İşletmenizin adını belirlediniz, tabelayı bile tasarlattınız. Sonra siteniz için alan adı aramaya oturdunuz ve şu mesajı gördünüz: bu ad alınmış. Üstelik yıllardır sizin adınızı taşıyan bir işletme olmanıza rağmen.
Bu, sanıldığından çok daha yaygın bir durum. Alan adı, sitenizin internetteki adresidir (örneğin firmaniz.com). Her adres dünyada yalnızca bir kişiye ait olabilir. Bana “istediğim alan adı alınmış” diyen işletme sahiplerine ilk tavsiyem telaşlanmamaktır. Bu yazıda önce neye baktığınızı, sonra seçeneklerinizi ve hangi yollardan kaçınmanız gerektiğini anlatıyorum.
Önce alan adının durumuna bakın
Adın alınmış olması, kullanıldığı anlamına gelmez. Adresi tarayıcınıza yazıp açılıp açılmadığına bakın. Üç ihtimal var:
- Çalışan bir site: Başka bir işletme ya da kişi adresi kullanıyor. Çoğu zaman tamamen ilgisiz bir iş, sizin işinizle karışmayacak bir firma olur.
- Boş sayfa ya da "satılıktır" notu: Adres alınmış ama kullanılmıyor. Bazı kişiler adresleri yeniden satmak için toplar.
- Hiçbir şey açılmıyor: Adres birinin hesabında duruyor ama site yok. Süresi dolmak üzere olabilir ya da sahibi unutmuş olabilir.
Bu bakış size iki şey söyler: sahibiyle iletişime geçmeye değer mi ve ona rakip bir firma olup olmadığınız. Aynı sektörde, aynı şehirde ve benzer bir adla çalışan biri varsa adresi ısrarla istemek, müşterilerin karışmasına yol açar. O zaman başka yola bakmak daha akıllıca.
Seçenek 1: Farklı bir uzantı
Adresin sonundaki kısım uzantıdır: .com, .net, .org gibi. Türkiye'de işletmeler genellikle .com ya da .com.tr kullanıyor. Ad .com olarak alınmışsa .com.tr ya da başka bir uzantı boştur belki.
Ama dikkat: aynı ada sahip ve farklı uzantılı adresler, müşteriler için karışıklık yaratabilir. Biri firmaniz.com'u, biri firmaniz.com.tr'yi yazabilir. Başka bir firma aynı adın .com sürümünü kullanıyorsa, mesajlar ve müşteriler o adrese kayabilir. Uzantı seçeneğini, ancak diğer adresin sizinle aynı alanda çalışmadığından emin olursanız düşünün.
Seçenek 2: Kısa bir ek
Çoğu zaman en işe yarar yol budur: adın yanına kısa ve anlamlı bir kelime eklemek. Bu ek şunlar olabilir:
- Şehir ya da semt: Ankara'daki bir diş kliniği için firmaniz-ankara gibi.
- Sektör: firmaniz yerine firmaniz-dis ya da firmaniz-avukatlik gibi.
- Hizmetin adı: firmaniz-mutfak, firmaniz-insaat.
Ek kısa, okunması kolay ve telefonda söylenebilir olmalı. Kartvizitte görünen bir adresi telefonda birine söylediğinizde tereddüt yaşanıyorsa ek fazladır. Bir deneme yapın: adresi bir arkadaşınıza sesli söyleyin ve yazmasını isteyin. Doğru yazabildiyse iyi bir adaydır.
Seçenek 3: Tire kullanmak, ama dikkatle
Tire (firma-adi.com) akla ilk gelen çözümdür, ama sakıncaları var.
| Durum | Sorun |
|---|---|
| Sesli söylemek | "Firma tire adı" demek zorunda kalırsınız |
| Yazarken | Müşteri tireyi unutur, başka bir siteye gider |
| Benzerlik | Tiresiz adres başka birindeyse onun trafiğini beslemiş olursunuz |
| Görünüm | Uzun ve tireli adresler bazı müşterilere özensiz görünebilir |
En büyük risk üçüncü satırdır. Müşteriniz tiresiz adresi yazarsa başka bir firmanın sitesine düşer. Tireyi ancak başka hiçbir çare kalmadığında ve tiresiz adres sizinle aynı alanda çalışan biri tarafından kullanılmıyorsa düşünün.
