ChatGPT'ye ya da Gemini'ye işletmenizin adını yazdınız ve cevap sizi şaşırttı: eski adresinizi veriyor, kapandığınızı söylüyor, hiç yapmadığınız bir hizmeti sayıyor ya da sizi rakibinizle karıştırıyor. Hemen sorduğunuz soru şu: bu bilgi nereden çıktı ve ben bunu nasıl düzeltirim? Bu yazıda yapay zekâ cevaplarındaki hatanın olası kaynaklarını ve elinizdeki gerçek seçenekleri anlatıyorum; GEO hizmeti kapsamında en sık bu konuyla karşılaşıyorum.
Baştan dürüst olayım: yapay zekâya "şunu düzelt" diyebileceğiniz bir form yok ve bir günde sonuç beklememelisiniz. Ama çoğu hatanın arkasında somut, düzeltilebilir bir kaynak çıkıyor.
Yapay zekâ bu bilgiyi nereden alıyor?
Bu araçlar sizin hakkınızda bir dosya tutmuyor. Eğitim sırasında gördüğü metinlerden ve bazen cevap verirken internette yaptığı aramadan bir tahmin üretiyor. Yani cevap, internette sizin hakkınızda bulunan izlerin ortalaması gibi. İzler çelişkiliyse ya da eskiyse cevap da öyle çıkıyor.
Çalışmalarımda yanlışın kaynağı genellikle şunlardan biri çıkıyor:
- Yıllar önce açılmış, güncellenmemiş dizin ve rehber kayıtları
- Taşınmadan önce yazılmış haberler ya da röportajlar
- Sitenizde silmeyi unuttuğunuz eski sayfalar
- Her yerde farklı yazılmış işletme adı, telefon ya da adres
- Adı birbirine benzeyen başka bir işletme
Google'daki eski bilgi sorunu da benzer köklerden besleniyor; onu Google'da eski ya da yanlış bilgi çıkıyorsa ne yapılır yazısında ayrıca anlattım. Burada yapay zekâya özgü yönüne odaklanıyorum.
Arama yapan ve yapmayan araçlar
Bu ayrım işin süresini ve yöntemini belirlediği için baştan bilmekte fayda var. Bazı araçlar cevap verirken internette canlı arama yapar ve bulduğu sayfaları özetler. Bunlarda yanlışın kaynağı genellikle o an karşılarına çıkan bir sayfadır; sayfayı düzeltince cevap görece çabuk değişebilir.
Bazıları ise çoğunlukla eğitim sırasında gördüğü metne dayanır. Bunlarda hata, geçmişte kalmış bir bilginin "hafızaya" yerleşmesinden gelir ve tek bir sayfayı düzeltmek tek başına yetmeyebilir. Aynı soruya iki araç farklı cevap veriyorsa bunun nedeni çoğu zaman budur.
En sık gördüğüm dört yanlış
Eski adres. Taşındıysanız ve eski adres onlarca dizinde duruyorsa, araç çoğunluğa inanır. Doğru adres tek bir yerde, yanlışı on yerde yazıyorsa yanlış kazanır.
"Kapalı" demesi. Genellikle işletmenin eski bir kaydı kapalı ya da taşınmış görünüyordur. Bir de sitenin uzun süre güncellenmemiş olması, aracı "bu işletme artık aktif değil" sonucuna itebilir.
Yanlış hizmet. Yıllar önce verip bıraktığınız bir hizmet sitenizde hâlâ ayrı sayfa olarak duruyorsa, araç onu hâlâ yapıyormuşsunuz gibi sunar. Tersi de olur: verdiğiniz hizmeti hiç anlatmamışsanız araç onu bilmez.
Rakiple karışma. Adlar ya da semt-meslek ikilisi benziyorsa araç iki işletmenin bilgisini birleştirebilir. Bu durumda sizi diğerinden ayıran net işaretler (tam unvan, adres, kuruluş yılı, uzmanlık) ne kadar açıksa karışıklık o kadar azalır.
Yanlışın kaynağını nasıl bulursunuz?
Teknik bilgi gerekmeyen bir yöntemle başlayabilirsiniz: aynı bilgiyi farklı yollardan sorun ve cevapların nerede ayrıştığına bakın. Hatanın hangi soruda ortaya çıktığı, kaynağın türü hakkında ipucu verir.
- Adınızı doğrudan sorun: "X işletmesi nerede?" gibi. Adres ve durum hatası burada çıkar.
