Sabah kahvenizi içerken bir müşteri arıyor: "Sitenize girdim, garip bir sayfa açıldı, başka bir siteye yönlendirdi." Siz kontrol ediyorsunuz, gerçekten de sitenizde hiç bilmediğiniz yazılar, yabancı dilde reklamlar ya da bambaşka bir sayfa var. Midenize bir yumruk yemiş gibi oluyorsunuz.
Şunu baştan söyleyeyim: bu sizin suçunuz değil ve sanıldığından çok daha fazla kişinin başına geliyor. Dükkânın kilidi zayıfsa hırsız girebilir; bu, dükkân sahibinin kötü biri olduğu anlamına gelmez. "Web sitem hacklendi" cümlesini kuran birinin ilk ihtiyacı sakin kalıp sırayla ilerlemek. Bu yazıda ilk 24 saatte ne yapacağınızı, teknik kısmı kime bırakacağınızı ve bir daha yaşamamak için neye dikkat edeceğinizi anlatıyorum.
Siteniz gerçekten saldırıya uğradı mı? Belirtiler
Her garip görüntü saldırı değildir. Şu işaretler birden fazla varsa şüphelenin:
- Sitenizde siz yazmadığınız sayfalar, yazılar ya da bağlantılar var.
- Ziyaretçiler başka bir siteye yönlendiriliyor, özellikle telefondan girenler.
- Tarayıcı ya da Google "Bu site zararlı olabilir" türünde bir uyarı gösteriyor.
- Ana sayfanız bambaşka bir içerikle, bazen yabancı bir yazıyla değişmiş.
- Siteniz birden yavaşladı ya da hosting firmanız (sitenizin bilgisayarda durduğu yeri kiraladığınız şirket) olağandışı yoğunluk olduğunu söyledi.
- Siz yapmadığınız halde yönetici hesabınızın şifresi çalışmıyor.
- Google'da sitenizin adını aratınca açıklamada alakasız, yabancı kelimeler çıkıyor.
Emin değilseniz bile aşağıdaki adımları uygulamak zarar vermez. Yanlış alarm, gerçek saldırıyı kaçırmaktan iyidir.
İlk bir saat: sakin kalın, kanıt toplayın
Birçok kişi hemen her şeyi silmeye çalışır. Acele etmeyin, çünkü uzmanın neyin olduğunu anlaması için izlere ihtiyacı var.
- Ekran görüntüsü alın. Garip sayfaların, uyarıların ve yönlendirmelerin görüntüsünü tarihiyle kaydedin.
- Siteyi kendiniz kurcalamayın. Dosya silmek ya da tanımadığınız ayarlara girmek işi büyütebilir.
- Siteyi yapan kişiye ya da bakımını yapan uzmana haber verin. Bu kişiye ulaşamıyorsanız hosting firmasından ya da bağımsız bir uzmandan yardım isteyin.
- Bilgisayarınızı da kontrol edin. Bazen sorun sitede değil, yönetici şifresinin çalındığı cihazdadır. Virüs taramasını yaptırmak iyi olur.
Şifreleri değiştirin
Saldırganlar çoğu zaman siteye zayıf ya da sızmış bir şifreyle girer. Bu yüzden şunları yenileyin:
- Site yönetim paneli şifresi ve sitede hesabı olan herkesin şifresi.
- Hosting firmasının paneli ve alan adını aldığınız yerin hesabı.
- Sitede kullanılan e-posta hesapları.
Yeni şifrelerin uzun olması, her yerde farklı olması ve eski şifrelerle benzememesi gerekir. Şifreleri bir şifre yöneticisinde tutmak, hepsini aklınızda tutmaktan çok daha güvenlidir. Şifreleri değiştirirken kullandığınız bilgisayarın temiz olduğundan emin olun; aksi halde yeni şifre de çalınır.
Hosting firmasını arayın
Sitenizin bulunduğu şirket bu işin en önemli ortağıdır. Şunları sorun:
- Sitemde zararlı bir şey tespit ettiler mi?
- Saldırı ne zaman başlamış görünüyor?
- Temiz bir yedekleri var mı ve hangi tarihe ait?
- Siteyi geçici olarak kapatmak ya da bakım sayfasına almak gerekir mi?
Siteyi bir süre bakım sayfasına almak, ziyaretçilerin zararlı içerikle karşılaşmasını engeller. Kısa süreli "bakımdayız" ekranı, müşteriyi virüslü sayfaya göndermekten çok daha iyidir.
Yedekten dönmek ne demek?
Yedek, sitenizin belirli bir günkü sağlam fotoğrafıdır. Saldırıdan önceki temiz bir yedek varsa site o güne döndürülebilir. Ama iki tuzak var:
- Yedek de bulaşmış olabilir. Saldırgan haftalardır içerideyse son yedekler de kirlidir. Uzman hangi tarihin temiz olduğuna karar verir.
