ChatGPT'de Çıkmak İçin Para Vermek: Satın Alınabilir mi?

"Ücret karşılığı sizi ChatGPT'de öne çıkarıyoruz" diyen bir mesaj aldınız ve merak ediyorsunuz: yapay zekanın verdiği cevapta adımın geçmesi gerçekten satın alınabilir mi? Bu soruyu son zamanlarda sık duyuyorum, çünkü teklifler artıyor. Kısa cevabım şu: Yapay zekanın kendi cevabında "organik" olarak anılmayı doğrudan para ile satın alacak bir düğme bildiğim kadarıyla yok. Reklam ayrı bir konu ve ayrı işaretlenir. Aradaki farkı bilmek, yanlış teklife para vermenizi önler. İşin asıl çözümünü, yani yapay zekanın sizi güvenle önerebilmesini sağlamayı ben GEO hizmeti kapsamında yapıyorum.

Organik anılma ile reklam aynı şey değil

Bir yapay zeka asistanına "İstanbul'da iyi bir mali müşavir kim?" diye sorduğunuzda gelen cevabın içinde adı geçen işletme, iki yoldan biriyle orada olabilir.

Birincisi organik anılmadır. Asistan, internette sizin hakkınızda bulduğu bilgilere, sitenizin içeriğine, başka sitelerdeki bahsedilmelere ve yorumlara bakarak sizi önermeye değer görür. Bunun için kimseye ödeme yapılmaz, ama hak edilmesi gerekir.

İkincisi reklamdır. Bazı platformlar reklam seçenekleri denemekte veya sunmaktadır. Bu seçenekler platformdan platforma değişiyor, zamanla da değişiyor; bu yüzden güncel durumu her seferinde platformun kendi duyurularından kontrol etmenizi öneririm. Ortak nokta şu: reklam, reklam olarak işaretlenir ve cevabın kendisi sayılmaz. Reklam veren kişi cevabı satın almıyor, yalnızca ayrı işaretli bir alanı satın alıyor.

Yapay zeka asistanı bir işletmeyi nasıl bulur?

Bir asistanın cevabı genellikle iki kaynaktan beslenir: eğitim sürecinde edindiği genel bilgi ve bazı asistanlarda soru anında yaptığı internet araması. İkincisi sizin açınızdan daha önemli, çünkü sitenizde yaptığınız bir düzeltmenin ya da yeni bir sayfanın etkisi zamanla görünür hale gelebilir. Kesin işleyişi platformlar açıklamıyor ve değişiyor; bunu mekanizma bilgisi olarak değil, genel bir çerçeve olarak okuyun.

Asistan neye bakar?

Asistan bir soruyu cevaplarken önce sorunun niyetini anlamaya çalışır: kişi bilgi mi arıyor, karşılaştırma mı yapıyor, yoksa bir işletme mi arıyor? Sonra elindeki kaynaklarda bu niyete uyan, net ve birbiriyle çelişmeyen bilgiyi arar. Bir işletme hakkında üç farklı yerde üç farklı adres ya da hizmet tanımı varsa, güvenle önerilecek aday olmaktan çıkar.

Bilginin kendisi ne kadar önemli?

Asistanlar tamamen mükemmel kaynaklara dayanmaz; bazen eski ya da yanlış bilgi aktarabilirler. Bu yüzden işletmenizle ilgili doğru bilgiyi kendi sitenizde ve güvenilir kaynaklarda net tutmak, yanlış aktarılma ihtimalini azaltmanın en pratik yoludur. Bunu bir güvence değil, bir risk azaltma yöntemi olarak görün.

Neden "sıra satın almak" bu yapıya uymuyor?

Klasik arama sonuçlarında sıralar bir liste halinde görünür ve sıralamayı ölçmek mümkündür. Yapay zeka cevabında ise tek bir metin vardır ve içinde kimlerin geçeceği bağlama göre değişir. Satın alınacak sabit bir "birinci sıra" olmadığı için, bunu satmaya çalışan her teklif ya reklam alanını ya da yapılabilecek hazırlık işini farklı bir isimle satıyordur. İkisi de olabilir; önemli olan hangisini aldığınızı bilmenizdir.