- Hizmeti sorun: "X ne tür hizmet veriyor?" Yanlış ya da eksik hizmet listesi sitenizdeki sayfalardan geliyor olabilir.
- Semt ve mesleği sorun: "Kadıköy'de iyi bir muhasebeci kim?" gibi. Rakiple karışma ya da hiç anılmama burada görünür.
- Aynı soruyu iki ayrı araçta deneyin: Biri doğru, diğeri yanlışsa fark genellikle araçların kullandığı kaynaklardan gelir.
Sonra aratma yöntemine geçin. Eski adresinizi ya da yanlış cümleyi tırnak içinde Google'da aratın. Çıkan her sayfa bir şüpheli. Çoğu zaman üç beş sayfa kalıp hatanın çoğunu açıklar; geri kalanı gürültüdür.
Bir şey daha: sitenizde "hakkımızda" metnini ve alt bilgiyi kendi gözünüzle okuyun. İşletmeyi tanımayan birisi bunları okuyarak adresinizi, telefonunuzu ve hizmetlerinizi çıkarabiliyor mu? Çıkaramıyorsa araç da çıkaramaz.
İşletme sahibi neyi düzeltebilir?
Yapay zekâ modelinin kendisine dokunamazsınız. Ama onun okuduğu kaynaklara dokunabilirsiniz, asıl iş orada.
1. Önce ne dediğini kaydedin. Aynı soruyu birkaç araçta ve birkaç farklı cümleyle sorun, cevapları ekran görüntüsüyle saklayın. Yanlışın tek araçta mı yoksa hepsinde mi olduğu, kaynağın nerede olduğuna dair ipucu verir.
2. Kendi sitenizi temizleyin. En çok kontrol sizde olan yer burası. İletişim sayfanızda, sayfa altında ve "hakkımızda" bölümünde güncel bilgi tek ve net olsun. Artık sunmadığınız hizmetlerin sayfalarını silmek yerine doğru sayfaya yönlendirin. Sunduğunuz hizmetleri sade bir dille, ayrı sayfalarda anlatın; araçlar belirsiz cümleleri sevmez.
3. Google İşletme Profilinizi eşitleyin. Adres, saat, telefon, kategori ve hizmet listesi sitenizle birebir aynı olmalı. Taşındıysanız ya da kapalı görünüyorsanız önce burayı düzeltin; çünkü hem Google hem de birçok yapay zekâ aracı buraya güvenir.
4. Dizin ve rehber kayıtlarını bulun. Adınızı ve eski adresinizi tırnak içinde aratıp çıkan siteleri listeleyin. Hepsini düzeltmeniz gerekmez; öncelik sektörünüzün tanınmış rehberleri, ticaret odası gibi kurum siteleri ve yüksek ziyaretçili dizinler olsun. Kaydı sahiplenip güncelleyebilirsiniz ya da site yönetimine yazabilirsiniz. Bu iş sıkıcı ve uzun, ama etkisi en çok buradan geliyor.
5. Eski haberlere dokunun, ama beklentiyi küçük tutun. Yıllar önceki bir haberi silemezsiniz. Yayıncıya nazikçe yazıp güncelleme notu istemek mümkün; olmazsa bile güncel kaynakların sayısı arttıkça eski haber ağırlığını kaybeder.
Bir de şunu önerebilirim: işletmenizin kim olduğunu, nerede olduğunu ve ne yaptığını anlatan kısa ve net bir "Hakkında" bölümü yazın. Bunu hem insanlar hem de araçlar kolay okur. Genel görünürlük tarafını ise yapay zekâ işletmenizi öneriyor mu yazısında ele aldım.
Net bir "Hakkında" bölümü neleri söylemeli?
Araçların kolay okuduğu bir hakkında metni süslü olmak zorunda değil. Amaç, işletmeyi tanımayan birinin ilk bakışta kim olduğunuzu anlamasıdır. Yarım sayfayı geçmesine gerek yok.
