"Sitemi bir firmaya yaptıracağım, SEO için de başka birini bulurum" diye düşünüyorsanız yalnız değilsiniz. Çoğu işletme sahibi bu iki işi ayrı kalemler olarak görüyor ve ayrı ayrı satın alıyor. Oysa karar verirken bilmeniz gereken bir şey var: bu iki iş birbirine çok yakın ve sıralaması yanlış kurulursa aynı siteyi iki kez ödeyebilirsiniz. Ben İstanbul'da tek başıma çalışan bir SEO danışmanı ve web tasarımcısıyım; bu yazıda iki yolu da dürüstçe karşılaştırıyorum. Kendi tarafımı da baştan söyleyeyim: SEO hizmeti verdiğim için birlikte almayı çoğu durumda daha mantıklı buluyorum, ama her projede öyle olmadığını da anlatacağım.
Ayrı Alınca Yaşanan Tipik Sorunlar
Önce işin nasıl işlediğine bakalım. Web tasarımcı sitenin görünümünü ve çalışmasını teslim eder. SEO uzmanı ise sitenin Google'da bulunmasını sağlar. Bu iki kişi birbirini tanımıyorsa, ilk karşılaşmaları genellikle site yayına girdikten sonra olur. Çalışmalarımda en sık gördüğüm tablo şu:
- Yayından sonra yeniden yapılan işler: SEO uzmanı siteye bakar ve sayfa adreslerinin düzensiz, başlıkların yanlış kurgulanmış, bazı sayfaların da arama motorlarına kapalı olduğunu fark eder. Düzeltmek için tasarımcıya geri dönmek gerekir; bu da çoğu zaman ek bir iş olarak ücretlendirilir.
- Sorumluluk paylaşımı: Site yavaşsa tasarımcı "SEO ile ilgili değil" der, SEO uzmanı "bu yazılım meselesi" der. Sorun ortada kalır, bekleyen siz olursunuz.
- Yönlendirme kayıpları: Eski bir siteniz varsa ve yenisine geçerken eski adresler doğru yönlendirilmezse (eski bağlantıya tıklayanı yeni sayfaya götüren ayar), birikmiş görünürlük kaybolabilir. Bunu kimin yapacağı çoğu zaman kimsenin aklında değildir.
- Yapıya uymayan içerik: SEO uzmanı hangi konuda sayfa gerektiğini söyler ama tasarım buna yer bırakmamıştır. Sonuçta içerik siteye zorla sığdırılır.
Daha ayrıntılı bir bakış için web sitesi yaptırırken SEO neden baştan planlanmalı yazıma göz atabilirsiniz. Bu yazı ise karar ve satın alma tarafına odaklanıyor.
Birlikte Almanın Artıları
Her iki işi tek kişiden ya da tek ekipten aldığınızda en büyük kazanç, kararların aynı masada verilmesi. Sayfa yapısı, başlıklar, adresler ve içerik yeri tasarım aşamasında netleşir; sonradan düzeltme ihtiyacı büyük ölçüde azalır.
- Tek muhatap: Bir şey yolunda gitmediğinde kime soracağınızı bilirsiniz.
- Daha az iletişim kaybı: Bilgiyi bir kişiden diğerine aktarmanız gerekmez; "brief" tekrar tekrar anlatılmaz.
- Daha net planlama: Site yayına girdiği gün hangi sayfaların hazır olacağı, hangi içeriklerin sırada beklediği baştan bellidir.
- Daha öngörülebilir maliyet: Sonradan çıkan "ek iş" sürprizleri azalır, çünkü SEO gereksinimleri ilk teklifin içindedir.
Elbette garanti verilecek bir şey yok. Hangi yolu seçerseniz seçin, bir sitenin Google'da üst sıralara çıkması için zaman, düzenli içerik ve sektör rekabeti de rol oynar. Birlikte almak sonucu garanti etmez; yalnızca temeli doğru atmanızı kolaylaştırır.
İki Farklı İşletme, İki Farklı Hikaye
Teorik anlatım yerine, çalışmalarımda sık karşılaştığım iki durumu anlatayım. İsimleri ve ayrıntıları özellikle genel tutuyorum; amaç, kendi durumunuzu hangisine yakın bulduğunuzu görmeniz.
