Bir siteye girdiğinizde ekranın altında "Çerezleri kabul ediyor musunuz?" diye bir kutu çıkar. Kendi sitenizde de böyle bir kutu görüp görmediğinizi hatırlıyor musunuz? Ya da tam tersi: hiç görmüyorsanız, bu bir eksiklik mi? İşletme sahipleri bana bu soruyu sık sorar, çünkü kimse yanlış bir şey yapıp başını derde sokmak istemez.
Diğer taraftan, o kutuyu her şeyi kabul ettirecek biçimde kurarsanız ya da hiç kurmazsanız hem ziyaretçilerinizin güvenini hem de reklam ve ölçüm verilerinizin sağlığını riske atabilirsiniz. Bu yazıda çerezin ne olduğunu, işinize etkisini ve işi yapan kişiden neler isteyeceğinizi sade bir dille anlatıyorum.
Çerez nedir, siteniz neden kullanır?
Çerez, siteyi ziyaret ettiğinizde tarayıcınıza bırakılan küçük bir not dosyasıdır. Bir lokantada garsonun sizi ikinci gelişinizde hatırlaması gibi, site de sizi tanır.
Çerezlerin bir kısmı siteyi çalıştırmak için şarttır: örneğin bir alışveriş sepetinde ürünlerinizin durması ya da dil seçiminizin hatırlanması. Bir kısmı ise ölçüm ve reklam içindir: kaç kişi geldi, hangi sayfa okundu, reklamı gören kişi sonra ne yaptı. Siz ayrıca bir şey yapmasanız bile sitenizde bu çerezler çalışıyor olabilir; çünkü sitenize eklenen ölçüm ve reklam araçları bunları kendiliğinden bırakır.
Neden önemsemelisiniz?
Üç nedeni var:
- Güven: Ziyaretçi verisinin nasıl kullanıldığını açıkça söyleyen site, daha ciddi görünür.
- Hukuki risk: Kişisel verilerin korunmasına dair kurallar (Türkiye'de KVKK, Avrupa'da GDPR) çerezler için de geçerlidir. Ayrıntılar ülkeye ve işinize göre değişir; kesin bilgi için bir hukukçuya danışın.
- Ölçüm ve reklam: Yanlış kurulmuş bir çerez uyarısı, ölçüm verinizin yarım gelmesine ya da reklam hesabınızın kısıtlanmasına yol açabilir.
Örneğin bir hasta sitenize girip "reddet" dediğinde, arka planda hâlâ reklam takibi sürüyorsa ziyaretçiye verdiğiniz söz tutulmamış olur. Yani mesele yalnızca ekranda bir kutu göstermek değil; kutuya basılan cevabın sitenin arkasında gerçekten uygulanmasıdır.
Sitenizde çerez uyarısı gerekli mi?
Kısa cevap: sitenizde ziyaretçiyi izleyen bir şey varsa, evet, büyük olasılıkla gerekir. Şu araçlardan birini kullanıyorsanız çerez uyarınız olmalı:
| Sitenizde varsa | Genellikle uyarı gerekir mi? |
|---|---|
| Ziyaretçi sayısını ölçen bir araç | Evet |
| Reklam takibi (sosyal medya ya da arama reklamı) | Evet |
| Sohbet ya da canlı destek penceresi | Çoğu zaman evet |
| Gömülü video ya da harita | Bazen, aracın çalışma biçimine bağlı |
| Yalnızca sitenin çalışması için şart olanlar | Genelde onay gerekmez, ama bilgi verilmelidir |
Emin değilseniz sitenize kimin neyi eklediğini sormak en doğrusudur. Hukuki değerlendirme için avukatınıza başvurun.
Sizin kontrol edebilecekleriniz
Teknik bilgi olmadan şunları deneyebilirsiniz:
- Sitenizi tarayıcının gizli sekmesinde açın. İlk girişte bir çerez kutusu çıkıyor mu?
- Kutuda "Reddet" ya da "Yalnızca gerekli olanlar" seçeneği var mı? Yalnızca "Kabul et" düğmesi olan bir kutu sorunludur.
- Kutuda bir çerez politikasına bağlantı var mı ve o sayfa açılıyor mu?
- Ziyaretçi "Reddet" derse ölçüm ve reklam araçlarının gerçekten durması gerekir. Bunu siz kendiniz göremezsiniz; işi yapandan yazılı olarak teyit isteyin.