Şu bilgilerin hepsi tek yerde, açık cümlelerle yer almalı:
- İşletmenin tam adı ve ne iş yaptığı ("X, Y semtinde hizmet veren bir diş kliniğidir" gibi)
- Adres, telefon ve çalışma saatleri
- Hangi hizmetleri verdiğiniz, hangilerini vermediğiniz
- Ne zamandır faaliyette olduğunuz
- Kimin yönettiği ya da hizmeti kimin verdiği
"Müşteri memnuniyetini ön planda tutan, yenilikçi bir ekibiz" gibi cümleler hiçbir şeyi ayırt etmez. Araç da okura da bir şey söylemez. Yerine "bu semtte uzun yıllardır çocuk diş hekimliği yapıyoruz" gibi doğrulanabilir bir cümle koyun. Bu cümleler hem kişileri hem araçları aynı noktaya taşır.
Öncelik sırası: hangi bilgiyi önce düzeltmelisiniz?
Her yanlışın bedeli aynı değil. Müşteriyi kapıdan döndüren bilgi, bir hizmetin eksik anlatılmasından daha acildir. Ben genelde şu sırayı izliyorum.
Önce müşterinin harekete geçtiği bilgiler: adres, telefon, çalışma saatleri, "kapalı" durumu. Bunlar yanlışsa kişi gidip kapıdan döner ya da hiç aramaz.
Sonra neyi sunduğunuz: kaldırdığınız bir hizmetin hâlâ sayılması ya da verdiğiniz bir hizmetin hiç anılmaması. Bu, doğru müşterinin size ulaşmasını belirler.
En sonda ayrıntılar: kuruluş yılı, ekip bilgisi, geçmiş projeler gibi. Önemlidir ama müşteri kaybına doğrudan yol açmaz.
Kontrol listesi: tek tek bakmanız gerekenler
Aşağıdaki listeyi kendi başınıza on beş yirmi dakikada geçebilirsiniz. Her "hayır" cevabı bir düzeltme maddesi demek.
- İletişim sayfanızdaki adres, telefon ve saatler güncel mi?
- Alt bilgide (sayfanın en altında) aynı bilgiler yazıyor mu?
- Verdiğiniz her hizmetin kendine ait, açık bir sayfası var mı?
- Vermediğiniz hizmetlerin sayfaları kaldırılmış ya da doğru sayfaya yönlendirilmiş mi?
- İşletme Profilinizdeki bilgiler sitenizle birebir aynı mı?
- İşletme adınız her yerde aynı biçimde mi yazılıyor?
- Eski adresinizi tırnak içinde aratınca karşınıza çıkan dizinleri biliyor musunuz?
- Sizi karıştırabilecek benzer adlı bir işletme var mı, ve sizi ayıran net işaretler sitenizde yazıyor mu?
Bu listeyi geçtikten sonra elinizde hem yapılacaklar listesi hem de uzmana ne soracağınızın taslağı olur.
Bu işi benimle yaparsanız sıra nasıl işler?
Önce kısa bir görüşmeyle işletmenizi, hangi bilginin yanlış çıktığını ve bunun size neye mal olduğunu (telefon eksikliği, yanlış adrese giden müşteri vb.) dinlerim. Sonra aşağıdaki sırayı izlerim.
Tespit. Birkaç araçta, birkaç farklı soruyla işletmeniz hakkında ne söylendiğini kaydederim. Sonuç, neyin yanlış, neyin eksik, neyin doğru olduğunu gösteren kısa bir tablo olur.
Kaynak avı. Yanlışı besleyen sayfaları ve kayıtları bulur, etkisine göre sıralarım. Hepsini düzeltmek gerekmez; hangisinin gerçekten fark yarattığını ayırmak işin en değerli kısmı.
Düzeltme planı. Hangisini siz yapacaksınız, hangisini ben yapacağım, hangisi için dış taraflara yazmak gerekiyor, bunu net bir listeye çeviririm.
Uygulama. Sitenizdeki metinleri, yönlendirmeleri, İşletme Profilini ve öncelikli dizin kayıtlarını düzeltirim. Yayıncılara ve dizin yöneticilerine gidecek mesajları hazırlarım.
Takip. Aralıklarla aynı soruları yeniden sorar, neyin değiştiğini ve neyin hâlâ yerinde durduğunu raporlarım. Değişmeyen bir şey varsa nedenini birlikte tartışırız; bazen cevap "bu aracın bir sonraki güncellemesini beklemek" olur ve bunu da açıkça söylerim.
Somut durumlar
Aşağıdaki örnekler, benzer işletme tiplerinde karşılaştığım durumların genelleştirilmiş hâlidir; kişi ya da rakam içermez.
