Siteniz güzel görünüyor, tanıdıklarınız beğeniyor, ama telefon çalmıyor ve formdan mesaj gelmiyor. Reklam ya da Google'dan ziyaretçi geldiği halde kimse randevu almıyor, teklif istemiyor. Çoğu işletme sahibi bu noktada "trafik az herhalde" der. Oysa bazen ziyaretçi gelir, aradığı butonu bulamaz ve sessizce çıkıp gider.
Siteyi yaptıran kişi olarak siz her köşesini bilirsiniz; bu yüzden takılan yeri göremezsiniz. Bir müşteri ise siteye ilk kez bakıyor ve sabrı kısa. Bu yazıda, sitenizde insanların nerede zorlandığını anlamanın en güvenilir yolunu, yani kullanılabilirlik testini anlatıyorum. Kendiniz uzman olmak zorunda değilsiniz; ne olduğunu bilmeniz ve doğru soruları sormanız yeterli.
Kullanılabilirlik testi nedir?
Kullanılabilirlik testi, gerçek insanların sitenizde belirli bir işi yapmaya çalışırken izlenmesidir. "Randevu almak istiyorsunuz, bunu yapın" denir ve kişi siteyi kullanırken nerede duraksadığı, neyi aradığı, nerede vazgeçtiği not edilir.
Buradaki önemli fark şu: kişiye "Siteyi beğendiniz mi?" diye sorulmaz. İnsanlar nazik olur, "güzel" der. Bunun yerine kişinin ne yaptığına bakılır. Bir hastanın "Randevu Al" düğmesini üç dakika aramış olması, verilen bin tane iltifattan daha değerli bir bilgidir.
Sizin sitenizde sorun olup olmadığını nasıl anlarsınız?
Uzman çağırmadan önce şu işaretlere bakabilirsiniz:
- Ziyaretçi geliyor ama telefon, form ya da WhatsApp mesajı çok az.
- Müşteriler telefonda sitede yazan bir bilgiyi tekrar soruyor (çalışma saatleri, adres, fiyat listesi nerede gibi).
- Sitenizi telefondan açtığınızda bir şeyi bulmak için parmağınızı çok kaydırmanız gerekiyor.
- Ailenizden ya da çalışanınızdan biri "şunu nereden yapıyoruz?" diye soruyor.
Bunlardan biri bile varsa, sorun büyük ihtimalle trafikte değil, sitenin kullanımındadır.
Sizin yapabileceğiniz basit deneme
Resmi bir test için para harcamadan önce evde ya da ofiste küçük bir deneme yapabilirsiniz. Şöyle ilerleyin:
- Sitenizi daha önce hiç görmemiş üç ya da dört kişi bulun. Yakın çevrenizden olabilir ama sitenizle ilgisi olmayan kişiler olsun.
- Her birine ayrı ayrı, telefonlarından yapmaları için tek bir iş verin. Örneğin "Bu klinikten randevu almak istiyorsunuz" ya da "Bu otelde iki kişilik oda için fiyat öğrenin".
- Siz yalnızca izleyin. Yol göstermeyin, "şuraya bas" demeyin. Kişi takılırsa susun ve not alın.
- Kişiden aklından geçeni sesli söylemesini isteyin: "Şimdi ne arıyorsunuz, ne bekliyordunuz?"
- Sonunda aynı yerde takılanları not edin. İki üç kişi aynı yerde zorlandıysa sorun sizde değil, sitededir.
Bu deneme profesyonel bir çalışmanın yerini tutmaz ama çoğu zaman şaşırtıcı derecede açıklayıcıdır. Birkaç kişi bile en büyük engelleri ortaya çıkarmaya yeter.
Uzmanın yapacakları
Sitenizin satış ya da randevu getirmesi kritikse, bu işi bir web tasarımcısı ya da deneyim uzmanı yapar. Süreç genelde şöyle işler:
- Hedefi belirler: "Sitemizi test edelim" yerine "Yeni hasta randevu formunu yardımsız doldurabiliyor mu?" gibi net bir soru koyar.
- Doğru kişileri seçer: Sizin müşteri profilinize benzeyen insanlarla çalışır. Ürününüzü hiç almayacak biri yanıltıcı sonuç verir.
- Görevleri yazar: Görevleri sitedeki etiketleri tekrar etmeden, günlük dille verir. Böylece kişi yalnızca yazıyı eşleştirmez, gerçekten yolunu bulmaya çalışır.