Senaryo 1: Yeni açılan bir mimarlık bürosu
Bir mimarlık bürosu sahibi bana ilk siteyi yaptırmadan önce geldi. Elinde bir tasarımcı teklifi vardı ve soru basitti: "Bu site beni Google'da bulunur yapar mı?" Teklife baktığımda sayfa listesi yoktu, yalnızca "kurumsal web sitesi" yazıyordu.
Önce büronun kimlere hizmet verdiğini, hangi şehirlerde çalıştığını ve müşterilerinin sizce neyi aradığını konuştuk. Ardından tasarımcıyla birlikte sayfa yapısını kurduk: her hizmet türü için ayrı bir sayfa, projeler için tek tek sayfalar ve iletişim bilgilerinin her yerde aynı yazıldığı bir düzen.
Sonuç mu? Site yayına girdiğinde yeniden yapılacak bir şey çıkmadı; tasarımcı da bana sorduğu sorulardan memnun kaldı, çünkü neyi neden yaptığını biliyordu. Sıralama konusunda söz vermedim, vermem de doğru olmazdı. Ama büro ilk günden doğru temelle yola çıktı ve içerik çalışmasına hazır bir siteyle başladı.
Senaryo 2: Yıllardır sitesi olan bir mobilya atölyesi
İkinci örnekte işletmenin yıllardır yayında olan, çok yaşlanmış bir sitesi vardı. Sahibi siteyi yeni baştan yaptırmaya karar vermiş, tasarım işi bitmek üzereydi ve ben bu aşamada devreye girdim. Yeni tasarım güzeldi ama eski sitedeki sayfa adreslerinin neredeyse hiçbiri yeni sitede aynı değildi.
Eski sitede insanların aradığı birkaç ürün sayfası vardı ve bunlar atölyeye düzenli ziyaretçi getiriyordu. Hangi sayfaların işe yaradığına baktım, bunların adreslerini ve içeriklerini yeni siteye taşıdım, geri kalan eski adresler için yönlendirme listesi hazırladım. Tasarımcıya da bu listeyi teslim ederek yayına almasını sağladık.
Burada işin dersi şu: tasarım bitmiş olsa bile süreç kurtarılabiliyor, ama ne kadar erken devreye girilirse o kadar az iş çıkıyor. Sonucu ölçülü anlatayım: yayın sonrasında ziyaretçi akışında büyük bir düşüş yaşanmadı. Bunu bir başarı olarak değil, kaybın önlenmesi olarak görüyorum.
Birlikte Alırken Dikkat Edilecekler
Her "paket" iyi bir paket değildir. Birlikte almaya karar verdiyseniz şu noktalara bakın:
- İki alanda da gerçek deneyim var mı? Bazı firmalar SEO'yu sadece bir ek kalem olarak listeler. Önceki projeleri ve neleri yaptıklarını sorun.
- SEO'nun kapsamı yazılı mı? "SEO uyumlu" ifadesi tek başına bir şey söylemez. Neyin yapılacağı kalem kalem yazılmalı.
- Site size mi ait? Alan adı, hosting ve yönetim erişimi sizin adınıza olmalı. Sonradan başka birine geçmek isterseniz kapı kapanmamalı.
- Yayın sonrası süreç net mi? Sitenin yayına girmesiyle iş bitmiyor. SEO çalışmasının ne zaman başlayıp nasıl raporlanacağı baştan konuşulmalı.
Ayrı almanın da yeri var. Sitenizi zaten başka biri yaptıysa, yayındaysa ve iyi çalışıyorsa, SEO'yu ayrıca almak çok normal. Ya da çok özel bir tasarım ekibiyle çalışıyorsanız, SEO danışmanını projenin başında devreye almak şartıyla ayrı yürütmek de işe yarar. Önemli olan iki tarafın birbirinden habersiz çalışmamasıdır.
Karar Rehberi: Sizin Durumunuz Hangisine Yakın?