Taşınan bir muayenehane
Bir hekim, muayenehanesini başka bir semte taşımıştı ve hastalar yapay zekâ aracının verdiği eski adrese gidip kapıdan dönüyordu. İlk baktığım yer araçların hangi kaynaklara dayandığıydı. Sitesinde yeni adres vardı ama İşletme Profilinde eski adres duruyor, üstelik birkaç sağlık rehberinde de eski adres geçiyordu.
Önce profili düzelttik, ardından sitedeki iletişim sayfası ile alt bilgiyi eşitledik. Eski adresle yayımlanmış sağlık rehberlerinden öncelikli olanlara düzeltme için yazdık. Birkaç hafta içinde bazı araçlar yeni adresi vermeye başladı, bazıları daha uzun süre eskiyi söylemeye devam etti. Sağlık alanı olduğu için sitede ne yazılacağını meslek kuralları çerçevesinde, kısa ve yalın tuttuk.
Adı benzeyen iki atölye
İkinci örnekte bir küçük atölye, aynı semtte benzer adlı bir başka işletmeyle karıştırılıyordu. Araç, diğer işletmenin kapalı olduğu bilgisini bu atölyeye de yazıyordu. Burada sorun eski bir kayıttan çok belirsizlikti: iki işletmeyi ayıran hiçbir net işaret yoktu.
Sitedeki "hakkında" metnine tam unvanı, kuruluş yılını, adresi ve uzmanlık alanını açık biçimde yazdık. İşletme Profilindeki açıklamayı aynı bilgilerle eşitledik. Birkaç dizinde adı kısaltılmış kaydı tam unvanla güncelledik. Karışıklık bir anda bitmedi, ama zamanla araçların cevaplarında iki işletme ayrışmaya başladı. Bu tür vakalarda "tamamen çözüldü" diyemem; azalan hata benim için doğru tarif.
Birden fazla şubesi olan bir işletme
Üçüncü örnek, iki şubesi olan ve birini kapatmış bir işletme. Araç hâlâ iki şubenin adresini veriyor, kapanan şubeye giden müşteriler kapıyı kapalı buluyordu. Sorun, kapanış bilgisinin hiçbir yerde net biçimde duyurulmamış olmasıydı.
Sitede kapanan şubenin sayfasına "bu şube kapanmıştır, en yakın şubemiz şurada" notu ekledik ve sayfayı kaldırmak yerine güncel şubeye yönlendirdik. İşletme Profilinde kapanan şubeyi "kalıcı olarak kapandı" olarak işaretledik. Böylece hem Google hem araçlar aynı mesajı gördü. Sonuçlar bir anda değişmedi, ama kapanan şubeyi öneren cevaplar giderek azaldı.
Sık yapılan hatalar
İşletmelerin bu sorunu çözmeye çalışırken yaptığı hatalar çoğu zaman iyi niyetten doğuyor, ama yanlış yere enerji harcatıyor. En sık gördüklerimi sıralıyorum.
Yapay zekâ ile tartışıp ikna etmeye çalışmak. Sohbet içinde araca "yanlış, doğrusu şu" demek o konuşmayı düzeltebilir, ama aracın başkalarına verdiği cevabı değiştirmez. Zamanınız kaynakları düzeltmeye gitsin.
Sadece siteye bakıp dizinleri unutmak. Siteniz kusursuz olsa bile yıllardır duran dizin kayıtları aksini söylüyorsa araç çoğunluğa güvenir. Tutarlılık tek yerde değil, her yerde aranır.
Eski sayfaları silip bırakmak. Sayfayı silince eski adrese giden bağlantılar hata sayfasına düşer ve araç ne olduğunu anlamaz. Yönlendirme, hem ziyaretçiyi hem aracı doğru yere taşır.
Her yerde farklı yazım kullanmak. Bir yerde "Ltd. Şti.", bir yerde kısaltma, bir yerde marka adı. Birini seçin, hepsinde aynısını kullanın.
İçerik üretme paniği. Sorunu çözmek için onlarca yeni yazı yayımlamak gerekmez. Önce mevcut yanlışları temizleyin; yeni içerik ancak gerçekten eksik olan hizmetleri anlatmak için gerekir.
Düzeltirken meslek kurallarını unutmak. Sağlık, hukuk ya da mali müşavirlik gibi alanlarda "en iyi", "kesin çözüm" gibi ifadelerle yazılmış bir düzeltme metni yeni bir sorun yaratabilir. Doğru bilgiyi sade ve doğrulanabilir biçimde yazın, ifadelerden emin değilseniz meslek kurallarınızı kontrol edin.
