Üç farklı web tasarımcıyla konuştunuz. Üçü de "referanslarımız çok" dedi, üçü de portföyünden güzel görüntüler gönderdi. Hepsi profesyonel görünüyor. Siz ise bir karar vermek zorundasınız ve neye bakarak vereceğinizi bilmiyorsunuz. Arkadaşınız "en çok iş yapan en iyisidir" diyor, bir başkası "fiyatı en düşük olanı seç" diyor.
Referans, bu kararın en somut dayanağıdır. Ama çoğumuz referanslara yanlış yerden bakarız: görsele bakarız, işleyişe bakmayız. Web tasarımcı referansları size güzel resimler değil, işin gerçekten nasıl yürüdüğünü göstermeli. Bu yazıda bir uzman olmadan da yapabileceğiniz kontrolleri sırayla anlatıyorum.
Önce sitelerin kendisini açın, resimlerine değil
Tasarımcının gönderdiği ekran görüntüleri özenle seçilmiş karelerdir. Gerçek siteyi açmadığınız sürece neye baktığınızı bilmezsiniz. Listedeki her site için şunu yapın:
- Telefonunuzdan açın. Müşterilerinizin çoğu sizi telefonla arayacak. Siteler telefonda düzgün görünüyor mu? Yazılar okunuyor mu? Düğmelere parmakla rahatça dokunabiliyor musunuz?
- Hızına dikkat edin. Mobil veriyle açın ve sayfanın ne kadar sürede göründüğünü hissedin. Beklerken sıkıldıysanız müşteri de sıkılır.
- Birkaç sayfa gezin. Sadece ana sayfa değil, hizmet sayfası, iletişim sayfası ve bir iç sayfa da açın. Bozuk bağlantı, eksik resim ya da yarım kalmış yazı var mı?
- İletişim bilgisine ulaşın. Telefon numarası ya da randevu düğmesini ne kadar çabuk buldunuz?
Bu dört adım on dakika sürer ve size portföy görsellerinin söylemediği şeyi söyler.
Gerçekten o kişinin işi mi?
Bu soru nezaketsiz görünebilir ama sorulmalıdır. Bazı portföyler, bir ekibin ya da şablon sağlayıcının işlerini kendi işiymiş gibi gösterir. Ya da siteyi başkası yapmış, tasarımcı yalnızca bir bölümünde çalışmıştır.
Şu soruları doğrudan sorun:
- Bu siteyi baştan sona siz mi yaptınız, yoksa bir kısmında mı çalıştınız?
- Hangi bölüm size ait: tasarım, yazı, yazılım, fotoğraf?
- Bu işte başkalarıyla çalıştıysanız kiminle ve hangi konuda?
Dürüst bir tasarımcı bunu rahatça anlatır. "Tasarımı ben yaptım, fotoğrafları müşteri çektirdi, bir bölümünü yazılımcı arkadaşım kurdu" demek kusur değildir. Kaçamak yanıt, asıl uyarı işaretidir.
Benzer bir sektörde iş yapmış mı?
Bir diş hekiminin sitesi ile butik bir otelin sitesi aynı kaygıları taşımaz. Diş hekimi güven ve randevu ister, otel ise rezervasyon ve görsel etki. Siz bir avukatsanız, avukat siteleri yapmış biri hem müşterinizin ne aradığını hem de meslek kurallarının getirdiği sınırları daha iyi bilir.
Bu, "yalnızca benim sektörümde deneyimli olanı seçin" demek değildir. Benzer sektörde çalışmış olması bir artıdır ama tek ölçüt olamaz. Sormanız gereken şu: bu kişi benim müşterimin kim olduğunu anlayabilecek mi?
Referans müşteriyi arayın
Bu, yapabileceğiniz en değerli kontroldür ve en az kişinin yaptığıdır. Tasarımcıdan iki ya da üç eski müşterinin iletişim bilgisini isteyin ve onlarla kısaca konuşun. Şunları sorun:
- Süreç nasıl geçti, söz verilen zamanda teslim edildi mi?
- İletişim kolay mıydı? Mesajlara dönülüyor muydu?
- Bir sorun çıktığında nasıl davranıldı?
- Site teslim edildikten sonra destek alabildiniz mi?
- Kendi sitenize girişler, alan adı ve yönetim sizde mi?
- Tekrar çalışır mıydınız?
Destek ve sitenin kontrolüyle ilgili dördüncü ve beşinci sorular özellikle önemlidir. Site teslim edildikten sonra kontrolün kimde kaldığı, yıllar sonra bile sorun çıkarabilir.