Hangi yolun doğru olduğu işletmeden işletmeye değişir. Aşağıdaki dört durum, en sık karşılaştığım tabloları özetliyor. Kendinizi hangisinde görüyorsanız, ona göre ilerleyebilirsiniz.
Hiç siteniz yok, ilk kez yaptıracaksınız
Bu, birlikte almanın en açık avantaj sağladığı durumdur. Henüz geri alınacak bir şey yok, sayfa yapısı ve adresler sıfırdan doğru kurulabilir. Tasarımcıyla ya da bir uzmanla çalışırken ilk toplantıda SEO'yu masaya koymanız yeterlidir.
Siteniz var ama kötü çalışıyor
Önce sitenin neden yetersiz kaldığını anlamak gerekir. Bazen sorun tasarımdır, bazen yavaşlık, bazen de içeriğin yokluğu. Yeniden yaptırmaya karar vermeden önce mevcut sitenin hangi sayfalarının ziyaretçi getirdiğine bakın; çünkü bunları yeni sitede korumak çok değerlidir. Bazen sıfırdan site yapmak yerine mevcut siteyi düzeltmek yeterli olur.
Siteniz iyi ama kimse bulamıyor
Tasarımı beğeniyor ama ziyaretçi gelmiyorsa, yeni bir site yaptırmak büyük olasılıkla çözüm değildir. Burada SEO'yu ayrı ve odaklı bir iş olarak almak mantıklıdır. Yalnızca, sitenin yapısı SEO çalışmasına izin veriyor mu diye en baştan kontrol edilmelidir.
Çok dilli ya da çok şubeli bir yapıdasınız
Bu durumda ayrı almak en riskli yoldur. Dil sürümlerinin birbirine nasıl bağlanacağı, hangi şubenin hangi sayfada yer alacağı gibi kararlar tasarımın temelini oluşturur. Bu tür projelerde SEO'nun planlamaya baştan katılması, sonradan düzeltme masrafını belirgin biçimde azaltır.
Kendi durumunuzdan emin değilseniz, bunu bir ilk görüşmede birlikte netleştirebiliriz. Bazen cevap "bu hizmete ihtiyacınız yok" olur ve ben bunu da açıkça söylerim.
Adım Adım: Birlikte Yürüyen Bir Proje Nasıl İlerler
Bir sitenin ve SEO'nun birlikte kurulduğu projede işlerin sırası önemlidir. Aşağıdaki sıra, benimle çalışsanız da çalışmasanız da mantıklı bir yol haritasıdır; kendi tasarımcınızla ilerliyorsanız bunu bir kontrol listesi gibi kullanabilirsiniz.
1. Önce hedefi ve rakipleri konuşmak
İlk görüşmede sitenin kimin için yapılacağını, ziyaretçinin ne yapmasını istediğinizi ve rakiplerin nasıl göründüğünü konuşuruz. Bu aşamada tek satır tasarım yapılmaz. Hedef net değilse sonraki her karar tahmine dönüşür.
2. İnsanların ne aradığını anlamak
Müşterilerinizin sizi bulmak için hangi sözcükleri kullandığına bakarım. Bu, sayfa listesini belirler: hangi hizmet için ayrı bir sayfa gerektiği, hangi sorunun cevaplanması gerektiği burada netleşir. İşletme sahibinin kendi kullandığı terimler ile müşterinin kullandıkları çoğu zaman farklıdır. Örneğin siz "kurumsal aydınlatma çözümleri" derken, müşteri "ofis için tavan lambası" diye arıyor olabilir. Bu fark, sayfa başlıklarını ve metinleri doğrudan etkiler; ben bu aşamayı atlamayı en pahalı kısayol olarak görüyorum. Gerçek aramalara bakmak birkaç saatlik iştir ama sonraki aylarda yazılacak her metni daha isabetli kılar.
3. Sayfa yapısını ve adresleri kurmak
Menüde neyin olacağı, sayfaların birbirine nasıl bağlanacağı ve adreslerin nasıl yazılacağı tasarımdan önce kararlaştırılır. Mevcut bir siteniz varsa hangi sayfaların korunacağı da burada belirlenir. Bu kararlar kâğıt üzerinde değişmesi en kolay olan kararlardır; yayından sonra değiştirmek zordur.
