Bir diş hekimi, üç teklif toplar ve en ucuzunu seçer. İki ay sonra site yayına girer ama telefonda yazılar taşıyordur, hakkında sayfasında ise başka bir kliniğin metni durmaktadır. Bir otel sahibi ise siteyi yaptıran kişiyle arası bozulunca, alan adının o kişinin adına kayıtlı olduğunu öğrenir. Bunlar nadir değil; yıllardır benzerlerini görüyorum.
Web sitesi yaptırırken yapılan hatalar çoğunlukla teknik değildir. Zamanlama, iletişim ve sahiplik meseleleridir. Bu yazıda işletme sahiplerinin en sık düştüğü altı hatayı ve her birinden nasıl kaçınacağınızı anlatıyorum. Hiçbiri sizi suçlamak için değil; hepsi önceden bilinirse kolayca önlenebilir. Listeyi işe başlamadan önce bir kez okumanız, sonradan yaşayacağınız birçok tatsızlığı ortadan kaldırır.
Hata 1: Yalnızca fiyata bakmak
Üç teklif aldınız ve aralarında belirgin fark var. Ucuz olanı seçmek akla yatkın görünür. Ama fiyat tek başına bir şey söylemez. Asıl soru, o fiyata neyin dahil olduğudur.
Tekliflerde şunlara bakın:
- Kaç sayfa yapılacak, metin ve fotoğrafı kim hazırlayacak?
- Telefonda düzgün görünme işin içinde mi?
- Yayından sonra küçük düzeltmeler ücretli mi, ücretsiz mi?
- Alan adı ve barındırma (sitenin dosyalarının durduğu yer) kimin adına ve kimin sorumluluğunda?
- Kaç tur düzeltme hakkınız var?
İki teklifi karşılaştırırken aynı şeyleri kıyasladığınızdan emin olun. Bir teklif sadece tasarımı içeriyor, diğeri yayına almayı ve sonrasını da kapsıyor olabilir. Ucuz teklif pahalıya, pahalı teklif boşa gidebilir; sorunu fiyat değil, kapsam belirler. Bir esnafın "boyayı ucuza aldım" diyerek duvarı iki kez boyaması gibi, ilk bakışta tasarruf gibi görünen şey sonradan ek iş ve zaman kaybı olarak geri döner.
Hata 2: İçeriği sona bırakmak
Çoğu işletme sahibi tasarımın bitmesini bekler, sonra metin ve fotoğraf verir. Oysa site, içeriğin çerçevesidir. Metinler gelmeden tasarım yapılırsa tasarımcı "Lorem ipsum" denen sahte yazılarla çalışır. Gerçek metin geldiğinde ise sığmaz, taşar, ya da sayfa yeniden kurulmak zorunda kalır.
Bu, takvimdeki en büyük gecikme nedenidir. Tasarımcı hazırdır, siz hazır değilsinizdir ve proje aylarca bekler. Çözüm basit: tasarıma başlanırken en azından hizmet listenizi, hakkınızda metninizi ve birkaç fotoğrafınızı verin. Kusursuz olması gerekmez; eksik kalan kısmı birlikte tamamlarsınız. Fotoğrafları da unutmayın: gerçek fotoğraf bulmak ve çektirmek günler alabilir. Bunu en başta planlayan işletmeler, yayın tarihine çok daha rahat ulaşır.
Hata 3: Alan adını başkasının üzerine almak
Alan adı, sitenizin adresidir ve tıpkı bir dükkânın tapusu gibi birinin adına kayıtlıdır. "Siteyi yapan kişi aldı, o halleder" demek kolaydır. Ama kayıt onun adına ise, yollarınız ayrıldığında adresiniz sizin değildir. Kartvizitinizde, tabelanızda, Google'da yazan adres başkasının elindedir.
Şunları yapın:
- Alan adının kayıt sahibi olarak sizin ya da şirketinizin adının yazdığından emin olun.
- Giriş bilgilerinin bir kopyasını güvenli bir yerde saklayın.
- Yenileme tarihini bir yere not edin; süresi dolan adres başkasına geçebilir.
Kimseye güvenmediğiniz için değil, işin doğası gereği. Dürüst bir tasarımcı bu isteğe kızmaz, aksine memnun olur. Sitenin kendisi de aynı mantıkla size ait olmalıdır: içeriğin, fotoğrafların ve tasarım dosyalarının kullanım hakkının kimde olduğunu teklifte açıkça görün.