"Garantili öne çıkarma" neden güvenilmez

Yapay zeka cevapları aynı soruda bile kişiden kişiye, günden güne değişebilir. Cevabı üreten sistem dışarıdan kontrol edilemez. Bu yüzden "Sizi ChatGPT'nin ilk önerisi yapacağız" diyen biri, kontrolü olmadığı bir şeyi vaat ediyor demektir.

Teklifleri değerlendirirken şu işaretlere dikkat edin:

• Sabit bir sonuç, sıra ya da süre garantisi veriliyor.
• Platformla özel bir anlaşmadan söz ediliyor ama kanıt gösterilmiyor.
• Nasıl yapılacağı sorulduğunda cevap belirsiz kalıyor.
• Ödeme önceden ve tek seferde isteniyor.
• Yapılan işin ekran görüntüsünden ibaret bir rapora dönüşeceği anlaşılıyor.

Bu işaretlerin ortak noktası, kontrol edilemeyecek bir şeyin kesin gibi sunulmasıdır. Dürüst bir teklif genellikle "şunu yapacağım, sonucu şöyle ölçeceğiz, garanti veremem" gibi daha mütevazı konuşur. Bu mütevazılık zayıflık değil, işini bilen birinin işaretidir.

Bu işaretlerden birkaçını görüyorsanız imza atmadan önce durun. Benzer bir mantığı backlink teklifleri için de yazmıştım; "hızlı ve garantili" vaadi çoğu zaman pahalıya geliyor.

Gelen tekliflerin üç türü

Önüme gelen tekliflerin çoğu üç gruptan birine girer. Hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu anlamak, doğru soruları sormanızı kolaylaştırır.

Reklam alanı satanlar

Bir platformun reklam seçeneğini sizin adınıza kullanacağını söyleyen teklifler. Burada fark ettirilmesi gereken şey, reklam bütçesinin ve aracının payıdır: ödemenin ne kadarı platforma gidiyor, ne kadarı hizmet bedeli? Bunu yazılı isteyin.

Hazırlık çalışması satanlar

Sitenizi, profillerinizi ve içeriğinizi asistanların anlayabileceği hale getirmeyi vaat eden teklifler. Bu grup en gerçekçi olanıdır, çünkü yapılacak işler tanımlanabilir. Sonuç garanti edilemez ama yapılan işin listesi çıkarılabilir.

Sadece "görünürlük" sözü verenler

Neyin yapılacağı anlatılmayan, sadece sonuç vaat eden teklifler. Burada çoğunlukla elinizde ne kaldığını göstermek mümkün olmaz. Bu grupta imzadan önce en çok soru sormanız gerekir.

Peki reklam hiç mantıklı değil mi?

Mantıklı olabilir, ama sıralamada sonra gelir. Sitenizde bilgiler eksik ya da dağınıkken reklam vermek, boş bir dükkana müşteri çağırmaya benzer. Önce temeli kurup ardından reklamı ayrı bir bütçe kalemi olarak değerlendirmenizi öneririm.

Reklamı düşünüyorsanız şunlara bakın: Hangi platformda, hangi koşulda yayınlanacak? Bir kampanya bittiğinde elinizde ne kalacak? Reklam kuralları mesleğinize uygun mu? Bu soruların cevabı net değilse, ödeme yapmak için acele etmeyin.

Teklif sahibine sorulacak sorular

Hiçbir şey kaybetmeden bir teklifi şu sorularla test edebilirsiniz:

1. Tam olarak neyi satın alıyorum: reklam alanı mı, içerik mi, yoksa sadece "görünürlük" sözü mü?
2. Bu alan reklam olarak işaretlenecek mi?
3. Hangi platformda, hangi koşulda çıkacağım ve bunu nereden doğrulayabilirim?
4. Sonuç çıkmazsa ne olacak, ödeme iadesi var mı?
5. Çalışmayı bıraktığımda elimde ne kalacak? Düzenlenmiş sitem mi, yoksa sadece bir kampanya mı?
6. Kimler adıma çalışıyor ve hangi sitelerde adımı geçirecekler?