4. Tasarım ve içeriğin birlikte ilerlemesi
Tasarım aşamasında içeriğin nereye geleceği bellidir; başlıklar, görseller ve iletişim alanları buna göre yerleşir. Sayfaların hızlı açılması ve telefonda rahat okunması da bu aşamada izlenir. Ben bu adımda tasarımcıyla ya da kendi çalışmamla sürekli kontrol yaparım.
5. Yayın öncesi kontrol
Site yayına girmeden önce şunlara bakılır: arama motorlarına açık olması gereken sayfalar açık mı, eski adresler yönlendirilmiş mi, başlık ve açıklamalar yerinde mi, formlar çalışıyor mu. Bu kontrol sırasında bulunan sorunları yayından sonra düzeltmek hem daha zor hem de daha görünürdür.
6. Yayın sonrası takip
Yayından sonra ilk haftalarda sitenin arama motoru tarafından nasıl okunduğunu izlerim. Beklenmedik bir sorun varsa hemen müdahale edilir. Ardından içerik ve düzenli çalışma bütçenize uygun bir takvimle devam eder; raporlar da sade ve anlaşılır tutulur.
Teklifte Ne İstemelisiniz?
Hangi yolu seçerseniz seçin, teklifte aşağıdaki maddelerin yazılı olmasını isteyin. Yazılı olmayan şeyin yapılacağını varsaymayın.
Bunlara ek olarak, hangi sayfaların yapılacağını ve yayından sonra yapılacak küçük düzeltmelerin ücrete dahil olup olmadığını da sorun. Fiyatı belirleyen etkenler genelde sayfa sayısı, dil sayısı, özel tasarım ihtiyacı, mevcut siteden taşınacak içerik miktarı ve SEO çalışmasının sürekliliği oluyor. Bu yüzden iki teklifi karşılaştırırken yalnızca toplam tutara değil, kapsama bakın; daha ucuz görünen teklif, kapsam dışında bıraktığı kalemlerle sonunda pahalıya gelebilir. Teklifi nasıl değerlendireceğiniz konusunda SEO teklifi nasıl değerlendirilir yazım da yardımcı olabilir.
Bir de zamanlama meselesi var: bütçeniz kısıtlıysa ve ikisini aynı anda alamıyorsanız, önce siteyi SEO düşünülerek kurmak, ardından SEO çalışmasını aşama aşama başlatmak mümkün. Böylece temel doğru atılır, içerik ve düzenli çalışma bütçeniz elverdikçe eklenir. Kapsamı baştan konuşmak bu yüzden önemli; ne zaman neyin yapılacağı belli olursa plan da şeffaf kalır.
İlk Görüşmede Sormanız Gereken Sorular
Teklif gelmeden önce, görüşme sırasında verilen cevaplar çoğu zaman teklif kadar bilgilendiricidir. Aşağıdaki soruları hangi firma ya da kişiyle konuşursanız konuşun sorabilirsiniz.
- "Daha önce SEO'yu da kapsayan bir site yaptınız mı, sonuçları nasıl izlediniz?" Somut bir örnek anlatabiliyorsa deneyimi vardır. Sadece genel cümleler duyuyorsanız dikkatli olun.
- "Sayfa yapısını tasarımdan önce kim belirliyor?" Cevap "tasarımcı belirler, SEO sonra bakar" ise ayrı alma sorunlarının aynısıyla karşılaşabilirsiniz.
- "Eski sitemden gelen ziyaretçiyi nasıl koruyacaksınız?" Yeni bir site yaptırıyorsanız bu sorunun net bir cevabı olmalı.
- "Site yayına girdikten sonra ilk üç ayda ne yapılacak?" Yayın sonrası planı olmayan bir teklif, işin yarısını boş bırakıyor demektir.
- "Hangi işleri benim yapmam gerekecek?" İçerik, fotoğraf, onay süreçleri gibi sizden beklenenleri baştan bilmek takvimi korur.
- "Sitedeki bir şeyi değiştirmek istersem kime, nasıl ulaşırım?" Küçük değişikliklerde bile kime başvuracağınızı bilmelisiniz.
