Üç ayrı kişiden web sitesi teklifi istediniz. Aynı işi anlattınız, aynı e-postayı yazdınız. Geri dönen cevaplar birbirine hiç benzemiyor. Biri iki satırlık bir mesaj, biri sayfalarca bir sunum, üçüncüsü ise yalnızca bir rakam.
Şimdi elinizdeki kâğıtlara bakıp "Hangisi doğru?" diye düşünüyorsunuz. Sorun şu: Bu teklifler çoğu zaman aynı şeyi anlatmıyor. Bu yazıda, elinde birden fazla web sitesi teklifi olan biri olarak onları nasıl yan yana koyacağınızı anlatıyorum.
Aynı iş için neden çok farklı teklifler gelir?
Web sitesi, bir mobilya gibi standart bir ürün değildir. "Yemek masası" dediğinizde herkes benzer bir şey düşünür. "Web sitesi" dediğinizde ise biri tek sayfalık bir tanıtım, biri yüzlerce sayfalık bir kurumsal yapı hayal edebilir. Tekliflerin farklı çıkmasının başlıca nedenleri şunlar:
- Kapsam farkı: Kaç sayfa yapılacak? İletişim formu, harita, randevu bölümü var mı? Bir teklif bunları içerirken diğeri saymamış olabilir.
- Hazır şablon ya da özel tasarım: Hazır şablon, hazır bir kalıba sizin bilgilerinizi yerleştirmektir. Özel tasarım ise işletmenize göre baştan çizilir. İkisi de doğru olabilir, ama aynı şey değildir.
- İçerik dahil mi: Sayfalardaki yazıları ve fotoğrafları kim hazırlayacak? Bazı teklifler "içeriği siz getirin" der, bazıları yazıları da yazar.
- Kaç dil: Site yalnızca Türkçe mi olacak, yoksa yabancı müşteriler için başka dillerde de mi? Dil sayısı işi doğrudan büyütür.
- Arama motoru hazırlığı: Site Google'da bulunabilecek şekilde mi kurulacak, yoksa yalnızca güzel görünecek şekilde mi? Bu hazırlığa arama motoru optimizasyonu (SEO) denir. Kimi teklif buna yer verir, kimi hiç bahsetmez.
- Yayın sonrası destek: Site yayına girdikten sonra bir sorun çıkarsa ya da bir yazıyı değiştirmek isterseniz ne olacak?
Yani iki teklif arasındaki fark, çoğu zaman "biri pahalı, biri ucuz" değil, "biri daha fazlasını kapsıyor" farkıdır.
İyi bir teklifte yazılı olması gerekenler
Konuşmayla verilen sözler unutulur. İyi bir teklif, konuştuklarınızı yazıya döker. Aşağıdaki maddelerin hepsini teklifte görmelisiniz:
- Kapsam: Hangi sayfalar yapılacak, hangi özellikler var, neler kapsam dışı?
- Takvim: İş ne zaman başlar, hangi aşamada ne zaman teslim edilir, sizden hangi malzemeler ne zamana kadar beklenir?
- Revizyon hakkı: Tasarımı beğenmezseniz kaç kez değişiklik isteyebilirsiniz? "Sınırsız" ya da "makul" gibi belirsiz sözlere dikkat edin.
- Alan adı ve hosting kimin adına: Alan adı, sitenizin adresidir. Hosting ise sitenizin dosyalarının durduğu yerdir. İkisinin de sahibi sizin adınıza kayıtlı olmalı. Aksi halde ileride ayrılmak istediğinizde adresinizi geri almakta zorlanabilirsiniz.
- Teslimde neler verilecek: Yönetim paneli giriş bilgileri, alan adı ve hosting erişimi, kullanılan görsellerin dosyaları ve varsa kaynak dosyalar sizde kalacak mı?
- Sonraki yıllarda ne ödenecek: Alan adı, hosting, bakım ya da lisans gibi yinelenen giderler var mı? Varsa neyi kapsıyor ve hangi sıklıkla ödenir?
- Yayın sonrası destek: Hata düzeltme ve küçük değişiklikler ne kadar süre, nasıl yapılıyor?
Bir teklifte bu maddelerden birkaçı yoksa, bunu kötü niyet olarak okumayın. Çoğu zaman sadece hiç düşünülmemiştir. Ama yazılmamış şey, sonradan tartışma konusu olur. O yüzden eksik maddeyi teklifi veren kişiye sorun ve cevabı yazılı isteyin.