Net, kanıtlı ve sade cevap veremeyen biriyle çalışmamanızı öneririm. Cevapları sözlü değil yazılı isteyin; iyi niyetli biri bunu sorun etmez, ileride de neyi konuştuğunuzu hatırlatır. Çalışmalarımda ben de aynı soruları kendime sorarım; müşterime anlatamayacağım bir iş yapmam.

İki gerçek senaryo: teklif geldiğinde ne yaptık?

Aşağıdaki iki örnek, çalışmalarımda sık karşılaştığım durumların özetidir. İsim ve rakam vermiyorum; sonuçları da bilerek ölçülü anlatıyorum.

Senaryo 1: Mali müşavirlik bürosu

İstanbul'da küçük bir mali müşavirlik bürosunun sahibi bana, kendisine "ChatGPT'de ilk sırada çıkarız" diyen bir teklifin geldiğini söyleyerek geldi. Teklif aylık ödeme istiyor, ama nasıl yapılacağını anlatmıyordu. Önce teklifi yukarıdaki altı soruyla birlikte okuduk. Cevaplar belirsiz kalınca bu teklifi geri çevirmeye karar verdi.

Sonra bürosunun dışarıdan nasıl göründüğüne baktım. Sitesinde hangi şirket türlerine hizmet verdiği net değildi, işletme profilindeki çalışma saatleri eskiydi, iki rehber sitesinde büro adı farklı yazılmıştı. Önce bunları düzelttik, ardından müşterilerin sık sorduğu sorulara kısa cevap sayfaları ekledik. Meslek kuralları nedeniyle iddialı vaatlerden ve karşılaştırmalı övgüden özellikle kaçındık; metinleri bilgilendirici tuttuk.

Birkaç ay sonra asistanların bazı sorularda büroyu daha tutarlı tanımladığını gördük. Her denemede çıktığını söyleyemem; cevaplar değişiyor. Ama büro hem Google'da hem asistanlarda daha net anlatılır hale geldi ve elinde kalıcı bir çalışma oldu.

Senaryo 2: El yapımı seramik satan çevrimiçi dükkan

İkinci örnek, bir atölyede ürettiği seramikleri kendi sitesinden satan bir girişimci. Ona "yapay zeka önerilerinde ürününüzü öne çıkaralım" diyen biri çok kısa süreli bir kampanya satmak istemişti. Burada asıl sorun satın alma kararı değil, ürün sayfalarındaydı: ürünlerin boyutu, malzemesi, bakım şekli ve kargo koşulları sayfalarda yoktu. Bir asistan bu sorulara cevap vermek istediğinde sitede alıntılanacak bir şey bulamıyordu.

Ürün sayfalarını, müşterilerin gerçekten sorduğu sorulara göre yeniden yazdık: "Bulaşık makinesinde yıkanır mı?", "Hediye paketi var mı?", "İade nasıl işliyor?" gibi. Ayrıca ürünlerin başka sitelerde ve sosyal profilde tutarlı anlatılmasını sağladık. Teklif edilen kampanyayı almadık; o bütçe ürün fotoğraflarına ve içeriğe gitti.

İki örneğin ortak yanı şu: ikisinde de ilk adım yeni bir şey satın almak değil, mevcut durumu görmekti. Teklif, ancak bunu yaptıktan sonra değerlendirilebilir hale geldi. Bu sıra, işletmenin türü ne olursa olsun işe yarıyor.

Burada da kesin bir sonuç söylemiyorum. Ama mağazanın ürünlerini anlatan metin netleşti ve müşteri soruları azaldı. Bu, bir kampanya bittiğinde kaybolmayan bir kazanç.

Gerçekçi yol: asistan sizi neden önersin?

Asistanların bir işletmeyi önerebilmesi için o işletme hakkında net ve tutarlı bilgi bulması gerekir. Pratikte bu şu anlama geliyor:

• Sitenizde açık anlatım: Ne iş yaptığınız, kime hizmet verdiğiniz, nerede olduğunuz ve nasıl ulaşılacağınız karmaşa olmadan yazılı olmalı.
• Sık sorulan soruların cevabı: Müşterilerinizin gerçekten sorduğu sorular, sade bir dille sitenizde cevaplanmalı.
• Dışarıdan tutarlı bilgi: İşletme profilleriniz, rehber kayıtlarınız ve haberlerde veya sektör sitelerinde geçen adınız birbiriyle uyumlu olmalı.
• Gerçek yorumlar ve itibar: Müşteri yorumları ve güvenilir kaynaklardaki bahsedilmeler önemli bir işaret.
• Teknik erişilebilirlik: Sitenizin hızlı açılması ve arama sistemlerinin içeriğinizi okuyabilmesi gerekir.

