamayacaksanız az sayıda ama özenli yazı, çok sayıda boş yazıdan iyidir.

Hazır şablon ya da site kurucu kullansam olur mu?

Olabilir; önemli olan aracın sayfa başlıklarını, metinleri ve yönlendirmeleri kontrol etmenize izin vermesi. Şablonun sınırları sizi her hizmeti tek sayfaya sıkıştırıyorsa ya da yönlendirme kurdurmuyorsa, ileride sorun çıkabilir. Seçmeden önce bunları deneyin.

Sonraki adım

Yeni site planınızı birlikte gözden geçirmek, hangi sayfaların eksik olduğunu görmek ya da tasarımcınıza götüreceğiniz soruları netleştirmek isterseniz, GEO hizmeti sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.