- Kapı açık kalırsa aynısı tekrar olur. Yedekten dönmek, içeri girilen yolu kapatmaz. Güncellemeler yapılmadan, şifreler yenilenmeden dönülürse site günler içinde yeniden bulaşabilir.
Bu adımı teknik bilgisi olan biri yapmalı. Siz yalnızca "temiz yedek var mı, hangi tarihte, geri dönüşten sonra açığı kim kapatacak?" sorularını sorun.
Google uyarısı ve müşterilerinize bilgi
Saldırı sırasında Google sitenizi "zararlı" diye işaretlemiş olabilir. Bu uyarı, site temizlendikten sonra Google'dan yeniden inceleme istenerek kaldırılır. Bunu uzmanın yapması gerekir ve süre Google'a bağlıdır; kesin bir gün veremem. O arada uyarı görenlerin sitenize giremeyeceğini bilerek müşteriyle başka kanaldan iletişimde kalın.
Müşterilere ne söyleyeceğiniz de önemli. Sade ve dürüst olun:
- Sitemizde teknik bir sorun yaşandı, çözüm üzerinde çalışıyoruz.
- Bu süre içinde bize telefon ya da sosyal medya hesabımızdan ulaşabilirsiniz.
- Sitedeki garip sayfalardan gelen bağlantılara tıklamayın.
Sitenizde müşteri kaydı, form ya da randevu bilgisi tutuluyorsa, kişisel verilerin ele geçirilip geçirilmediği ayrı bir konudur. Bu durumda yükümlülüklerinizi bir hukukçuya ya da ilgili kuruma danışmanız gerekir; ben burada hüküm veremem.
Tekrar yaşamamak için önlemler
Saldırı bir kez olduysa, açık kapanmadığı sürece tekrar olur. Uzmanla birlikte şunlara bakın:
| Önlem | Neden önemli |
|---|---|
| Düzenli güncelleme | Eski yazılımdaki bilinen açıklar kapanır |
| Güçlü, farklı şifreler | Şifre tahmini ile girişi zorlaştırır |
| Düzenli ve ayrı yerde yedek | Temiz bir dönüş noktası sağlar |
| Kullanılmayan eklentilerin (siteye sonradan eklenen küçük yazılımlar) silinmesi | Girilebilecek kapı sayısı azalır |
| Yönetici sayısını azaltmak | Çalınabilecek hesap sayısı düşer |
| Güvenlik taraması | Sorun büyümeden fark edilir |
Hiçbir önlem tam güvenlik sağlamaz; amaç, sizi kolay hedef olmaktan çıkarmaktır. Bunları uzmanınızla bir kez konuşup yazıya dökmek, bir sonraki sorunda "kim neyi yapacak" tartışmasını da ortadan kaldırır. Bakım işini kimin üstlendiğini ve hangi sıklıkla kontrol edildiğini net olarak öğrenin.
Sık sorulan sorular
Siteyi kendim temizleyebilir miyim?
Küçük bir siteyse denemek cazip gelir ama kalıntı bırakmak çok kolaydır. Zararlı kod gizli bir köşede kalırsa site tekrar bulaşır. Bu iş için uzman desteği almanızı öneririm.
Hacklenmek Google sıralamamı bozar mı?
Bozabilir. Zararlı içerik ya da uyarı Google'da görünürlüğünüzü düşürebilir. Temizlik ve yeniden inceleme sonrası toparlanma mümkündür ama süresini ve sonucunu önceden söyleyemem.
Saldırganı bulup şikâyet etmeli miyim?
Kanıtları saklayın. Hukuki adım atıp atmayacağınıza bir avukatla karar verin; bu konuda genel bir hüküm vermem doğru olmaz.
Yedek ne sıklıkla alınmalı?
Sitenizde ne sıklıkla değişiklik yapıldığına bağlı. Sık güncellenen bir sitede yedek de sık olmalı. Yedeğin sitenin dışında, ayrı bir yerde saklanması gerekir.
Sonuç
Saldırı kötü bir sabah yaratır ama sırayla ilerlerseniz toparlanır: kanıt toplayın, şifreleri yenileyin, hosting firmasıyla konuşun, temiz yedeği sorun, müşterilere dürüst davranın. Teknik temizliği uzmana bırakın. Sitenizin altyapısı eskiyse ve defalarca sorun yaşıyorsa, bazen yamalamak yerine güvenli bir temelde yenilemek daha mantıklıdır. Bunu birlikte değerlendirmek isterseniz web sitesi yenileme sayfamdan bana yazabilirsiniz.