Bu işler hızlı değildir ve sonuç garanti edilemez. Bir sayfa yazıp beklemek yetmez; bilgilerin düzenli güncellenmesi, yeni sorulara cevap eklenmesi ve dış kaynaklardaki kayıtların kontrol edilmesi gerekir. Küçük bir işletme için bile bu, birkaç ayı bulan sabırlı bir çalışmadır. Ama bu çalışmalar bir kez yapıldığında Google'da da işinize yarar; elinizde kalıcı bir varlık oluşur. Önce mevcut durumunuzu görmek isterseniz Yapay Zeka İşletmenizi Öneriyor mu? yazımdaki kontrol adımlarıyla başlayabilirsiniz.

Adım adım: bu işi benimle ya da kendiniz yaparsanız

Hangi yolu seçerseniz seçin, sıra büyük ölçüde aynıdır. Aşağıdaki akış benim çalışma sıram, ama kendiniz yapacaksanız da işe yarar.

1. Mevcut durumu görün

Önce birkaç yapay zeka asistanına işletmenizin ait olduğu sektörden, müşterilerinizin soracağı gibi sorular sorun. Cevapları not edin; kimlerin geçtiğine ve sizin geçip geçmediğinize bakın. Bu, başlangıç noktanızdır ve sonradan karşılaştırma yapmanızı sağlar.

2. Temel bilgileri düzeltin

Sitenizde işletme adı, adres, telefon, hizmetler, çalışma saatleri ve sizi ayıran özellikler açıkça yazmalı. Bunlar diğer yerlerdeki kayıtlarla da aynı olmalı. Küçük çelişkiler bile en çok zaman kaybettiren konulardır.

3. Müşteri sorularına cevap yazın

Telefonda ve mesajda en çok duyduğunuz soruları listeleyin. Her biri için sade, doğru ve kısa bir cevap yazın. Bu içerikler hem insanların hem asistanların işine yarar.

4. Dış kaynakları düzenleyin

İşletme profilleri, rehberler, sektör siteleri ve yorum platformlarını kontrol edin. Bilgi eksikse tamamlayın, yanlışsa düzeltin. Yorumları tek tek yanıtlamak da bu çalışmanın parçasıdır.

Dışarıdaki kayıtların tek tek düzeltilmesi yorucu olabilir. Önce müşterilerin en çok baktığı yerlerden, yani işletme profilinizden ve sitenizden başlayın, sonra diğerlerine geçin.

5. Ölçün ve tekrarlayın

Birkaç haftada bir aynı soruları yeniden sorun ve cevaplardaki değişikliği not edin. Cevaplar dalgalanabilir; tek bir denemeye değil, eğilime bakın. Ben bu raporlamayı ekran görüntüsüyle değil, neyi neden değiştirdiğimle birlikte veririm.

Ödeme yapmadan önce kontrol listesi

Bir teklifi kabul etmeden önce aşağıdaki maddelere tek tek bakın. Hepsine "evet" diyemiyorsanız, işi ertelemek çoğu zaman en ucuz karardır.

• Teklifte neyin satıldığı açık yazılı mı: reklam alanı, içerik ya da hazırlık çalışması?
• Reklam varsa, reklam olarak işaretleneceği belirtilmiş mi?
• Çalışma bittiğinde elimde kalacak şeyler listelenmiş mi: düzenlenmiş site, yazılar, kayıtlar?
• Kimin ne yapacağı ve hangi sitelerde adımın geçeceği biliniyor mu?
• Sonuç garantisi yerine, ölçüm ve raporlama yöntemi anlatılıyor mu?
• Sözleşmeden çıkış koşulu ve iade durumu yazılı mı?
• Meslek kurallarım bu tanıtım türüne izin veriyor mu?
• Aynı işi daha ucuza ya da kendi imkanlarımla yapabilir miyim?

