Bir müzik ya da dans kursu işletiyorsunuz. Salonunuz hazır, hocalarınız deneyimli, kayıt dönemi yaklaşıyor ama telefon beklediğiniz kadar çalmıyor. Oysa mahalledeki başka bir kurs, "gitar kursu" ya da "bale kursu" yazıldığında Google'da hep sizden önce çıkıyor. Böyle bir durumda "müzik ve dans kursları için SEO" diye arama yapmanız çok doğal. Bu yazıda, kurs sahibinin SEO'dan ne beklemesi gerektiğini, hangi sayfaların işe yaradığını ve işe nereden başlayacağını sade bir dille anlatıyorum. Ben Ümit Kırkoç, İstanbul'da tek başıma çalışan bir web tasarımcı ve SEO/GEO danışmanıyım; kendi SEO hizmetimin kapsamını da gerektiği yerde açıkça söyleyeceğim.
SEO, kısaca, sitenizin Google gibi arama motorlarında müşterilerinizin yaptığı aramalarda görünmesini sağlayan çalışmadır. Reklamdan farkı şudur: reklam için para ödediğiniz sürece görünürsünüz, durdurduğunuzda kaybolursunuz. SEO ise doğru kurulduğunda aylarca, hatta yıllarca düzenli ilgi getirir. Ama bir kurs için bu iş, bir market ya da bir tamirci için olduğundan biraz farklıdır; çünkü kursu seçen kişi bir ürün almıyor, çocuğunu ya da kendisini bir sürece emanet ediyor. Bu yüzden güven, sayfaların en önemli parçasıdır.
Müzik ve dans kurslarının SEO'da farklı olan yanı nedir?
İlk fark, aramanın çok dar ve çok yerel olmasıdır. Kimse "müzik" diye arayıp kurs bulmaya çalışmaz. İnsanlar "çocuklar için piyano kursu", "yetişkinler için salsa dersi", "Beşiktaş keman kursu" ya da "düğün öncesi vals dersi" gibi çok net şeyler yazar. Yani aramanın içinde hem branş, hem yaş grubu, hem de çoğunlukla semt vardır. Bu, küçük bir kurs için büyük bir fırsattır; çünkü dar bir aramada rakip sayısı geniş bir aramaya göre çok daha azdır.
İkinci fark, kararı verenle dersi alanın çoğu zaman farklı kişiler olmasıdır. Çocuk kurslarında arama yapan kişi anne ya da babadır. Onun kafasındaki sorular şunlardır: Hoca çocuklarla nasıl ilgileniyor? Sınıfta kaç kişi var? Ders saatleri okul çıkışına uyuyor mu? Deneme dersi var mı? Yetişkin kurslarında ise karar veren kişi dersi alacak kişinin kendisidir ve soruları daha çok "hiç bilmiyorum, yine de başlayabilir miyim?" çevresinde toplanır. İki kitle için aynı sayfayı yazmak, ikisini de yarı yolda bırakır.
Üçüncü fark, mevsimselliktir. Kayıtlar eylülde, ocakta ve yaza girerken yoğunlaşır. Dans gösterileri, yılsonu konserleri ve düğün sezonu da aramaları etkiler. Bu yüzden SEO çalışmasını kayıt döneminin hemen öncesinde değil, iki üç ay önceden başlatmak gerekir. Arama motorlarının yeni ya da güncellenmiş sayfayı fark etmesi ve değerlendirmesi zaman alır.
Dördüncü fark ise görselliktir. Kurs sayfalarında fotoğraf ve video çoktur. Bunlar güven için çok değerlidir, ama sitenizi yavaşlatırsa ters teper. Telefonda sayfanın açılmasını beş saniye bekleyen veli, çoğu zaman bir sonraki kursa geçer.
Aşağıdaki görsel, tamamen uydurma bir örnekle arama sonucunun nasıl göründüğünü gösteriyor.
Vurgulanan sonucun ne yaptığına bakın: semti, branşı ve kime hitap ettiğini ilk satırda söylüyor. Genel bir "en iyi sanat okulu" sayfası bu işi yapmıyor. Arama motoru, soran kişiye hangi cevabı vereceğini anlamaya çalışır; siz ona bunu kolaylaştırırsanız sizi daha rahat öne çıkarır.
