Sitenize her ay yüzlerce kişi geliyor ama telefonunuz nadiren çalıyor. Rakamlara baktığınızda kaç kişinin geldiğini görüyorsunuz; fakat onların sayfada ne yaptığını, nerede durduğunu, neyi okumadan geçtiğini bilmiyorsunuz. Dükkânınız olsaydı müşterinin rafların önünde nasıl dolaştığını gözünüzle görürdünüz. Web sitesinde ise bu görüntü yok.
Isı haritası tam olarak bu boşluğu doldurmak için var. Bu yazıda ısı haritası nedir, size ne söyler, her işletmenin buna ihtiyacı olup olmadığı ve kurdurmadan önce sormanız gerekenleri anlatacağım. Kendiniz kurmanız gerekmiyor; amaç, konuşulan şeyi anlamanız.
Isı haritası nedir?
Isı haritası, bir sayfanın üzerine çizilen renkli bir katmandır. Ziyaretçilerin en çok tıkladığı ya da parmağıyla dokunduğu yerler kırmızı ve sıcak renklerle, ilgi görmeyen yerler mavi ve soğuk renklerle gösterilir. Bir de sayfanın ne kadarına inildiğini gösteren "kaydırma haritası" vardır. Böylece sayfanın yarısında ziyaretçilerin çoğunun ayrıldığını görebilirsiniz.
Somut bir örnek: Otelinizin oda sayfasında "Rezervasyon yap" düğmesi en altta olsun. Kaydırma haritası, ziyaretçilerin çoğunun düğmeye gelmeden çıktığını gösteriyorsa sorun ilgisizlik değil, düğmenin yerinde olabilir.
Oturum kaydı ne demek?
Oturum kaydı, bir ziyaretçinin sayfada fare ya da parmağıyla yaptığı hareketlerin video gibi izlenebilmesidir. Kişinin kimliği ya da yüzü görünmez; sadece ekranda neyin nasıl gezildiği görünür. Örneğin bir ziyaretçinin formun önünde uzun süre durup vazgeçtiğini ya da aynı düğmeye üç kez boşuna bastığını fark edebilirsiniz.
Isı haritası size toplu resmi, oturum kaydı ise tek tek örnekleri gösterir. İkisi birlikte kullanılınca "ziyaretçi neden vazgeçiyor?" sorusuna tahmin yerine gözleme dayalı cevap verilebilir.
Size ne söyleyebilir?
Isı haritasından çıkan tipik bulgular şunlardır:
- Ziyaretçiler tıklanamayan bir görsele ya da yazıya tıklıyor; yani orada bir bağlantı olduğunu sanıyor.
- Telefon numarası ya da randevu düğmesi görülmüyor, çünkü kimse o bölgeye bakmıyor.
- Sayfanın alt kısmına çok az kişi ulaşıyor; önemli bilgiler orada kalmış.
- Telefonda menüye ya da düğmelere yanlış yerden basılıyor.
Bunlar sitenin "kötü" olduğu anlamına gelmez. Genelde küçük yerleşim değişiklikleriyle düzelen şeylerdir. Ama bu bulgular tahminle değil, gerçek ziyaretçi davranışıyla ortaya çıkar; bu yüzden kararlar daha sağlam olur.
Bir örnekle: veriden karara
Bir avukatlık bürosunun "Ücretsiz ön görüşme" sayfasını düşünün. Isı haritası, ziyaretçilerin sayfanın başındaki büyük fotoğrafa defalarca tıkladığını gösteriyor; oysa fotoğraf bir bağlantı değil. Aynı ziyaretçilerin çoğu, sayfanın ortasındaki telefon numarasına hiç ulaşmıyor. Buradan çıkan karar basittir: fotoğrafı tıklanabilir yapmak ya da numarayı sayfanın başına taşımak. Bu tür bir düzeltme genellikle kısa sürer, ama hangi düzeltmenin gerektiğini gösteren şey veridir.
Veri tek başına iş görmez. Isı haritasına bakıp "kırmızı yer önemlidir" demek yanıltabilir; çünkü bazen insanlar bir şeye çok tıklar, çünkü aradıklarını bulamıyorlardır. Yorumu, ziyaretçinin ne yapmaya çalıştığını bilen biri yapmalıdır.
Her işletmenin buna ihtiyacı var mı?
