Web sitesi yaptıracaksınız, konuşmalar güzel geçti, karşınızdaki kişi güven verdi. Sonra "yazılı bir şey yapalım mı?" diye sormak size ayıp gibi geliyor. Oysa yazılı olmayan her şey, aylar sonra herkesin kafasında başka türlü hatırlanır.
Bu yazıda web sitesi sözleşmesinin ya da en azından ayrıntılı bir yazılı teklifin içinde hangi başlıkların bulunması gerektiğini anlatıyorum. Hukuki tavsiye vermiyorum; yalnızca sormanız gereken soruların listesini veriyorum. Metnin son hâlini imzalamadan önce mutlaka bir hukukçuya göstermenizi öneririm.
Neden yazılı olmalı?
Sözlü anlaşmada iki taraf da iyi niyetlidir ama aynı cümleyi farklı anlar. Siz "web sitesi" derken randevu formunu, telefon uyumunu ve yazıları kastedersiniz. Yapan kişi ise yalnızca boş bir tasarım anlamış olabilir. Yazılı metin kimseyi suçlamak için değil, aynı şeyi konuştuğunuzdan emin olmak içindir.
Bu, bir ev tadilatı öncesinde ustayla yapılan "neler yapılacak" listesine benzer. Liste yoksa, iş bitince "ben bunu da sanıyordum" cümlesi duyulur.
Kapsam, takvim ve ödeme
Kapsam: tam olarak ne yapılacak?
Metnin en önemli bölümü budur. Şunların açıkça yazılmasını isteyin:
- Kaç sayfa yapılacak ve hangileri?
- Mobil uyum, yani telefonda düzgün görünme dahil mi?
- İletişim ya da randevu formu var mı?
- Yazılar ve fotoğrafları kim hazırlayacak?
- Google'da bulunabilirlik için temel düzenlemeler dahil mi?
- Hangi işler kapsam dışı?
Son madde çok değerlidir. "Şunlar dahil değildir" diye yazılan bir liste, sonradan çıkacak tartışmaları büyük ölçüde azaltır.
Teslim tarihi ve süreç
Çalışmanın ne zaman başlayıp ne zaman biteceğini yazın. Ama bir de şunu unutmayın: Teslim süresi yalnızca yapan kişiye bağlı değildir. Yazıları, logoyu, fotoğrafları siz geç verirseniz takvim kayar. İyi bir metin bu iki tarafı da görür:
- Sizden hangi malzemelerin ne zamana kadar beklendiği
- Malzeme gecikirse teslim tarihinin nasıl etkileneceği
- Ara aşamalarda, örneğin taslak tasarımın ne zaman gösterileceği
Revizyon: kaç değişiklik hakkınız var?
Revizyon, taslağı gördükten sonra istediğiniz değişikliktir. Sınırsız revizyon kulağa güzel gelir ama pratikte işi uzatır. Sınırlı revizyon ise adil olabilir, yeter ki nasıl sayıldığı belli olsun. Şunları sorun:
- Kaç tur değişiklik dahil?
- Bir tur, tek seferde toplu iletilen notlar mı demek?
- Tasarım onaylandıktan sonra yapılacak büyük değişiklikler nasıl ele alınacak?
Ödeme planı
Ödemenin ne zaman ve hangi aşamalarda yapılacağını yazın. Burada bir rakama ihtiyacınız olacak, ama bu yazının konusu rakam değil, düzendir. Şunlara bakın:
- Ödeme tek seferde mi, aşamalı mı?
- Hangi aşama tamamlanınca hangi ödeme istenecek?
- Fatura kesilecek mi, kimin adına?
- Ek işler için ayrı bir teklif alınacak mı?
Yazılı ödeme planı iki tarafı da korur. Siz iş yapılmadan kalan ödemeyi yapmak zorunda kalmazsınız, yapan kişi de emeğinin karşılığını belli bir düzen içinde alır.
Sahiplik ve teslim edilecekler
Alan adı ve barındırma kimin adına?
Bu başlık çoğu kez atlanır ve sonradan en büyük sorunu çıkarır. Alan adı, sitenizin internet adresidir. Barındırma ise sitenin dosyalarının durduğu yerdir. Bu ikisi için şunları yazdırın:
- Alan adı kimin adına kayıtlı olacak? Doğrusu sizin adınıza olmasıdır.
- Barındırma hesabı kimin adına açılacak?
- Yenileme tarihlerini kim takip edecek, hatırlatmayı kim yapacak?
- Yenileme ücretini kim ödeyecek?
