Web sitesi yaptırmaya karar verdiniz. Tasarımcı birkaç gün sonra size bir taslak gönderiyor: büyük, şık bir bilgisayar sayfası. Beğeniyorsunuz, onay veriyorsunuz. Site yayına giriyor ve telefonda açtığınızda o şıklıktan eser kalmıyor; yazılar sıkışmış, önemli butonlar aşağıda kalmış, telefon numarası bulunmuyor.
Bu, en sık rastladığım hatalardan biri. Tasarım bilgisayar için düşünülmüş, telefon sonradan "sığdırılmış". Hâlbuki işletmenizin müşterileri sitenize büyük olasılıkla telefondan bakıyor. Doğru sıra tam tersi olmalı.
Önce telefon tasarımı ne demek?
Önce telefon tasarımı, yani İngilizce adıyla "mobile first" yaklaşımında tasarımcı işe en küçük ekrandan başlar. Önce şu soruyu sorar: "Telefonda, tek elle ve acele eden biri için en önemli şey ne?" Sayfayı buna göre kurar. Sonra aynı sayfayı bilgisayarın geniş ekranına genişletir.
Bunu bir dükkân vitrinine benzetebilirim. Küçük bir vitrine hangi ürünü koyacağınıza karar vermek zorundasınız; en önemli olanı seçersiniz. Vitrin büyüdüğünde daha fazlasını ekleyebilirsiniz. Ama büyük vitrinle başlayıp sonra küçüğe sığdırmaya çalışırsanız, neyin önemli olduğu kaybolur.
Ziyaretçinin çoğu telefondan geliyorsa ne değişir?
Telefonla siteye giren kişi genellikle acele eder. Elinde tek bir parmağı, küçük bir ekranı ve dağınık bir dikkati vardır. Aradığı şey çoğunlukla basittir: telefon numarası, adres, çalışma saati, fiyat ya da randevu.
Telefondan başlayan tasarım şunları sağlar:
- Önemli bilgi en başta olur. Ne iş yaptığınız, nerede olduğunuz ve nasıl ulaşılacağı ilk ekranda görünür.
- Gereksiz süs ayıklanır. Telefonda yer az olduğu için her öğe hak ederek yer alır. Bu, bilgisayar görünümünü de sadeleştirir.
- Tek bir ana eylem öne çıkar. "Ara", "Randevu al" ya da "Yol tarifi" gibi. Ziyaretçi ne yapacağını düşünmez.
- Site daha hafif olur. Gereksiz büyük görseller ve ağır öğeler baştan eklenmediği için sayfa telefonda daha çabuk açılır.
Bunların hiçbiri sitenizin bilgisayarda kötü görüneceği anlamına gelmez. Tam tersi, iyi kurulmuş bir yapı iki ekranda da düzgün çalışır.
Tasarımcıdan ne istemelisiniz?
Site yaptıracağınız kişiyle ilk konuşmada şunları netleştirin:
- "Tasarımı bana telefon görünümüyle de göstereceksiniz, değil mi?" Yalnızca bilgisayar taslağına onay vermeyin.
- "Telefondaki ilk ekranda ne görünecek?" Cevap, işinizi yansıtmalı: kim olduğunuz, ne yaptığınız, nasıl ulaşılacağı.
- "Telefon numaram ve randevu butonum her zaman ulaşılabilir olacak mı?"
- "Tasarımı gerçek telefonda mı deneyeceksiniz?" Bilgisayarda küçültülmüş pencere ile gerçek telefon aynı sonucu vermez.
- "Yayına almadan önce test sitesini kendi telefonumda açabilir miyim?"
Bu soruları sormanız tasarımcıyı rahatsız etmez. İyi bir tasarımcı bunları zaten kendisi anlatır.
Onay verirken nelere bakmalısınız?
Taslağı ya da test sitesini gördüğünüzde şu tabloyu kullanabilirsiniz:
| Bakılacak nokta | Doğru görünüm |
|---|---|
| İlk ekran | Ne yaptığınız ve nasıl ulaşılacağı hemen anlaşılıyor |
| Ana eylem | Ara, randevu al ya da mesaj at butonu belirgin |
| Metin | Kısa paragraflar, büyük ve okunur yazı |
| Görseller | Yerinde, sayfayı ağırlaştırmadan |
| Menü | Az sayıda, anlaşılır başlık |
| Gerçek içerik | Örnek metin yerine sizin gerçek yazılarınız, fotoğraflarınız |
Özellikle son satır önemlidir. Tasarım örnek metinle güzel görünür; sizin gerçek, uzun bir hizmet adınız ya da adresiniz geldiğinde düzen bozulabilir. Onaydan önce gerçek içeriği görmek isteyin.