Veliler ve öğrenciler kursu nasıl arıyor?
Kursunuzun hangi aramalarda görünmesi gerektiğini tahmin etmek yerine araştırmak gerekir. Yine de bu sektöre özgü birkaç kalıp baştan bilinebilir.
Birinci kalıp, branş ile semtin birlikte yazılmasıdır: "Kadıköy gitar kursu", "Çankaya bale". İnsanlar çocuğu servisle ya da arabayla götüreceği için yakınlığa çok önem verir. İkinci kalıp, yaş ve seviye eklenmiş aramalardır: "4 yaş müzik kursu", "yetişkin başlangıç piyano". Üçüncü kalıp, amaç odaklı aramalardır: "konservatuvar hazırlık kursu", "düğün dansı dersi", "sahne performansı için şan dersi". Bu aramayı yapan kişi çoğu zaman satın almaya çok yakındır. Dördüncü kalıp ise karşılaştırma aramalarıdır: "online piyano dersi mi yüz yüze mi", "bale kursu ne zaman başlanır". Bunlar bilgi arayan kişilerdir; ama doğru bir yazıyla onları kursunuzla tanıştırmak mümkündür.
Bir de harita araması vardır. Telefonda "yakınımdaki müzik kursu" yazan kişi, Google Haritalar'daki kutuyu görür ve çoğu zaman oradan seçim yapar. Bu, Google işletme profilinizle ilgilidir ve sitenizden ayrı bir iştir; iyi bir SEO çalışması ikisini birlikte düşünür.
Bu dört kalıbı tek tabloda toplamak işi sadeleştirir.
Tabloda görüldüğü gibi her arama türünün farklı bir sayfaya ihtiyacı var. Tek bir ana sayfaya bütün bu aramaları yüklemeye çalışmak, hiçbirinde iyi sonuç vermeyen bir sayfa ortaya çıkarır.
Kurs siteniz için hangi sayfalar gerekir?
Çoğu kurs sitesi tek bir "Hakkımızda ve Dersler" sayfasından ibarettir. Oysa her branş, ayrı bir arama demektir. Gitar dersi arayan kişiye piyano sayfası bir şey ifade etmez. Bu yüzden her ana branş için ayrı bir sayfa kurmanızı öneririm: gitar, piyano, keman, şan, bale, modern dans, salsa gibi. Küçük bir kursunuz varsa hepsini aynı anda yapmak zorunda değilsiniz; en çok kayıt aldığınız ya da en çok büyütmek istediğiniz üç branşla başlamak yeterlidir.
Bir branş sayfası şunları içermelidir: dersin kime uygun olduğu (yaş ve seviye), ders süresi ve sıklığı, grup mu özel ders mi olduğu, sınıfın büyüklüğü, hocanın kısa tanıtımı, deneme dersi bilgisi, sık sorulan sorular ve açık bir iletişim butonu. Sayfa uzun olmak zorunda değil; ama bir velinin aklındaki soruların çoğuna yanıt vermelidir.
Ayrıca iki tür destek sayfası da işe yarar. Birincisi, semt ya da şube sayfasıdır; birden fazla şubeniz ya da birden fazla semtten öğrenci aldığınız bir durum varsa her biri için kendine özgü bilgi içeren bir sayfa. İkincisi ise hoca ve etkinlik sayfalarıdır: eğitmenlerin kısa özgeçmişi, yılsonu gösterisi ya da konser duyuruları. Bunlar hem güven verir hem de sitenizin canlı olduğunu gösterir.
Aşağıdaki şema, önerdiğim bir branş sayfası düzenini gösteriyor.
Bu düzende her bölümün bir işi var. Başlık ve ilk satır, aramayla eşleşmeyi sağlar; "kime uygun" bölümü ise veliyi ya da yetişkin öğrenciyi doğru yerde olduğuna ikna eder. Telefon ve adres her sayfada aynı yazılırsa hem ziyaretçi hem arama motoru size güvenir.
Sayfa kurarken unutulan bir şey de, sayfada kullanılan bilgilerin gerçekten doğru ve güncel olmasıdır. Kaldırdığınız bir sınıfın ya da ayrılan bir hocanın hâlâ sitede durması, hem velinin sinirini bozar hem de güveni zedeler.