- İzler ve kaydeder: Ekran kaydı alır, kişilerin nerede duraksadığını işaretler.
- Sorunları sıralar: Randevuyu tamamen engelleyen sorunları, sadece can sıkanlardan ayırır.
- Somut öneri verir: "Buton şuraya taşınsın, form şu kadar kısalsın" gibi uygulanabilir bir liste hazırlar.
| Kim yapar | Ne yapar | Ne zaman uygun |
|---|---|---|
| Siz | Üç dört kişiyle kısa gözlem | İlk şüphe, hızlı fikir |
| Web tasarımcısı | Planlı test ve rapor | Randevu ya da satış düşükse |
| Uzman ekip | Farklı gruplarla tekrar test | Büyük yenileme öncesi |
Uzmana ne sormalısınız?
Bir kişi ya da ajans "sitenizi test edeceğim" derse şunları sorun:
- Kimlerle test yapılacak, benim müşterime benziyorlar mı?
- Hangi işleri yaptıracaksınız? Bunlar benim gerçek hedeflerimle örtüşüyor mu?
- Sonunda elime ne geçecek: sadece bulgular mı, yoksa öncelik sırasına konmuş bir düzeltme listesi mi?
- Düzeltmeleri kim yapacak ve bittikten sonra yeniden kontrol edecek misiniz?
- Ne kadar sürer?
"Herkes beğeniyor, sorun yok" diyen ya da yalnızca sizin fikrinize dayanan bir yaklaşım güven vermez. Gerçek bir test, gözlemlediği şeyi söyler.
Sonuçlar ne işe yarar?
Testten çıkanlar genellikle küçük ama etkili şeylerdir. Randevu düğmesinin görünmemesi, telefon numarasının tıklanamaması, formun gereksiz uzun olması, menüdeki bir kelimenin müşterinin kullandığı kelimeden farklı olması gibi. Bunları düzeltmek çoğu zaman siteyi baştan yapmayı gerektirmez. Ancak ciddi bir yapı sorunu çıkarsa, bu bilgi yenileme kararını da somut nedenlere dayandırır.
Ayrıca bu iş tek seferlik değildir. Sitede büyük bir değişiklik yaptığınızda ya da yeni bir hizmet eklediğinizde kısa bir kontrolü tekrarlamak iyi bir alışkanlıktır. Hiçbir sonuç garanti edilemez; ama neyin sorun olduğunu bilmek, tahminle para harcamaktan her zaman iyidir.
Sık sorulan sorular
Kaç kişiyle test yapmak yeterli?
Küçük bir işletme sitesi için birkaç kişi, en büyük sorunları görmeye çoğu zaman yeter. İlk kişiler genellikle aynı yerde takılır. Daha fazla kişiyi bir kerede test etmek yerine, düzeltme yapıp tekrar denemek daha verimlidir.
Site henüz bitmediyse test yapılabilir mi?
Evet. Çizim halindeki bir taslak ya da tıklanabilir ilk model bile denenebilir. Sorunu kod yazılmadan yakalamak, yayına aldıktan sonra düzeltmekten çok daha kolaydır.
Bu iş çok pahalı mı?
Pahalı olmak zorunda değil. Üç dört kişiyle yapılan kısa bir gözlem neredeyse maliyetsizdir. Kapsamlı bir çalışmanın kapsamı ve süresi işin büyüklüğüne göre değişir; teklif alırken yukarıdaki soruları sorarak neyi satın aldığınızı netleştirin.
Ziyaretçi sayısını gösteren raporlar yetmez mi?
Raporlar insanların nerede siteden çıktığını gösterir ama nedenini söylemez. Gözlem, o "neden" sorusunun cevabını verir. İkisini birlikte kullanmak en sağlıklısıdır.
Sonuç
Siteniz insanlara iş yaptırmak için var: randevu aldırmak, aramak, teklif istemek. Bu işleri kolaylaştırıp kolaylaştırmadığını görmenin en dürüst yolu, gerçek insanları izlemektir. Önce küçük bir deneme yapın, çıkan sorunlar büyükse bir uzmanla derinleştirin. Sitenizin eski, yavaş ya da karışık olduğunu fark ederseniz, web sitesi yenileme hizmetim sonraki adımı birlikte planlamak için iyi bir başlangıç olur.