Bir web tasarımcısından teklif aldınız ve içinde "UX/UI tasarımı" yazıyor. Ya da bir ilanda "UX/UI tasarımcısı aranıyor" cümlesini gördünüz. Kısaltmalar kulağa teknik geliyor, siz de asıl soruyu soruyorsunuz: bunlar ne, ikisi aynı şey mi, benim için gerekli mi?
Kısa cevap şu: ikisi farklı işlerdir ve ikisi de web sitenizin müşteri getirip getirmemesini etkiler. Bu yazıda ux ui farkı sorusunu işletme sahibi gözüyle anlatıyorum. Tasarımcı olmanız gerekmez; teklifi okurken neyi ödediğinizi bilmeniz yeterli.
UX ve UI nedir?
UX: sitenin nasıl çalıştığı
UX, kullanıcı deneyimi demektir. Ziyaretçinin sitenizde geçirdiği süre boyunca yaşadığı kolaylığı ya da zorluğu anlatır. Sorusu şudur: müşteri aradığını buluyor mu, işini yapabiliyor mu?
Bir örnek: Diş kliniğinizin sitesine giren bir hasta randevu almak istiyor. Randevu düğmesi ilk ekranda mı, formda kaç kutu var, telefonla arama tek dokunuşla oluyor mu, çalışma saatleri bulunuyor mu? Bunların hepsi UX'tir. Renk ya da yazı tipiyle ilgisi yoktur; sitenin mantığı ve akışıyla ilgilidir.
Sokaktaki bir dükkândan da düşünebilirsiniz. Kasanın nerede olduğu, rafların düzeni, müşterinin aradığı ürüne kolay ulaşması UX'tir.
UI: sitenin nasıl göründüğü
UI, kullanıcı arayüzü demektir. Ekranda gördüğünüz her şey: renkler, yazı tipleri, düğmelerin biçimi, fotoğraflar, boşluklar, simgeler. Sorusu şudur: site güven veriyor mu, markanızı yansıtıyor mu, ne yapacağımı gösteriyor mu?
Dükkân benzetmesine dönersek UI, vitrin, aydınlatma, tabelalar ve raf tasarımıdır. Güzel görünür ve dikkat çeker.
İkisi arasındaki fark bir bakışta
| UX | UI | |
|---|---|---|
| Konu | Nasıl çalışıyor, ne kadar kolay | Nasıl görünüyor |
| Müşterinin sorusu | "İstediğimi bulabildim mi?" | "Güvenilir ve düzenli mi?" |
| Örnek | Randevu formu üç adımda mı | Düğmenin rengi ve boyutu |
| Bozulursa | Ziyaretçi takılır, vazgeçer | Site amatör ve güvensiz görünür |
Evle kıyaslayalım: UX evin planıdır, yani odaların yeri ve geçişler. UI ise dekorasyondur. Çok şık döşenmiş ama mutfağa ulaşmak için üç oda geçtiğiniz bir evde yaşamak zordur. Planı mükemmel ama duvarları dökülen bir ev de kimseye güven vermez.
İşletmeniz için neden ikisi de önemli?
Ziyaretçi bu ayrımı düşünmez. Sadece "kolay" ya da "zor", "güvenilir" ya da "amatör" der. Ama sonuçlar somuttur:
- Site güzel ama akış zorsa ziyaretçi gelir, randevu almadan çıkar.
- Akış kolay ama görünüm eski ve dağınıksa insanlar size güvenmez, özellikle sağlık, hukuk ya da finans gibi güvenin önemli olduğu işlerde.
- Telefonda kullanım kötüyse müşterinizin büyük kısmı, ne kadar iyi tasarlanmış olursa olsun siteden memnun kalmaz.
Hiçbir sonuç garanti edilemez, ama iyi düşünülmüş bir yapı ve tutarlı bir görünüm, müşterinin sizinle iletişime geçme ihtimalini artırmak için elinizdeki en somut araçlardır.
Sizin kontrol edebilecekleriniz
Sitenizde bu iki alanın durumunu kendiniz kabaca ölçebilirsiniz:
UX için:
- Sitenizi daha önce görmemiş birine verin ve telefonundan sizi aramasını ya da randevu almasını isteyin. Kaç saniyede yaptı, nerede takıldı?