Bu liste, sayfayı yayınlamadan önce yanınıza alabileceğiniz kısa bir kontrol listesidir. Tamamı eksiksiz olmasa da çoğu maddenin sayfada bulunması, velinin kafasındaki soruların büyük kısmını kapatır.
Örnek senaryo 1: Semtinde tek şubesi olan bir bale kursu
Bu bir varsayımsal senaryodur; gerçek bir kursa ait değildir. Bir semtte, çocuklara yönelik bale dersi veren küçük bir kurs düşünün. Sitesinde tek bir sayfa var: "Kursumuz hakkında". Sayfada "sanatsal gelişim" ve "disiplinli eğitim" gibi genel ifadeler yer alıyor, ama yaş grupları, ders günleri ve deneme dersi hakkında bilgi yok. Veliler bu sayfayı açıp birkaç saniye sonra kapatıyor.
Böyle bir durumda yapılacak ilk iş, sitenin tek bir sayfadan çıkarılıp branş bazlı bir yapıya kavuşturulmasıdır. "Çocuklar için bale" sayfası yaş gruplarına göre bölünür: küçük çocuklar için oyun temelli giriş sınıfı, daha büyükler için teknik odaklı sınıf. Her birinde ders günleri, sınıf büyüklüğü, ilk deneme dersinin nasıl yapıldığı ve veliye sık gelen sorular yazılır. Sonra Google işletme profilindeki adres, telefon ve çalışma saatleri siteyle aynı hale getirilir.
Bunlar yapıldıktan sonra sonuçlar hemen gelmez. Birkaç hafta içinde sayfaların arama motorunda yer alması, birkaç ay içinde de semt aramalarında görünme şansının artması beklenir. Sıra garantisi vermem; ama bu düzen, tek sayfalık bir siteye göre çok daha güçlü bir başlangıçtır.
Örnek senaryo 2: Hem müzik hem dans veren, iki şubeli bir sanat okulu
Bu da varsayımsal bir senaryodur. İki ayrı semtte şubesi olan, piyano, gitar, modern dans ve salsa dersleri veren orta ölçekli bir sanat okulu düşünün. Sitesi güzel görünüyor ama bütün dersler tek bir "Eğitimlerimiz" sayfasında alt alta sıralanmış. İki şubenin adresi de iletişim sayfasında duruyor ve hangi dersin hangi şubede verildiği belli değil.
Buradaki sorun, arama motorunun ve ziyaretçinin "hangi ders, hangi şubede" sorusuna cevap bulamamasıdır. Çözüm, her ana branş için ayrı sayfa açmak ve her sayfada o dersin hangi şubede, hangi saatlerde verildiğini açıkça yazmaktır. Şubeler için de ayrı sayfalar kurulur; her birinde ulaşım bilgisi, park durumu, yakın duraklar ve oradaki öğretmenler anlatılır. Burada dikkat edilecek önemli bir hata, iki şube sayfasını sadece semt adını değiştirerek kopyalamaktır. Böyle sayfalar birbirinin aynısı olduğu için işe yaramaz; her birinin kendine özgü bilgisi olmalıdır.
Ayrıca her şube için ayrı bir Google işletme profili oluşturulur ve bunlar ilgili şube sayfasına bağlanır. Bu yapı kurulduktan sonra, hem "Kadıköy salsa kursu" gibi dar aramalarda hem de harita aramalarında görünme şansı oluşur.
Google işletme profili, yorumlar ve haritalar
Kurs sektöründe harita sonuçları çok önemlidir, çünkü insanlar kursu çoğunlukla yaşadıkları ya da çalıştıkları yere yakın seçer. Google işletme profiliniz, haritada ve arama sonucunun yanındaki bilgi kutusunda görünen karttır. Bu kartta adresiniz, çalışma saatleriniz, fotoğraflarınız, telefonunuz ve yorumlarınız bulunur.
Profilde dikkat edilecek birkaç nokta var. Kategori seçimi doğru olmalı: "Müzik okulu", "Dans okulu" gibi seçenekler arasından işinize en uygun olanı seçin. Çalışma saatleri, bayram ve tatil dönemlerinde güncel tutulmalı. Fotoğraflar gerçek olmalı: salonunuz, sınıflarınız, hocalarınız ve gösterilerden kareler. Çocukların yer aldığı fotoğraflarda velilerden yazılı izin almak gerekir; bu konuda kişisel verilerin korunmasıyla ilgili kuralları bir hukukçuya danışmanızı öneririm, çünkü bu benim uzmanlık alanım değil.
