Bir tanıdık size "kardeşimin arkadaşı çok ucuza site yapıyor" dedi. Teklif cazip geldi, kabul ettiniz. Site birkaç hafta içinde yayına girdi, hatta fena da görünüyordu. Sonra telefon numaranızı değiştirmek istediniz ve işler karışmaya başladı.
Bu yazı "ucuz olan kötüdür" demek için yazılmadı. Bütçesi sınırlı, işini yeni kuran birçok insan için sade ve küçük bir site gayet doğru bir başlangıçtır. Benim derdim, ucuz web sitesi teklifinin içinde neyin yer almadığını sizin görebilmenizdir. Çünkü bedel çoğu zaman baştaki rakamda değil, sonradan çıkan işlerde saklıdır.
Fiyatın içinde ne yok?
Bir teklif ikinci bir teklifle yalnızca toplam rakam üzerinden karşılaştırılamaz. İki site dışarıdan aynı görünür ama içleri çok farklı olabilir. Bunu bir evin kaba inşaatı ile anahtar teslim hâli arasındaki farka benzetebilirim: kaba inşaat ucuzdur ama kapıyı, boyayı, tesisatı sonradan ayrı ayrı ödersiniz.
Ucuz tekliflerde en sık eksik kalan kalemler şunlardır:
- Yazıların ve fotoğrafların hazırlanması
- Telefonda düzgün görünme ve hızlı açılma
- Google'un siteyi anlaması için gereken temel düzen
- Yayından sonra yapılacak küçük değişiklikler
- Alan adı ve barındırma hizmetinin kimin adına alındığı
Bunların hiçbiri "gizli" değildir. Çoğu zaman kimse sormadığı için konuşulmaz.
Şablonun sınırları
Birçok ucuz site hazır bir şablonla yapılır. Şablon, hazır giyim gibidir: bedeniniz uyuyorsa sorun yoktur. Uymuyorsa kolları kısaltmak, omuzları daraltmak gerekir ve terzi işi o zaman pahalıya gelir.
Şablonla ilgili sık karşılaştığım sınırlar:
- Sizin işinize özgü bir bölüm, örneğin randevu formu ya da fiyat isteme formu şablonda yoktur, eklemek için ayrıca iş gerekir.
- Şablonu değiştirmeye çalıştıkça sayfa yavaşlar ya da telefonda bozulur.
- Aynı şablonu kullanan onlarca rakibiniz vardır. Müşteri bakınca sizi ayırt edemez.
- Şablon bir gün güncellenmez ya da sağlayıcısı kapanırsa site bakımsız kalır.
Hazır şablon web sitesi kötü bir seçim değildir. Sorun, şablonun sizin işinize uyup uymadığının baştan sorulmamasıdır. Teklifi alırken şunu sorun: "Benim işimde müşterinin yapması gereken şey şu, site bunu destekliyor mu?"
Sonradan her şeyin ayrıca istenmesi
Ucuz teklifin mantığı genellikle şudur: ana iş düşük fiyatla yapılır, geri kalan her şey ek hizmet olur. Bir sayfa eklemek, bir yazıyı değiştirmek, WhatsApp düğmesi koymak, hatta telefonda görünümü düzeltmek ayrı bir iş kalemi sayılabilir.
Bu, kendi başına haksız bir uygulama değil. Emek karşılığı iş yapılıyor. Ancak siz başta bilmezseniz, toplamda baştaki rakamı aşan bir hesapla karşılaşırsınız. Bunu önlemek için teklifi almadan önce yazılı olarak şunları sorun:
- Kaç sayfa dahil?
- Kaç değişiklik turu dahil?
- Yayından sonra küçük düzeltmeler ücretli mi?
- Telefon uyumu ve hız kontrolü dahil mi?
Cevaplar net değilse, toplam maliyet de net değildir. Sözleşme ve yazılı teklifte nelerin bulunması gerektiğini ayrı bir yazıda ayrıntılı anlattım.
Siteniz kimin?
İşin en can yakan kısmı budur. Bazı ucuz tekliflerde alan adı, yani sitenizin internet adresi ve sitenin durduğu sunucu, yapan kişinin hesabı üzerinden alınır. Bu çoğu zaman kötü niyetle değil, kolaylık olsun diye yapılır. Ama yıllar sonra yapan kişiyle yollarınız ayrıldığında, adresinizin sahibi siz değilsinizdir.