- "Sözleşme bittiğinde site ve hesaplar kimde kalıyor?" Cevap açıkça "sizde" olmalıdır.
Bu soruların hepsine tek cümlede cevap veren biri varsa, işini bildiği ihtimali yüksektir. Tereddüt ya da kaçamak cevaplar ise ikinci bir teklif almanız için yeterli bir işarettir.
Sık Yapılan Hatalar
İşletmelerin bu karar sırasında en çok düştüğü tuzaklar genellikle aynıdır. Hepsi kolayca önlenebilir, yeter ki baştan bilinsin.
- Yalnızca fiyata bakmak: İki teklifi toplam tutarla karşılaştırmak yanıltıcıdır. Birinde sayfa listesi, yönlendirme ve yayın sonrası destek yazılıdır; diğerinde değil. Gerçekte aynı şeyi karşılaştırmıyorsunuz.
- "SEO uyumlu" sözüne yetinmek: Bu ifade herkesin kendi anladığı gibi kullandığı bir etikettir. Ne yapılacağı yazılı değilse, yapılacağından emin olamazsınız.
- Eski siteyi unutmak: Yeni siteye geçerken eski sitenin neyi getirdiğine bakmamak, birikmiş görünürlüğü kaybettirir. Yeni tasarım ne kadar güzel olursa olsun, bunu telafi etmez.
- Erişimi başkasına vermek: Alan adı veya hosting hesabı tasarımcının adına açılmışsa, ayrılmak istediğinizde pazarlık gücünüz azalır. Bunlar baştan sizin adınıza olmalıdır.
- İçeriği sona bırakmak: "Site bitsin, yazıları sonra düşünürüz" yaklaşımı çoğu zaman boş sayfalarla ya da aceleyle doldurulmuş metinlerle sonuçlanır. İçeriğin planı tasarımla birlikte yapılmalıdır.
- Mobili son kontrol sanmak: Ziyaretçilerin çoğu siteyi telefondan açar. Sayfayı yalnızca bilgisayarda onaylayıp yayına almak hatalı bir sürpriz demektir.
- Süreci tek seferlik iş sanmak: Site yayına girince iş bitmiyor. Arama motoru yeni siteyi öğrenir, içerik eklenir, ölçüm yapılır. Bunu bütçeye baştan koymak gerekir.
Kendiniz Yapabilecekleriniz, Uzmana Bırakmanız Gerekenler
Her işi bir uzmandan almak şart değil. Hangi işleri kendinizin yapabileceğini bilmek hem bütçenizi korur hem de sürece hâkim olmanızı sağlar.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Hedefi yazmak: Sitenin ne için yapıldığını, kimin için olduğunu ve ziyaretçinin ne yapmasını istediğinizi bir sayfaya yazmak.
- Müşteri sorularını toplamak: Telefonda ve mesajlarda en çok hangi soruların geldiğini not edin. Bunlar çok değerli bir içerik listesidir.
- Gerçek fotoğraf ve bilgi sağlamak: Ekibiniz, ofisiniz ve işleriniz hakkında kendi fotoğraf ve bilgileriniz, hazır görsellerden çok daha güvenilir görünür.
- Erişim bilgilerini sahiplenmek: Alan adı ve hosting hesaplarının sizin adınıza olduğundan emin olmak.
- Yayın sonrası düzenli bakmak: Formların size ulaşıp ulaşmadığını ve telefondan açılışı kontrol etmek.
Uzmana bırakmanız gerekenler
- Sayfa yapısı ve adres kurgusu: Yanlış kurulursa sonradan düzeltmesi zordur.
- Eski siteden yeniye geçiş: Yönlendirmeler ve taşınacak sayfaların belirlenmesi dikkat ister, hata kaybı geri getirmez.
- Teknik düzenlemeler: Hız, arama motorlarına açık sayfalar, yapısal işaretlemeler gibi konular hem teknik bilgi hem tecrübe ister.
- Kapsamlı içerik planı: Hangi sorunun hangi sayfada cevaplanacağını doğru planlamak deneyimle gelir.
- Ölçüm ve raporlama: Neyin işe yaradığını doğru okumak, çalışmanın yönünü belirler.