Yorumlar ise ayrı bir konudur. Memnun öğrenci ve velilerden yorum istemek meşrudur; ama yorum satın almak ya da sahte yorum yazdırmak hem etik değildir hem de profilinizin kaldırılmasına yol açabilir. Gelen her yoruma, olumsuz olanlar dahil, sakin ve nazik bir cevap yazmak, yorumu okuyan yeni veliye sizin hakkınızda çok şey söyler.
Adım adım nasıl ilerliyorum?
SEO çalışmasını sıraya koymak, hem bütçeyi hem beklentiyi yönetmeyi kolaylaştırır. Kurs sitelerinde genelde şu sıra ile ilerlerim.
Önce mevcut durumu incelerim: siteniz telefonda nasıl açılıyor, hangi sayfalar var, hangi aramalarda görünüyorsunuz, rakipleriniz neler yapıyor. Sonra hedef aramaları belirlerim; hangi branş, hangi yaş grubu ve hangi semtte öğrenci almak istediğinizi sizinle konuşarak netleştiririm. Üçüncü adımda sitedeki teknik engelleri temizlerim: yavaş açılan görseller, kırık bağlantılar, eksik başlıklar. Dördüncü adımda branş ve şube sayfalarını yazar ya da sizin yazdığınız metinleri düzenlerim. Beşinci adım Google işletme profilidir. Son adım ise ölçüm ve düzeltmedir: hangi sayfaya kaç kişi geldi, kaçı sizi aradı ya da form doldurdu, hangi sayfa güçlendirilmeli.
Bu sıranın mantığı şudur: önce zemin hazırlanır, sonra üstüne içerik konur. Zemin sağlam değilken yazılan güzel içerik, istenen etkiyi yaratmaz.
Bir velinin arama yapmaktan kursa kayıt olmaya kadar geçtiği yolu da bir hunide düşünebiliriz. Çok sayıda kişi arama yapar, bir kısmı sitenize tıklar, daha az kişi sayfayı sonuna kadar okur, daha da az kişi sizinle iletişime geçer, çok azı deneme dersine gelir ve bir kısmı kayıt olur. SEO'nun işi, bu huninin en üstünü doğru kişilerle doldurmaktır; ama huninin alt basamakları sizin sayfanızın ve ekibinizin elindedir.
Bu huniyi akılda tutmak önemli, çünkü bazen sorun arama sonuçlarında değil, sayfada olur. Sitenize çok kişi geliyor ama kimse aramıyorsa, sorun görünürlükte değil, sayfanın ikna gücündedir. Bu durumda ilk bakacağım yer, iletişim butonu ve deneme dersi çağrısıdır.
Kurs siteleri sık sık hangi hatalara düşüyor?
Yıllar içinde gördüğüm tekrar eden hataları sıralıyorum. Birincisi, tüm branşları tek sayfaya yığmaktır; böylece hiçbiri için güçlü bir sayfa olmaz. İkincisi, "sanatın büyülü dünyasına hoş geldiniz" gibi süslü ama bilgi vermeyen cümlelerle sayfayı doldurmaktır; veli ders saatini, yaş sınırını ve deneme dersini arar. Üçüncüsü, fotoğrafları büyük boyutta yüklemek ve sitenin telefonda ağır açılmasına neden olmaktır. Dördüncüsü, adres, telefon ve çalışma saatlerini her yerde farklı yazmaktır. Beşincisi, siteyi bir kez yapıp yıllarca güncellememektir; geçen yıldan kalma bir kayıt duyurusu, sitenin terk edildiği izlenimini verir. Altıncısı ise ilk birkaç haftada sonuç göremeyince çalışmayı bırakmaktır.
Bu hataların hiçbiri teknik bir bilgi gerektirmeden düzeltilebilir. Çoğu, sayfaya biraz daha özen göstermek ve veliyi düşünerek yazmakla ilgilidir.
Kendiniz neleri yapabilirsiniz, uzman ne zaman gerekir?