Bunu evinizin tapusunun bir başkasının üzerinde olmasına benzetebilirim. Yıllarca oturursunuz, sorun çıkmaz. Sorun, satmak, taşımak ya da değiştirmek istediğiniz gün çıkar.
Kendi durumunuzu anlamak için şunları yapın:
- Alan adınızın kimin adına kayıtlı olduğunu yapan kişiden yazılı olarak isteyin.
- Siteye giriş bilgilerinizin size teslim edilip edilmediğini kontrol edin.
- Yenileme tarihlerinin kime hatırlatıldığını öğrenin.
Google'da görünmeme ve yeniden yaptırma
Ucuz yapılan sitelerin bir başka ortak özelliği, sitenin yalnızca "yayında olması" ile yetinilmesidir. Yayında olmak ile Google'da bulunabilir olmak aynı şey değildir. Sayfa başlıkları, müşterinin yazdığı kelimelerin sayfada geçmesi, sitenin telefonda hızlı açılması gibi temel işler yapılmadıysa, siteniz kartvizitte ve sosyal medya profilinizde durur ama yeni müşteri getirmez.
Bu durum Google'da görünme konusunda ayrıca bir yatırım gerektirebilir. "Siteyi yaptırdım, müşteri gelmedi" cümlesinin arkasında çoğu zaman bu eksik yatırım yatar. Siteniz neden çıkmıyor sorusunu ayrı bir yazıda anlattım.
Yeniden yaptırma
Zincirin son halkası şudur: Site işinize yetmez hâle gelir, değişiklikler pahalıdır, sahiplik belirsizdir, Google'da görünmez. Sonunda her şeyi baştan yaptırmanız gerekir. Bu noktada ilk ödediğiniz bedel, yeni bedelin üzerine eklenir. Üstelik yeni siteye geçerken eski adresler, yazılar ve fotoğraflar kaybolursa, mevcut Google görünürlüğünüzü de yeniden kurmanız gerekir.
Yeniden yaptırmak çoğu zaman mümkündür ve bazen doğru karardır. Ama ilk kararı verirken bu ihtimali hesaba katmak, sizi sürprizden korur.
Bir teklife bakarken kendinize soracağınız sorular
| Soru | Neden önemli |
|---|---|
| Alan adı kimin adına? | Siteniz üzerindeki hakkınız buna bağlı |
| Hangi sayfalar ve değişiklik turları dahil? | Sonradan çıkacak ek işleri görürsünüz |
| Telefonda ve hızda kontrol yapılacak mı? | Ziyaretçi kaybını azaltır |
| Yazı ve fotoğrafı kim hazırlıyor? | Çoğu zaman en çok unutulan kalemdir |
| Yayından sonra destek var mı? | Küçük sorunlar büyümeden çözülür |
Sık sorulan sorular
Ucuz site mutlaka kötü müdür?
Hayır. Küçük bir işletme için sade bir site yeterli olabilir. Önemli olan, teklifin neyi kapsadığını ve neyi kapsamadığını baştan bilmenizdir.
Hazır şablon kullanmak sorun mu?
Şablon, işinize uyuyorsa sorun değildir. Sorun, sonradan şablonun dışına çıkmak istediğinizde ortaya çıkar. Baştan ne isteyeceğinizi düşünmek işi kolaylaştırır.
Siteyi yapan kişiyle ayrılırsam sitem gider mi?
Alan adı ve giriş bilgileri sizin adınıza ise gitmez. Değilse durum belirsizleşir. Bu yüzden sahipliği en başta yazılı netleştirmek gerekir.
Mevcut siteyi yenilemek mi, baştan yaptırmak mı?
Siteniz anlaşılır bir yapıdaysa yenilemek yeterli olabilir. Hem tasarım hem yapı sorunluysa baştan yapmak daha sağlıklıdır. Bunu sitenize bakmadan söylemem doğru olmaz.
Sonuç
Fiyat önemlidir ama tek ölçü olmamalıdır. Teklifi alırken kapsamı, sahipliği ve yayından sonraki süreci sorarsanız ucuz ya da pahalı fark etmeksizin ne aldığınızı bilirsiniz. Web sitenizi yaptırmadan önce ihtiyacınızı birlikte netleştirmek isterseniz web sitesi yaptırma sayfamdan bana yazabilirsiniz.