Listeyi çıktı alıp teklifle birlikte yanınızda tutmanızı öneririm. Karşı taraf bir maddeye kaçamak cevap veriyorsa, o madde için yazılı açıklama isteyin. Cevap yine netleşmezse bu başlı başına bir bilgidir.

Bu liste sizi bir tekliften vazgeçirmek için değil, neyi kabul ettiğinizi bilmeniz için var. İyi bir teklif bu maddelere rahatlıkla cevap verir.

Sık yapılan hatalar

İşletmelerin bu konuda en sık yaptığı hataları şöyle sıralayabilirim.

• Tek bir cevabı kıstas almak: Bir asistana bir kez sorup adınızı görmemek, ya da görüp rahatlamak yanıltıcıdır. Cevaplar değişir; birkaç farklı soru ve farklı zamanlarda deneme gerekir.
• Sadece reklama yönelmek: Reklam geçici bir alan sağlar. Site bilgileri dağınıksa, reklamın getirdiği kişi de aradığını bulamaz.
• Bilgileri tutarsız bırakmak: Eski telefon numarası, farklı yazılmış işletme adı ya da kapanmış bir şube kaydı bilgiye olan güveni zayıflatır.
• Yorumları görmezden gelmek: Cevapsız bırakılan olumsuz yorumlar da, hiç yorum olmaması da zayıf işarettir.
• Metni yapay zeka için yazmaya çalışmak: Anahtar kelime yığınıyla dolu, insana hitap etmeyen metinler hiçbir işe yaramaz. Önce müşteriniz için net yazın.
• Süre beklentisini yanlış kurmak: Bir haftada sonuç beklemek hayal kırıklığı yaratır ve yanlış tekliflere kapı açar.
• Her şeyi tek kişiye bırakıp kontrolü bırakmak: Hesaplarınızın, sitenizin ve profillerinizin sahibi her zaman siz olmalısınız. Yönetim erişimi başkasındaysa, ilişki bittiğinde elinizde bir şey kalmayabilir.
• Sözleşmeyi okumadan ödemek: Kapsam, çıkış koşulu ve çalışma bittiğinde size kalacaklar yazılı değilse risk sizdedir.

Kendiniz yapabilecekleriniz ve uzmana bırakmanız gerekenler

Bu işin önemli bir kısmını teknik bilgi olmadan da yapabilirsiniz. Neyi kendinizin yapabileceğini bilmek, bana ya da başkasına ne için ödeme yaptığınızı da netleştirir.

Kendiniz yapabilecekleriniz

• Birkaç asistana müşteri gibi sorular sorup cevapları kaydetmek.
• Sitenizdeki iletişim bilgilerini, çalışma saatlerini ve hizmet tanımlarını güncel tutmak.
• İşletme profilinizdeki bilgileri kontrol etmek ve yorumlara cevap vermek.
• Müşterilerin sık sorduğu soruları listelemek ve bunlara kısa cevaplar hazırlamak.
• Gelen teklifleri yukarıdaki sorularla elemek.

Uzmana bırakmanız gerekenler

• Sitenin teknik olarak okunabilirliğinin ve yapılandırmasının denetlenmesi.
• Birçok kaynakta tutarsız bilgilerin tespiti ve düzeltilmesi.
• Sayfa yapısını ve içerik planını sektörünüzün müşteri sorularına göre kurmak.
• Dış kaynaklarda anılmayı gerçek ve kaliteli yollarla artırmak.
• Yapılan değişikliklerin etkisini düzenli ve dürüstçe raporlamak.

Bir işi kendiniz yapıp yapmayacağınıza karar verirken kendinize iki şey sorun: Bu iş için ayırabileceğim düzenli zamanım var mı, ve yanlış yaparsam geri dönüşü zor mu? Düzenli zamanınız yoksa ya da değişiklik sitenizin yapısına dokunuyorsa, uzman desteği genellikle daha ucuza gelir.

Zamanınız kısıtlıysa en değerli destek, hangi işi nasıl sıralayacağınızı bilen biriyle kısa bir plan çıkarmaktır. Sonra uygulamanın büyük kısmını kendiniz yürütebilirsiniz.