Bunu evin tapusuna benzetebilirim. Yıllarca sorun çıkmaz, ama yollar ayrıldığı gün tapu kimdeyse söz hakkı da ondadır.
Teslimde neler verilecek?
Site yayına girdiğinde elinize ne geçecek? Şu listeyi sözleşmeye yazdırın:
- Siteye yönetici girişi bilgileri
- Alan adı ve barındırma hesabı giriş bilgileri
- Logo, fotoğraf ve tasarım dosyalarının sizde kalan kopyaları
- Sitenin yedeği
- Kullanılan şablon, eklenti (siteye sonradan eklenen hazır küçük yazılımlar) ya da dışarıdan alınan hizmetlerin listesi
- Basit bir kullanım anlatımı
Yazılar, fotoğraflar ve tasarım üzerindeki kullanım hakkının kime ait olduğunu da açıkça yazdırın. Özellikle stok fotoğraf ya da hazır şablon kullanıldıysa bunların lisansının sizi kapsayıp kapsamadığını sorun. Bu kısım hukuki bir konu olduğu için bir hukukçuya danışın.
Destek ve iptal
Yayın sonrası destek
Site yayına girdiği gün iş bitmez. İlk haftalarda küçük aksaklıklar çıkabilir. Şunları netleştirin:
- Yayından sonra ücretsiz düzeltme süresi var mı?
- Sonrasında küçük değişiklikler nasıl ücretlendirilecek?
- Site açılmazsa kime ulaşacaksınız, ne kadar sürede dönüş beklemelisiniz?
- Güncelleme, yedekleme ve güvenlik işlerini kim yapacak?
Destek konusunda her şeyi "dahil" diye beklemeyin. Net bir cevap, "belirsiz ama her şey dahil" cevabından daha güvenilirdir.
İptal ve ayrılma durumu
Kimse bunu düşünmek istemez ama en çok işe yarayan maddelerden biridir. İş yarıda kalırsa ne olacak?
- Siz vazgeçerseniz, o ana kadar yapılan iş için nasıl bir hesap yapılır?
- Yapan kişi işi bırakırsa hazırlanan malzemeler size teslim edilir mi?
- Anlaşmazlık olursa önce hangi yolla konuşulacak?
Bu maddeleri hukukçuya yazdırmak ya da kontrol ettirmek en doğrusudur.
Hızlı kontrol tablosu
| Başlık | Sormanız gereken tek cümle |
|---|---|
| Kapsam | Neler dahil, neler dahil değil? |
| Teslim tarihi | Benden ne zaman ne bekleniyor? |
| Revizyon | Kaç tur değişiklik hakkım var? |
| Ödeme | Hangi aşamada ne ödüyorum? |
| Sahiplik | Alan adı ve hesap kimin adına? |
| Teslim içeriği | Yayında elime neler geçecek? |
| Destek | Yayından sonra sorun çıkarsa kim bakacak? |
| İptal | İş yarıda kalırsa ne olur? |
Sık sorulan sorular
Küçük bir site için de sözleşme gerekir mi?
Gerekmez diye bir kural yok. Kısa ve anlaşılır bir yazılı teklif bile çoğu sorunu önler. İş küçük olsa da kapsam ve sahiplik yazılı olmalıdır.
Yazılı teklif ile sözleşme aynı şey mi?
Aynı değil. Teklif ne yapılacağını anlatır, sözleşme iki tarafın karşılıklı yükümlülüklerini de bağlar. Teklifiniz yeterince ayrıntılıysa ve iki tarafça onaylandıysa iş görebilir; emin olmak için hukukçuya danışın.
Sözleşmede hangi maddeyi atlamamalıyım?
Benim gözlemim, en çok alan adı sahipliği ile kapsam dışı işlerin atlandığı yönünde. Bu ikisini yazdırmak sonradan çıkacak sorunların büyük kısmını önler.
Sözleşmeyi nereden bulabilirim?
Yapan kişi genellikle kendi örneğini sunar. Bunu okuyun, anlamadığınız yeri sorun ve imzadan önce bir hukukçuya gösterin. Hazır bir metni olduğu gibi kabul etmek zorunda değilsiniz.
Sonuç
İyi bir yazılı metin güvensizlikten değil, karşılıklı netlikten doğar. Kapsamı, tarihleri, ödemeyi, sahipliği ve destek şartlarını baştan yazarsanız hem siz hem yapan kişi rahat eder. Metnin son hâlini mutlaka bir hukukçuya gösterin. Web sitenizi birlikte planlamak ve neyin nasıl yazılacağını netleştirmek isterseniz web sitesi yaptırma sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.