Hata 4: Telefonda kontrol etmemek
Bugün siteyi ziyaret edenlerin büyük bölümü telefondan bakıyor. Yine de pek çok işletme sahibi taslağı bilgisayardan inceler, güzel bulur ve onaylar. Sonra siteyi cebinde açan bir müşteri, yazıların küçük, düğmelerin ulaşılmaz, telefon numarasının aranamaz olduğunu görür.
Onaylamadan önce kendi telefonunuzda şunları deneyin:
- Sayfa rahat açılıyor mu, yazılar okunuyor mu?
- Telefon numarasına dokununca arama başlıyor mu?
- Yol tarifi, randevu ya da iletişim formu kolay bulunuyor mu?
- Fotoğraflar telefonda yavaşlık yaratıyor mu?
Bir yakınınıza da verin, başka biri sizin fark etmediğinizi fark eder. Mümkünse hem eski hem yeni bir telefonda, hem de yavaş bir internet bağlantısında deneyin; müşterilerinizin hepsi en yeni cihazla ve hızlı bağlantıyla bakmıyor.
Hata 5: Onayı geciktirmek
Taslak size geldi, işler yoğun, bir hafta cevap vermediniz. Sonra bir hafta daha. Sonunda "bir bakayım" dediğinizde tasarımcı başka işlere geçmiş olur ve sıranız ileriye düşer. Yayın tarihi kayar, sezon ya da kampanya kaçar.
Bir de ortakların durumu var. Üç ortak, üç ayrı fikir ve herkesin kendi zamanında dönmesi demektir. Karar verecek tek kişiyi belirleyin, diğer ortaklar görüşlerini ona iletsin. Geri bildirimi de tek seferde, toplu verin. "Şu rengi değiştirelim" diye her gün ayrı bir mesaj göndermek hem sizi hem tasarımcıyı yorar.
Hata 6: Yayından sonra ilgilenmemek
Site yayına girdi, herkes rahat bir nefes aldı. Altı ay sonra telefon numarası değişmiş, bir hizmet kaldırılmış, çalışma saatleri yanlış. Müşteri eski bilgiyle arıyor. Bazı siteler yıllarca hiç güncellenmediği için güvenlik açıkları da barındırır.
Site, ara ara bakım isteyen canlı bir araçtır. Yayından önce şunu sorun: Küçük değişiklikleri kim yapacak, ne kadar sürede? Yedekleme ve güvenlik güncellemeleri kimin sorumluluğunda? Siteyi kendiniz güncelleyebilecek misiniz, yoksa her seferinde tasarımcıya mı yazacaksınız? Bu cevapları yazılı olarak almak, sonradan çıkacak tartışmaları önler.
Bu altı hatanın ortak noktası şu: Hepsi, işin başında yazılı ve açık konuşulmayan bir konudan doğuyor. Soru sormaktan çekinmeyin. İyi bir tasarımcı, bilinçli bir müşteriyle çalışmayı tercih eder.
Sık sorulan sorular
Web sitesi yaptırırken en önemli şey nedir?
Kapsamın ve sorumlulukların baştan yazılı olarak netleşmesi. Kim neyi, ne zamana kadar yapacak sorusunun cevabı belliyse, geri kalan sorunların çoğu çözülebilir hale gelir.
Alan adı benim adıma mı kayıtlı, nasıl anlarım?
Alan adını aldığınız firmadaki hesabınıza girerek ya da tasarımcıdan bu bilgiyi isteyerek öğrenebilirsiniz. Emin olamıyorsanız açıkça sorun; yanıt vermekten kaçınılıyorsa dikkatli olun.
Siteyi yayına aldıktan sonra da ücret öder miyim?
Alan adı ve barındırma gibi düzenli yenilenen kalemler olabilir. Hangi kalemin ne zaman yenileneceğini ve kimin ödeyeceğini baştan öğrenin.
Tasarımcıya ne sormalıyım?
İlk görüşmede şunu sorun: "Benden hangi bilgi ve dosyaları, hangi tarihe kadar bekliyorsunuz?" Cevap net ve somutsa, işi düzenli yürüten biriyle konuşuyorsunuz demektir. Belirsiz bir cevap, ileride takvim sorunu çıkabileceğinin işaretidir.
Sonuç
Bu hataların hemen hepsi, işe başlamadan önce birkaç soru sormakla önlenebilir. Asıl mesele sitenin güzel görünmesi değil, işinize yaramaya devam etmesi ve size ait kalmasıdır. Sitenizi doğru temelle kurmak isterseniz web sitesi yaptırma sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.