Her şeyi bir uzmana yaptırmak zorunda değilsiniz. Kendi başınıza yapabileceğiniz çok şey var. Google işletme profilinizi sahiplenip doğru bilgilerle doldurabilirsiniz. Her branş için ders saatlerini, yaş gruplarını ve deneme dersi bilgisini sade bir dille yazabilirsiniz. Telefonunuzdan kendi sitenizi açıp ne kadar hızlı yüklendiğine bakabilirsiniz. Memnun velilerden nazikçe yorum isteyebilirsiniz. Ayrıca gerçek sorulardan yola çıkarak kısa bir sık sorulan sorular bölümü hazırlayabilirsiniz; velilerin telefonda ya da kapıda size sorduğu soruların listesi, en iyi içerik fikri kaynağıdır.
Uzmana ihtiyaç duyduğunuz noktalar ise genellikle şunlardır: siteniz teknik olarak yavaş ya da bozuksa, birden fazla şube ve branşı doğru bir yapıya oturtmanız gerekiyorsa, rakipleriniz çok güçlüyse ve hangi aramaları hedefleyeceğinizi bilmiyorsanız, ya da zamanınız yoksa. Bu durumlarda doğru yönlendirme size aylarca yanlış yönde emek vermekten kurtarır.
Karar şemasındaki mantık basit: yapacağınız işi anlıyor ve zaman ayırabiliyorsanız kendiniz başlayın; teknik bir engel varsa ya da yapı karmaşıksa uzmana danışın. Bu ikisi birbirini dışlamaz; birçok kurs sahibi temeli kendi kurar, uzmandan da sadece planlama ve kontrol için destek alır.
Maliyeti neyin belirlediğini bilmek neden önemli?
Rakam vermeyeceğim, çünkü SEO hizmetinin maliyeti her işletmede farklıdır. Ama neye göre değiştiğini söyleyebilirim. İlk etken, sitenizin mevcut durumudur: sıfırdan site yapılacaksa ayrı, mevcut siteyi düzeltmek ayrı bir iştir. İkinci etken, kaç branş ve kaç şube için sayfa kurulacağıdır; sayfa sayısı arttıkça iş büyür. Üçüncü etken, rekabettir: büyükşehirde yoğun bir semtte, rakipleri güçlü bir branşta yol almak daha çok emek ister. Dördüncü etken, içeriği kimin yazacağıdır; metinleri siz hazırlarsanız iş küçülür, benden istiyorsanız büyür. Beşinci etken ise çalışmanın tek seferlik mi, aylık süreç mi olduğudur. Çok dilli bir sitede yabancı öğrenciye de ulaşmak istiyorsanız, her dil ayrı bir emek kalemidir.
Bir teklif aldığınızda şunlara bakmanızı öneririm: yapılacak işler yazılı ve sıralı mı, işi kimin yapacağı belli mi, rapor anlaşılır dille mi hazırlanıyor, site ve hesaplar sizin adınıza mı kalıyor ve hiçbir sıra garantisi verilmiyor mu. "İlk sayfaya kesin çıkarız" diyen teklif, dürüst bir teklif değildir; çünkü bu sonucu kimse kontrol edemez.
Bu karşılaştırmada iyi ya da kötü bir taraf yok. Büyük bir kurs zinciri için ajans uygun olabilir; tek şubeli ya da birkaç şubeli bir kurs için, doğrudan işi yapan kişiyle konuşmak çoğu zaman daha hızlı ve daha anlaşılır olur.
Benimle çalışma şekli nasıl işliyor?
Ben tek başıma çalışıyorum; yani sizinle konuşan kişi işi yapan kişidir. İlk görüşmede kursunuzu, branşlarınızı, hedef öğrenci kitlenizi ve hangi dönemde kayıt almak istediğinizi dinlerim. Ardından sitenizi ve rakiplerinizi inceler, nereden başlanacağını yazılı olarak söylerim. Teklifte işler öncelik sırasıyla yer alır; fiyatı da neye göre belirlendiğini açıklayarak veririm. Çalışma sırasında sitenin ve hesapların sahibi hep siz olursunuz. Her ay sade bir raporla neyin değiştiğini birlikte değerlendiririz. Sonuç garantisi vermem, ama yaptığım her işi ve nedenini açıkça anlatırım.