Meslek kuralları ve bütçe önceliği

Avukat, hekim, mali müşavir gibi meslek gruplarında reklam ve tanıtım konusunda kendi meslek kuruluşunuzun kuralları geçerlidir. Bir platformda ücretli görünürlük alacaksanız, bunun mesleğinizin reklam kurallarına uyup uymadığını önceden kontrol edin. Bu konuda hukuki bir görüş veremem; meslek kurallarınızı ve gerekirse odanızın ya da barosunun yönergelerini kontrol etmenizi öneririm. Organik yolun burada ayrı bir avantajı var: içeriği bilgilendirici ve sade tuttuğunuz sürece reklam kuralları açısından daha az sürpriz yaşarsınız, yine de kontrol sizde kalmalı.

Bütçeniz sınırlıysa sırayı şöyle öneririm: önce sitenizin temel bilgilerini düzeltin, sonra müşterilerin sorularını cevaplayan sayfalar ekleyin, sonra dış kaynaklarda tutarlılığı sağlayın. Reklam bunlardan sonra, ayrı bir karar olarak düşünülebilir. Maliyetin neye bağlı olduğunu merak ediyorsanız GEO hizmeti fiyatları neye göre belirlenir? yazımda anlattım.

Sık sorulan sorular

ChatGPT'ye ödeme yaparak cevaplarda yer alabilir miyim?

Organik cevapta yer almak ödemeyle satın alınan bir şey değil. Bazı platformlarda reklam seçenekleri olabilir, bunlar değişiyor ve reklam olarak işaretleniyor. Güncel bilgi için platformun kendi sayfasına bakın.

"ChatGPT'de çıkarız" diyen ajansa güvenmeli miyim?

Ne sattığını, nasıl yaptığını ve nasıl doğrulayacağınızı net anlatamıyorsa hayır. Yukarıdaki soruları sorun, yazılı cevap isteyin.

Sonuç ne kadar sürede görülür?

Kesin bir süre veremem. Sitenizin mevcut durumuna ve sektörünüzdeki rekabete göre değişir; bu yüzden süre garantisi veren herkese temkinli yaklaşın.

Yapay zekada reklam vermek mümkün mü?

Bazı platformlar reklam seçenekleri deniyor ya da sunuyor olabilir. Bunlar değişiyor ve reklam olarak işaretleniyor. Güncel durum için platformun kendi duyurularına bakın; ben bu konuda sabit bir bilgi veremem.

Organik anılma ile reklamın farkı nedir?

Organik anılma, asistanın sizi bulduğu bilgilere dayanarak kendiliğinden önermesidir. Reklam ise işaretli, ayrı bir alandır ve ödemeyi bıraktığınızda kaybolur.

Küçük bir işletme için bu çalışma gerekli mi?

Müşterileriniz bir şey araştırırken yapay zekaya soruyorsa evet, ama büyük bir bütçeyle başlamak gerekmez. Bilgilerin tutarlı ve sitenizin anlaşılır olması küçük işletmeler için bile en önemli adımdır.

Kendi başıma deneyip sonra uzmana gelebilir miyim?

Elbette. Temel düzeltmeleri kendiniz yapıp ardından durumu benimle değerlendirmeniz hem zamanınızı hem bütçenizi korur.

Sonuçları nasıl takip ederim?

Aynı soru listesini belirli aralıklarla tekrar sorup cevapları bir tabloya not edebilirsiniz. Sitenize gelen ziyaretçilerin hangi sayfalardan geldiğine ve telefon ya da mesaj sayısındaki değişime de bakın. Tek bir ölçüye değil, birkaç işarete birlikte bakmak daha dürüst bir tablo verir.

Sonraki adım

Elinizde bir teklif varsa ya da önce nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, durumunuza bakıp dürüst bir yol haritası çıkarabilirim. Teklifi benimle paylaşırsanız neyin gerçekçi, neyin abartı olduğunu açıkça söylerim; bunun için bir şey satın almanız gerekmez. Sizi kimsenin vaat edemeyeceği şeylerle ikna etmeye çalışmam; GEO hizmeti sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.