Aradaki çizgiyi şöyle düşünebilirsiniz: işletmenizi sizden iyi bilen kimse yoktur, bu yüzden bilgi ve fotoğraf kaynağı olarak siz vazgeçilmezsiniz. Teknik kurgu ve ölçüm ise tecrübeyle gelen işlerdir. Bu iş bölümünü baştan konuşmak, hem bütçeyi hem de takvimi daha öngörülebilir kılar.
Bir de şunu eklemek isterim: kendiniz yapabileceğiniz bir işi yapmak istemeyebilirsiniz, bu da çok normal. Önemli olan, kimin neyi üstlendiğinin yazılı olması ve beklenen bir şeyin sessizce kimsenin işi olmaması.
Sık Sorulan Sorular
Önce site, sonra SEO mu yaptırmalıyım?
Yeni bir site yaptıracaksanız SEO'yu en baştan düşünmek, sonradan düzeltmekten çoğu zaman daha az iş çıkarır. Site zaten yayındaysa ve sorunsuz çalışıyorsa, SEO'ya oradan devam edebilirsiniz.
Tasarımcım "SEO'yu da yaparım" diyor, yeterli mi?
Olabilir, ama kanıt isteyin. Daha önce hangi sitelerde ne yaptığını, SEO için hangi işlerin teklife dahil olduğunu sorun. Sorularınıza somut cevap alıyorsanız sorun yok.
Mevcut sitem varsa ne olur?
Önce siteyi inceleyip neyin korunması gerektiğini belirlemek gerekir. Hangi sayfalar görünürlük getiriyorsa onların adresleri ve içerikleri taşınırken korunmalı, aksi halde kayıp yaşanabilir.
Sonuç ne zaman görünür?
Bunu net bir tarihle söylemek dürüst olmaz. Rekabet, sektör ve sitenin başlangıç durumu belirleyici. Yapabileceğim şey, doğru temeli atmak ve ilerlemeyi düzenli raporlamak.
Sitemi taşırken eski adreslere ne olur?
Eski adresler yeni sayfalara yönlendirilmezse, o adreslere gelen ziyaretçi ve arama motoru boş bir yere ulaşır. Taşıma sırasında hangi eski adresin hangi yeni sayfaya gideceği tek tek belirlenmeli ve bu liste yazılı olmalıdır.
Sayfa sayısı fiyatı nasıl etkiler?
Sayfa sayısı arttıkça tasarım, içerik ve kontrol işi de artar; ama fiyatı belirleyen tek şey bu değildir. Sayfaların ne kadar özel tasarlandığı, kaç dilde yayınlanacağı ve mevcut siteden ne kadar içerik taşınacağı da fiyatı etkiler. Bu yüzden sayfa listesini teklifte görmek önemlidir.
Hazır şablonla yapılan site SEO için yetersiz mi?
Şablon tek başına sorun değildir; önemli olan şablonun hızlı çalışması, sayfa yapısına ve başlıklara izin vermesi ve telefonda iyi görünmesidir. Ancak her şablon her işletmeye uymaz. Seçmeden önce örnek bir sayfanın hızına ve yapısına bakmak yeterli bir ilk kontroldür.
Tasarımcım ve SEO uzmanım ayrı kişiler olursa nasıl çalışmalıyız?
En önemli şey, SEO uzmanının tasarımdan önce sürece katılması ve iki tarafın aynı sayfa listesine bakmasıdır. Mümkünse tek bir kısa toplantıda herkes aynı belgeyi görür. Sorumluluk dağılımını yazılı hale getirmek, sonradan çıkacak "bu kimin işi?" tartışmalarını önler.
Sonuç
Web sitesi ve SEO iki ayrı ürün gibi satılsa da aslında aynı hedefe hizmet ediyor: doğru kişinin sizi bulması ve size ulaşması. Kararınızı verirken kimin neyi, ne zaman ve hangi kapsamda yapacağını yazılı hale getirmeniz yeterli. Sitenizi ve SEO'nuzu birlikte planlamak istiyorsanız, durumunuzu konuşmak için SEO hizmetim sayfasından bana ulaşabilirsiniz.