Sizin kontrol edebilecekleriniz ve uzmanın yapacakları
Sizin kontrol edebilecekleriniz:
- Taslağı önce telefonunuzda açıp bakmak, ardından bilgisayarda.
- Kendinizi ziyaretçinin yerine koymak: "Bu sayfaya ilk kez giren biri ne yapacağını anlıyor mu?"
- Bir arkadaşınıza ya da çalışanınıza telefonda göstermek ve neyi aradığını sormak.
Uzmanın yapacakları:
- Sayfaları önce küçük ekran için kurmak, sonra büyük ekrana genişletmek.
- Görselleri ve yazı boyutlarını telefona uygun hazırlamak.
- Sitenin telefonda hızlı açıldığından emin olmak.
- Farklı telefonlarda ve tarayıcılarda deneme yapmak.
Telefonda en sık yapılan tasarım hataları
Yıllardır gördüğüm hatalar şunlar. Onay aşamasında bunlara bakmanız yeterli:
- Her şeyi ilk ekrana doldurmak. Telefonda yer azdır; beş farklı mesaj aynı anda verilirse hiçbiri okunmaz.
- Çok uzun sayfa, ama sırası yanlış. Ziyaretçi aşağı kaydırırken önce hikâyenizi, en sonda telefon numaranızı bulursa vazgeçebilir.
- Bilgisayara özgü öğeler. Fareyle üzerine gelince açılan menüler ya da küçük bağlantılar telefonda çalışmaz, çünkü telefonda fare yoktur.
- Yalnızca bilgisayarda test etmek. Bilgisayardaki küçültülmüş pencere, gerçek bir telefonun yerini tutmaz.
Örneğin bir hukuk bürosunun sitesini düşünün. Danışan telefondan bakıyor ve ilk ekranda büroyu, çalıştığı alanı ve bir "Ara" butonunu görüyor. Bu yeterli. Büronun tarihçesi, ekip fotoğrafları ve makaleler aşağıda, ilgilenenler için duruyor. Tasarım telefondan başladığında öncelik sırası kendiliğinden böyle oluşur.
Ne kadar sürer, önceden yapılmaz mı?
Önce telefon yaklaşımı, iyi bir tasarımcı için ekstra iş değil, çalışma sırasıdır. Bu yüzden genellikle süreyi uzatmaz. Sürenin uzamasına yol açan şey çoğu zaman içerik hazır olmamasıdır: metinler, fotoğraflar, hizmet listesi. Bunları önceden hazırlarsanız süreç hızlanır. Kesin bir takvim için projenizi görmek gerekir; ücret konusuna da burada girmeyeceğim, çünkü ihtiyaçlara göre değişir.
Sık sorulan sorular
Önce telefon demek, bilgisayar görünümü kötü olacak demek mi?
Hayır. Bilgisayar görünümü de tasarlanır ve iyi çalışır. Fark, tasarımın telefondan başlamasıdır, bilgisayarın ihmal edilmesi değil.
Müşterilerim daha çok bilgisayardan giriyorsa yine de gerekli mi?
Çoğu işletmede ziyaretçilerin önemli bir kısmı telefondan gelir. Kendi sitenizin istatistiklerine bakarak bunu görebilirsiniz. Bilgisayardan gelenler çoğunluktaysa bile, telefon yaklaşımı sitenizi sadeleştirir ve hızlandırır.
Tasarımcım yalnızca bilgisayar taslağı gösterdi, sorun mu?
Bu, telefonun düşünülmediği anlamına gelmeyebilir ama sormaya değer. Telefon görünümünü de görmek istediğinizi söyleyin. Görmeden onay vermemek en güvenli yoldur.
Mevcut sitemi sonradan telefona uygun hale getirebilir miyim?
Bazen evet, ama site çok eskiyse yama üstüne yama olur. Bu durumda baştan kurmak daha sağlam sonuç verebilir. Sitenizi bir uzmanın görmesi gerekir.
Sitenizin ilk izlenimi, çoğu zaman telefon ekranında oluşur. Yeni bir site yaptırmayı düşünüyorsanız, tasarım sürecinin telefondan başladığından emin olmak için Web sitesi yaptırma sayfama göz atabilirsiniz.