Tasarımcı hiçbir müşterisine ulaşmanıza izin vermiyorsa nedenini sorun. Gizlilik gibi makul bir açıklama olabilir; ama hiç referans verilmemesi de bir bilgidir.
Google'da görünüyor mu?
Referans sitelerin güzel olması, bulunabilir olduğu anlamına gelmez. Şunu deneyin: referans listesindeki bir işletmenin adını ve şehrini Google'a yazın. Sitesi çıkıyor mu? Kendi hizmetini ve şehrini yazınca, yani müşterinin yazacağı cümleyle arattığınızda da bir yerlerde görünüyor mu?
Amaç, tasarımcıyı her site için suçlamak değildir. Bazı siteler yeni olabilir, bazıları da görünürlük için hiç çalışılmamış olabilir. Ama tasarımcıya şunu sorabilirsiniz: "Yaptığınız sitelerin arama motorlarında görünmesi için ne yapıyorsunuz?" Cevap "onu ayrı bir uzman yapar" da olabilir, bu da kabul edilebilir; yeter ki açıkça söylensin.
Güzel görünmek ile iş getirmek arasındaki fark
Portföyde çok şık siteler görebilirsiniz. Ama şu ayrımı aklınızda tutun:
| Güzel görünen site | İş getiren site |
|---|---|
| Fotoğraflar ve animasyonlar etkileyici | Ne iş yaptığınız ilk bakışta anlaşılıyor |
| Ana sayfa göz alıcı | Telefon ve randevu düğmesi hemen bulunuyor |
| Tasarımcının zevkine göre kurgulanmış | Müşterinin yazdığı kelimelerle yazılmış |
| Masaüstü ekranda harika | Telefonda hızlı ve rahat |
| Bir kez teslim edilmiş | Sonrasında güncellenebiliyor ve takip ediliyor |
Bu tabloya göre referans sitelere tekrar bakın. Bir site görsel olarak ödül alabilir ama hızlı yüklenmiyor, iletişim bilgisi saklı ve hiç aranmıyorsa, işletmesine çok şey kazandırmıyordur. Aynı şekilde sade görünen ama net, hızlı ve bulunabilir bir site, çok daha iyi iş çıkarıyor olabilir.
Kesin sonuç vaadi veren birinden de uzak durun. Kimse, sitenin kaç müşteri getireceğini önceden garanti edemez. Dürüst bir uzman size ne yapacağını, neyi ölçeceğini ve neyin kendi kontrolünde olmadığını söyler.
Görüşmeye giderken notlarınızı yanınıza alın: sitelerin telefondaki açılış deneyimi, işi kimin yaptığı, referans müşterilerle konuşmalarınız, Google'daki durum ve teslimden sonra kimin neye sahip olacağı. Bu notlar, iki teklif arasında kararsız kaldığınızda size dayanak olur. Ayrıca her tasarımcıya aynı soruları sormak, teklifleri adil karşılaştırmanızı sağlar.
Sık sorulan sorular
Yeni başlayan bir tasarımcının referansı az olur, onu elemeli miyim?
Hayır. Az referans, kötü iş demek değildir. Ama o zaman küçük bir iş, net bir kapsam ve aşamalı onay gibi güvenceler daha önemli hale gelir. Aranacak şey deneyim kadar dürüstlüktür.
Ajans mı, tek başına çalışan biri mi daha güvenli?
İkisi de iyi ya da kötü olabilir. Önemli olan, işi kimin yapacağını, size kimin cevap vereceğini ve kişi ya da ekip ayrılırsa işin nasıl devam edeceğini bilmektir.
Referans müşteri konuşmak istemezse ne yapmalıyım?
Bir kişi istemeyebilir, bu tek başına bir sorun değildir. Ama hiçbiriyle konuşamıyorsanız başka kanıtlar isteyin: canlı siteler, yazılı yorumlar, yapılmış işin öncesi ve sonrası.
Portföydeki siteler yavaş çıkarsa ne yapmalıyım?
Tasarımcıya nedenini sorun. Bazen site eski olabilir ya da müşteri bir değişiklik yapmış olabilir. Ama sizin sitenizde aynı durumun olmaması için hız konusunda ne yaptıklarını açıkça dinleyin.
Sonuç
Web tasarımcı seçmek bir güven işidir ve güven, görselden değil, doğrulanabilir şeylerden doğar. Siteleri telefonda açın, yapan kişiyi netleştirin, bir eski müşteriyle konuşun, Google'daki durumu kontrol edin. Sitenizi birlikte planlayıp nasıl bir yol izleyeceğimizi konuşmak isterseniz web sitesi yaptırma sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.