Takvimde görüldüğü gibi, kayıt dönemine yetişmek için işe erken başlamak gerekir. İlk haftalar düzenleme ve planlamaya gider; içerik sonraki aylarda yayına girer ve sonuçlar da ancak ardından görünmeye başlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Müzik ya da dans kursu için SEO ne kadar sürede sonuç verir?
Kesin bir süre veremem, çünkü bu, sitenizin durumuna, bulunduğunuz semtteki rekabete ve hedeflediğiniz aramalara göre değişir. Dar ve net aramalarda, örneğin semt ile branşın birlikte yazıldığı aramalarda sonuçlar genelde daha erken görünmeye başlar. Genel aramalarda ise daha uzun bir süre gerekir. Bu yüzden kayıt döneminden birkaç ay önce başlamanızı öneririm.
Sadece Instagram yeterli olmaz mı?
Instagram, kursunuzu tanıtmak ve mevcut öğrencilerle iletişimde kalmak için çok değerlidir. Ama "Kadıköy piyano kursu" diye arama yapan ve sizi henüz tanımayan biri, çoğu zaman Google'a gider. Sitesi ve Google profili olmayan bir kurs bu insanlara ulaşamaz. İkisi birbirinin yerine değil, tamamlayıcısı olarak çalışır.
Çok küçük, tek hocalı bir kurs için de SEO yapılır mı?
Evet, hatta küçük kurslar için fırsat daha büyük olabilir. Çünkü dar ve yerel aramalarda büyük rakiplerle yarışmak zorunda kalmazsınız. Küçük bir kursta tek bir branş ve tek bir semt üzerine kurulmuş net bir sayfa, çoğu zaman yeterli bir başlangıçtır.
Çocukların fotoğraflarını sitede kullanabilir miyim?
Çocukların görüntüsü kişisel veri sayılır ve kullanımı için velinin izni gerekir. Hangi biçimde, nasıl bir izin metni gerektiği hukuki bir konudur; bunu bir hukukçuya danışmanızı öneririm. Güvenli yaklaşım, izin almadığınız hiçbir çocuğun görüntüsünü yayınlamamaktır.
Online ders de veriyorum, bunu sitede nasıl göstermeliyim?
Online dersler için ayrı bir sayfa açmanızı öneririm. Çünkü "online gitar dersi" arayan kişi, semt ya da salon bilgisiyle ilgilenmez; onun merak ettiği şey, dersin nasıl işlediği, hangi araçlarla yapıldığı ve deneme dersinin olup olmadığıdır. Yüz yüze ve online dersleri aynı sayfada karıştırmak ikisini de zayıflatır.
Yabancı öğrencilere de ulaşmak istiyorum, ne yapmalıyım?
Türkiye'de yaşayan yabancılar ya da turistler, genelde İngilizce arama yapar. Bu kitleye ulaşmak için sitenin ilgili sayfalarının İngilizce karşılıklarının olması gerekir. Çeviriyi sadece makineye bırakmamak, ders adlarını ve semt bilgisini o dile uygun yazmak önemlidir. Tüm siteyi çevirmek yerine en çok işinize yarayacak birkaç branşla başlayabilirsiniz.
SEO ile Google reklamı arasında hangisini seçmeliyim?
Kayıt döneminde hemen sonuç istiyorsanız reklam daha hızlıdır, ama parayı durdurduğunuzda görünürlük de durur. SEO daha yavaş başlar, fakat kurulduğunda uzun süre getiri sağlar. Birçok kurs için en mantıklı yol, ikisini bütçeye göre dengelemektir; ama hangisinin size uygun olduğu, hedeflerinize ve bütçenize göre değişir.
Hangi işleri yapıyorsunuz, hangilerini yapmıyorsunuz?
Site incelemesi, hedef arama belirleme, teknik düzeltmeler, branş ve şube sayfaları, Google işletme profili ve aylık raporlama benim yaptığım işlerdir. Sıra garantisi vermem, yorum satın almam ve sizin adınıza sahte içerik üretmem. Fotoğraf çekimi ya da hukuki danışmanlık gibi işler benim alanım dışındadır.
Kursunuzu doğru kişilerin bulmasını istiyorsanız, durumunuzu kısaca anlatmanız yeterli: SEO hizmeti sayfamdan bana ulaşabilirsiniz; siteniz ve hedef öğrenci kitleniz için nereden başlanacağını birlikte konuşalım.