Hayır. Isı haritası, yeterli ziyaretçi almayan bir sitede pek anlamlı sonuç vermez; birkaç kişinin tıklaması genel bir davranış sayılmaz. Günde çok az ziyaretçi alıyorsanız önce sitenin Google'da bulunmasını ve doğru kişilerin gelmesini sağlamak daha öncelikli olabilir.
| Durum | Isı haritası | Önce yapılması gereken |
|---|---|---|
| Çok az ziyaretçi geliyor | Pek anlamlı değil | Google'da görünürlük |
| Yeterli ziyaretçi var, mesaj az | Çok işe yarar | Isı haritası ve sayfa düzeni |
| Yeni site yayına girdi | Birkaç hafta sonra faydalı | Önce sitenin sorunsuz çalışması |
| Site yavaş ya da telefonda bozuk | Önce bunlar düzelmeli | Hız ve mobil uyum |
Gizlilik ve kişisel veri
Bu konuya dikkat etmek şart. Ziyaretçilerin davranışını kaydeden araçlar, çerez ve kişisel veri kurallarını ilgilendirebilir. Sitenizde bu tür bir araç kullanılıyorsa ziyaretçilere açıkça bilgi verilmeli, form alanlarına yazılan bilgiler (telefon, e-posta, ödeme bilgileri) kayıtlarda görünmemelidir. Ayrıntılar ülkeye ve durumunuza göre değişir; kesin bilgi için bir hukukçuya danışın. Aracı kuran kişiye "kişisel bilgiler kaydediliyor mu, ziyaretçiyi nasıl bilgilendiriyoruz?" diye sormak yeterli bir başlangıçtır.
Uzmana ne sormalısınız?
Isı haritasını ya da oturum kaydını önerene şunları sorun:
- Bu araç hangi soruma cevap verecek? Örneğin "randevu düğmesi görülüyor mu?"
- Sitemde yeterli ziyaretçi var mı, veri ne kadar sürede anlamlı olur?
- Kişisel bilgiler kaydediliyor mu, ziyaretçiler bilgilendiriliyor mu?
- Araç sitemi yavaşlatır mı?
- Çıkan sonuçlara göre tam olarak ne değiştireceğiz ve değişiklikten sonra neye bakacağız?
Bu cevaplar net değilse araç kurmanın anlamı kalmaz. Veri toplamak amaç değil; sayfayı düzeltip sonucu izlemek amaçtır.
Sonuçları nasıl okursunuz?
Uzmanınız size rapor verdiğinde üç şeye bakın: ziyaretçiler ne yapmaya çalışıyordu, nerede takıldılar, ve bunu düzeltmek için ne öneriliyor. Rapor renkli görüntülerle dolu ama "şunu değiştirelim, çünkü ziyaretçiler şurada takılıyor" cümlesi yoksa, rapor size iş görmez. Bir de her değişikliği tek tek değil, birkaçını birlikte ve sırayla yapmayı isteyin; böylece hangisinin işe yaradığını anlayabilirsiniz.
Kısacası ısı haritası bir teşhis aracıdır, tedavi değil. Size "ziyaretçiler burada takılıyor" der; nasıl düzelteceğinize dair karar yine sitenizi bilen bir uzmana aittir.
Ne kadar sürer?
Aracı sitenize eklemek kısa bir iştir. Asıl bekleme, yeterli ziyaretçi verisinin birikmesidir; bu, sitenizin ziyaretçi sayısına göre birkaç günden birkaç haftaya kadar değişebilir. Sonra sonuçlar okunur, birkaç düzeltme yapılır ve yeni bir bekleme dönemi başlar. Sonuç garantisi yok; ama düzeltmelerin tahmine değil gözleme dayanması, boşa giden emeği azaltır.
Sık sorulan sorular
Isı haritası ücretsiz mi olur?
Bazı araçların ücretsiz sürümleri var, ama sınırlıdır. Hangisinin size uygun olduğunu sitenizin ziyaretçi sayısı belirler; bunu tasarımcınızla konuşun.
Isı haritası ziyaretçilerimi tanıyor mu?
Doğru kurulduğunda kişileri değil, toplu davranışı gösterir. Yine de form alanlarındaki bilgilerin gizlendiğinden emin olun.
Siteme mutlaka kurmalı mıyım?
Hayır. Yeterli ziyaretçi var ama mesaj gelmiyorsa faydalıdır. Ziyaretçi zaten azsa başka işler daha önce gelir.
Isı haritası siteyi yavaşlatır mı?
Bazı araçlar hafif bir yavaşlık yaratabilir. Kurulumdan sonra sitenin hızına bir kez daha bakılmalı.
Sitenizde ziyaretçi var ama mesaj yoksa, sayfaların ziyaretçiyi nerede kaybettiğine birlikte bakabiliriz. Yaklaşımımı SEO hizmeti sayfasında bulabilirsiniz.