Satın alma teklifi ve hukuki yol
Satın alma teklifi
Adresin sahibi belli ise ya da adres satılıkken alınmışsa ona bir teklif göndermek mümkün. Dikkat edeceğiniz noktalar:
- Adres çoğu zaman sahibi tarafından bilinçli olarak bekletiliyordur; ilk yanıt sizi sorgulayıcı olabilir.
- Ne kadar istediğinizi ilk mesajda söylememek, isteğinizin ne kadar güçlü olduğunu açık etmemek akıllıca olur.
- Bir aracı kullanmak, sizin kimliğinizin ve bütçenizin görünmesini önler. Bu işi deneyimli bir kişiye bırakabilirsiniz.
- Anlaşırsanız alan adı devrini güvenli bir yolla yapın. Ödeme ve devir arasında bir güvence olmalı; hangi yolun uygun olduğunu sitenizi yapan kişiye ya da hukukçunuza sorun.
Adres için bütçenizin üst sınırını önceden belirleyin. Bazen kısa bir ek, satın almadan çok daha mantıklı bir çözüm olur.
Markanız varsa hukuki yol
Ad sizin tescilli markanızsa ve başka biri bu adı kötü niyetle, sizin müşterilerinizi yanıltmak ya da adı size satmak için almışsa, bu hukuki bir konudur. Ancak burada net bir hüküm vermem doğru olmaz: sonucu tescil durumunuz, adın nasıl kullanıldığı ve alınış zamanı gibi ayrıntılar belirler. Marka ve alan adı konusunda uzman bir hukukçuya danışın; durumunuzun elverişli olup olmadığını ve sürecin nasıl işleyeceğini o söyleyebilir.
Bir ipucu: Markayı tescil ettirmediyseniz hukuki yolda elinizin zayıf olabileceğini bilin. Yeni bir işletme kuruyorsanız alan adını ve marka tescilini birlikte düşünmek baştan iyi olur.
Yanlış yazılabilecek adlardan kaçının
Bazı işletme sahipleri, boş kalan benzer bir adı (harfi değiştirilmiş ya da harfi eksik) alıp kullanmayı düşünür. Bunu önermem:
- Müşteriler yanlış yazıp sizin adresiniz yerine başka bir yere ulaşabilir.
- Ad, bilinen bir markanın yanlış yazımıysa hukuki sorun çıkabilir.
- Telefonda ve kartvizitte her seferinde "şu harfle yazılıyor" demek zorunda kalırsınız.
- Uzun vadede hatırlanması ve güvenilmesi zorlaşır.
İyi bir adres kısa, sade, kolay yazılan ve kolay söylenen olandır.
Sık sorulan sorular
Adımı başkası almışsa bu otomatik olarak haksızlık mıdır?
Her zaman değil. Adın nasıl ve neden alındığına, sizin marka durumunuza göre değişir. Bunu ancak bir hukukçu değerlendirebilir.
Alan adımı alırken süresini de izlemeliyim?
Evet. Alan adı süreli olarak alınır ve süresi dolarsa adres size ait olmaktan çıkabilir. Yenileme tarihini kendi takviminize yazın ve adresi kendi adınıza kaydedin.
Başka bir uzantı almak yeterli mi?
İşinize yarayabilir, ama diğer adresi kullanan biri varsa müşteri karışıklığı olur. Önce o adresin kimin olduğuna bakın.
Hangi uzantıyı seçmeliyim?
Türkiye'de çalışan bir işletme için .com.tr ya da .com genelde tanıdık. Yurt dışına satış yapacaksanız .com daha uygun olabilir. Siteyi yapan kişiye işinizi anlatıp birlikte karar verin.
Sonuç
İstediğiniz alan adı alınmışsa işin sonu değildir. Önce adresin durumuna bakın, sonra kısa bir ek ya da farklı bir uzantı gibi en basit çözümleri değerlendirin. Satın alma ve hukuki yol daha uzun ve belirsiz yollardır. Yeni bir site planlıyorsanız adı birlikte seçelim; bilgi için web sitesi yaptırma sayfama bakabilirsiniz.