- Ana sayfada ilk bakışta ne iş yaptığınız ve nasıl ulaşılacağı anlaşılıyor mu?
- Formlar gereğinden uzun mu?
UI için:
- Yazılar rahat okunuyor mu, telefonda küçük mü kalıyor?
- Tıklanacak yerler belli mi, yoksa hangisinin düğme olduğu anlaşılmıyor mu?
- Site, kartvizitinizdeki ve tabelanızdaki renk ve havayla uyumlu mu?
Bu sorulardan birkaçına "hayır" diyorsanız, uzmandan hangi alanda destek istediğinizi bilmiş olursunuz.
Tasarımcının yapacakları
İyi bir süreçte iş genelde şu sırayla ilerler:
- Sizi ve müşterinizi dinler: İşiniz, müşterileriniz, en çok istediğiniz eylem (randevu, arama, teklif) belirlenir.
- Yapıyı kurar: Hangi sayfalar olacak, menü nasıl olacak, ziyaretçi hangi yoldan randevuya gidecek. Bu aşama UX'tir; ekranlar henüz renksiz taslaklar halindedir.
- Görünümü tasarlar: Onaylanan yapının üzerine renk, yazı tipi, fotoğraf ve marka havası giydirilir. Bu UI'dır.
- Test eder: Birkaç kişiye denetir, takılınan yerleri düzeltir.
- Yayına alır ve izler: Sonuçlara göre küçük iyileştirmeler yapılır.
Küçük işletme siteleri için genellikle tek bir kişi hem yapıyı hem görünümü üstlenir. Bu normaldir; önemli olan ikisinin de bilinçli ele alınmasıdır.
Tasarımcıya ne sormalısınız?
Teklifte "UX/UI" gördüğünüzde şu soruları sorun:
- UX kısmında tam olarak ne yapacaksınız? Sayfa yapısı, akış, telefon uyumu dahil mi?
- Tasarımı benim müşterime göre mi yapacaksınız, yoksa hazır bir şablonu mu uyarlayacaksınız?
- Randevu, arama ya da teklif gibi asıl hedefi ziyaretçinin kolay yapması için ne öneriyorsunuz?
- Yayına almadan önce gerçek insanlarla deneme yapılacak mı?
- Tasarım bittikten sonra ne teslim edeceksiniz ve değişiklik istersem nasıl ilerleyeceğiz?
"UX yok, sadece güzel tasarım yapıyoruz" ya da "UX yaparız ama görünüm önemsiz" diyen bir yaklaşım eksik kalır. İyi bir web sitesi ikisini birlikte ister.
Sık sorulan sorular
UX ve UI'ı aynı kişi mi yapar?
Küçük projelerde çoğunlukla evet, tek bir tasarımcı ikisini de yapar. Büyük ekiplerde iş bölünür. Sizin için önemli olan kişinin ikisine de hâkim olması ve hangisinde ne yaptığını açıklayabilmesidir.
Hangisi daha önemli?
İkisi birbirini tamamlar. Akışı zor ama güzel bir site de, kolay ama güvensiz görünen bir site de müşteri kaybettirir. Bütçeniz sınırlıysa önce sitenin anlaşılır ve telefonda rahat olmasına öncelik verin.
UX ve UI, web tasarımının kendisi mi?
Web tasarımı daha geniş bir iştir. UX ve UI önemli parçalarıdır ama içerik yazımı, site hızı ve Google'da bulunma gibi konular da işin içine girer.
Bunu ölçebilir miyim?
Kesin bir sayı vermek zor ama takip edebilirsiniz: gelen telefon, form ve randevu sayınız değişiyor mu? Kısa denemelerle takıldığınız yerler görünür.
Sonuç
UX sitenizin nasıl çalıştığını, UI nasıl göründüğünü anlatır ve müşteriniz ikisini birlikte hisseder. Teklif alırken ikisinin de kapsamda olup olmadığını sormak, size gerçekten iş getirecek bir siteye ödeme yaptığınızdan emin olmanın en basit yoludur. Siteniz için doğru yapıyı ve görünümü birlikte kurmak isterseniz, web sitesi yaptırma hizmetim sizin işinize göre bir plan çıkarmak için iyi bir başlangıçtır.