Yan yana koymak için karşılaştırma tablosu
Teklifleri birbirine benzetmenin en kolay yolu, hepsini aynı sorulara cevap verdirmektir. Aşağıdaki tabloyu bir kâğıda ya da tablo programına aktarıp her teklifi doldurabilirsiniz. Cevap teklifte yoksa "yazılı değil" diye işaretleyin.
| Sorulacak madde | Teklif A | Teklif B | Teklif C |
|---|---|---|---|
| Kaç sayfa ve hangi özellikler var? | |||
| Hazır şablon mu, özel tasarım mı? | |||
| Yazılar ve fotoğraflar dahil mi? | |||
| Kaç dilde yayınlanacak? | |||
| Arama motoru hazırlığı yapılıyor mu? | |||
| Mobilde düzgün görünme dahil mi? | |||
| Teslim tarihi ve aşamalar | |||
| Kaç revizyon hakkı var? | |||
| Alan adı ve hosting kimin adına? | |||
| Teslimde hangi dosya ve erişimler verilecek? | |||
| Sonraki yıllarda ne ödenecek? | |||
| Yayın sonrası destek nasıl? |
Tabloyu doldurduktan sonra bir şey fark edeceksiniz: Bazı satırlar bir teklifte dolu, diğerinde boş. Boş satırlar, o teklifle ilgili sormanız gereken sorulardır.
Yalnızca toplam rakama bakmanın riski
Teklifleri dizip en düşük olanı seçmek insanca bir refleks. Ama toplam rakam, içinde ne olduğunu göstermez. Şöyle düşünün: Bir usta size "boya yapıyorum" der, diğeri "duvarı hazırlayıp iki kat boya yapıyorum, eşyaları örtüyorum, işten sonra temizliyorum" der. İkisinin rakamını aynı kefeye koyamazsınız.
Web sitesinde de aynısı olur. Düşük görünen bir teklif, içerik hazırlığını, arama motoru ayarlarını ya da yayın sonrası desteği dışarıda bırakmış olabilir. Sonra bunları tek tek eklediğinizde toplam değişir, üstelik sürecin ortasında pazarlık gücünüz de azalır. Tersi de mümkün: Yüksek görünen teklif, sizin hiç ihtiyaç duymayacağınız şeyleri içeriyor olabilir.
Bu yüzden karar verirken önce tabloya, sonra rakama bakın. Rakamı, tablodaki eksik satırları kapattıktan sonra karşılaştırın.
Karar vermeden önce sorabileceğiniz üç şey
Tablo size yazılı bilgiyi verir. Kararı ise insanla konuşarak tamamlarsınız:
- Benzer bir iş gösterebilir mi? Yayındaki bir siteyi açıp telefonunuzdan inceleyin. Açılıyor mu, okunuyor mu, iletişim bilgisi kolay bulunuyor mu?
- Anlaşılır konuşuyor mu? Sorularınıza jargonla mı yoksa sade cevap mı veriyor? Şimdiki iletişim tarzı, iş sürerken de aynı olacaktır.
- "Hayır" diyebiliyor mu? Her isteğinize "olur" diyen biri, sonradan kapsam ve takvim konusunda sürprizler yaşatabilir. Neyin gerekli, neyin gereksiz olduğunu söyleyen kişi genellikle daha güvenilirdir.
Sık sorulan sorular
Üç teklif almak yeterli mi?
Çoğu işletme için iki ya da üç teklif yeterlidir. Daha fazlası kafanızı karıştırır. Önemli olan teklif sayısı değil, hepsinin aynı sorulara cevap vermesidir.
Teklifte belirsiz bir madde varsa ne yapmalıyım?
Teklifi veren kişiye e-postayla sorun ve cevabı yazılı alın. Sözlü söylenen bir şeyin teklife eklenmesini isteyin. Cevap vermekten kaçınan biri, işin ilerleyen aşamalarında da aynı davranabilir.
Hazır şablon kötü bir seçim mi?
Hayır. Küçük ve yeni bir işletme için hazır şablon makul olabilir. Önemli olan, teklifte bunun açıkça yazılması ve sizin de bunu bilerek karar vermenizdir.
Alan adı ve hosting neden benim adıma olmalı?
Çünkü sitenizin adresi ve dosyaları işletmenizin varlığıdır. Onları başkası adına tutarsanız, ayrılmak istediğinizde ya da bir sorun çıktığında sizin elinizde bir şey kalmayabilir.
Sonuç
Teklifleri karşılaştırırken amaç en ucuzu ya da en pahalıyı bulmak değil, neyin karşılığında ne aldığınızı netleştirmektir. Elinizdeki teklifleri birlikte gözden geçirip tabloyu doldurmak isterseniz web sitesi yaptırma sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.