- Sayfanın en altında gizlilik ve çerez metinlerine ulaşılıyor mu?
Uzmanın yapacakları
Bu işin teknik tarafı, sitenizi hazırlayan kişinin sorumluluğundadır. Sizden beklenen, neyin yapıldığını anlamanız ve gerektiğinde soru sormanızdır.
Çerez uyarısını kuran kişi şunları yapmalıdır:
- Sitenizde hangi çerezlerin kullanıldığını listelemek ve kategorilere ayırmak (zorunlu, ölçüm, reklam gibi).
- Onay kutusunu kurmak; kabul ve reddetme seçeneklerini eşit görünürlükte sunmak.
- Ziyaretçi onay vermeden ölçüm ve reklam araçlarının çalışmamasını sağlamak.
- Ziyaretçinin kararını daha sonra da değiştirebilmesi için bir bağlantı bırakmak.
- Yeni bir araç eklendiğinde çerez listesini güncellemek.
- Çerez politikası metnini sizin işinize uygun hazırlamak ya da hazırlanmasına yardımcı olmak.
Yapan kişiye sorulacak sorular
- Sitemde hangi çerezler kullanılıyor, listesini görebilir miyim?
- Ziyaretçi reddettiğinde ölçüm ve reklam araçları gerçekten duruyor mu?
- Onay kutusunda "reddet" düğmesi de var mı?
- Yeni bir araç eklendiğinde çerez uyarısı kim tarafından güncellenecek?
- Çerez metnini hukuki açıdan kim kontrol edecek?
Bu sorulara "merak etmeyin" cevabı alıyorsanız, ayrıntı istemeye devam edin. Yazılı bir cevap almak da işinize yarar; ileride bir tartışma çıkarsa neyin kimin sorumluluğunda olduğunu gösterir.
Sık yapılan hatalar
Müşterilerimde en sık gördüğüm üç durum var. Birincisi, çerez kutusunun görünmesi ama arka planda araçların yine de çalışması; ziyaretçi "reddet" dese bile veri toplanır. İkincisi, başka bir sitenin çerez metninin kopyalanıp yapıştırılması; oysa her sitenin kullandığı araçlar farklıdır. Üçüncüsü ise kutunun mobilde ekranın yarısını kaplaması; müşteri sitenizi göremeden çıkar. Kutu sade, kısa ve hızlı kapanabilir olmalıdır. Ayrıca çerez uyarısı bir kez kurulup unutulacak bir iş değildir: sitenize yeni bir ölçüm aracı, reklam kodu ya da video eklendiğinde çerez listesinin de gözden geçirilmesi gerekir. Bunu işi yapan kişiyle baştan konuşmak, sonradan sürpriz yaşamanızı önler. Böylece hem ziyaretçiniz hem de reklam hesaplarınız açısından düzenli bir görüntü korursunuz.
Sık sorulan sorular
Çerez uyarısı koymazsam ne olur?
Sitenizde ölçüm ya da reklam çerezi varsa hukuki risk doğabilir ve reklam hesaplarınızda sorun çıkabilir. Ne olacağı işinize ve ülkenize göre değişir; kesin bilgi için bir hukukçuya danışın.
Küçük bir yerel işletmeyim, bu bana da uygulanır mı?
İşletmenin büyüklüğü tek başına belirleyici değildir. Sitenizde ziyaretçiyi ölçen ya da reklam için izleyen bir araç varsa aynı mantık geçerlidir.
Çerez uyarısı sitemi yavaşlatır mı?
İyi kurulmuş bir kutu hissedilir bir yavaşlık yaratmaz. Ağır ya da kötü hazırlanmış olanlar ise sayfanın açılışını geciktirebilir; bunu işi yapan kişiye sorun.
Çerez politikası ile gizlilik politikası aynı şey mi?
Hayır. Çerez politikası yalnızca çerezleri anlatır; gizlilik metni ise topladığınız tüm kişisel verileri kapsar. İkisi birbirine bağlantıyla bağlanabilir.
Çerez uyarısı, sitenizin arkasında ne olduğunu ziyaretçiye dürüstçe anlatmanın bir parçasıdır. Doğru kurulduğunda hem güven verir hem de ölçüm verilerinizi sağlıklı tutar. Sitenizin bu tür ayrıntılarla birlikte baştan doğru kurulmasını isterseniz web sitesi yaptırma hizmetimi inceleyebilirsiniz.