Düzeltmeden sonra bakmayı bırakmak. Bir kez düzelttiniz diye iş bitmiyor. Yeni bir taşınma, saat değişikliği ya da hizmet eklemesi aynı sorunu yeniden doğurabilir. Bilgi değiştiğinde önce siteyi, sonra profili, sonra dizinleri güncelleme alışkanlığı edinin.
Hızlı sonuç vaat edenlere inanmak. "Birkaç günde ChatGPT'yi düzeltiriz" diyen biri, kendi kontrolünde olmayan bir şeyi satıyordur. Neyi yapabileceğini ve neyi yapamayacağını açıkça söyleyen birini seçin.
Kendiniz yapabilecekleriniz, uzmana bırakmanız gerekenler
Bu işin çoğunu işletme sahibi tek başına yapabilir. Ayrımı doğru yapmak hem para hem zaman kazandırır.
Kendiniz yapabilecekleriniz
- Birkaç araçta işletmenizi sorgulayıp cevapları kaydetmek
- İletişim sayfası, alt bilgi ve "hakkımızda" metnini tek bir doğru bilgiyle güncellemek
- İşletme Profilinizdeki adres, saat, telefon ve hizmet listesini eşitlemek
- Sahip olduğunuz dizin ve rehber kayıtlarını güncellemek
- Yazım birliğini sağlamak (aynı unvan, aynı telefon biçimi)
Uzmana bırakmanız gerekenler
- Yanlışın hangi kaynaktan beslendiğini bulmak; özellikle çok sayıda kayıt varsa
- Hangi kaydın gerçekten fark yarattığını ayırmak, önceliklendirmek
- Yayıncılara ve site yöneticilerine etkili, nazik başvuru yazmak
- Eski sayfaların yönlendirmelerini teknik olarak doğru kurmak
- Birkaç hafta boyunca düzenli ölçüm yapıp neyin değiştiğini raporlamak
Kısacası: kendi sahip olduklarınız sizde, kontrolünüzde olmayanlar ve yoğun tespit gerektirenler bende olabilir. Bunları ayırınca çoğu işletme için iş küçülüyor. Kendi yapabildiğiniz kısmı bitirip geri kalanını bana bırakmak, hem bütçeyi hem zamanı koruyan en makul yol.
Ne kadar sürede değişir?
Kimsenin size vereceği kesin bir süre yok ve vereni dinlemeyin. Sebebi şu: farklı araçlar farklı zamanlarda yenileniyor. Cevap sırasında internette arama yapan araçlar, güncellediğiniz sayfayı birkaç günde ya da birkaç haftada görebilir. Yalnızca eğitim verisine dayananlar ise bir sonraki büyük güncellemeyi beklemek zorunda kalabilir ve bunun ne zaman olacağını ben de bilmiyorum.
Gerçekçi beklenti şöyle: kaynaklarınızı düzelttikten sonra bazı araçlarda hızlı iyileşme görebilirsiniz, bazılarında aylar sürebilir, bir kısmında da bir süre hata kalabilir. Önemli olan yönün doğru olması: ne kadar çok güncel ve tutarlı kaynak, o kadar az hata.
Süreyi neler uzatır ya da kısaltır?
Üç şey süreyi en çok etkiliyor. Birincisi, yanlışı taşıyan kaynakların sayısı: bir sayfa düzelince biten hata ile onlarca dizinde yayılmış hata aynı hızda iyileşmez. İkincisi, kaynakların ne kadar sık okunduğu: yoğun ziyaret alan sayfalar daha çabuk yeniden değerlendirilir, unutulmuş dizinler geç. Üçüncüsü, doğru bilginin ne kadar çok yerde tutarlı durduğu: tek bir düzeltilmiş sayfa yerine aynı bilgiyi söyleyen birkaç güvenilir kaynak çok daha hızlı fark yaratır.
Bu yüzden "iki haftada olur" ya da "üç ayda olur" gibi tek bir süre vermem. Kaynaklarınızı gördükten sonra en fazla, sürecin nerelerde tıkanabileceğini anlatabilirim.
Neyi vaat etmem?
Belirli bir cevabı garanti etmem. "ChatGPT'ye sorunca doğru adresi söyleyecek" diye söz veremem, çünkü bu araçların nasıl cevap ürettiği üzerinde kimsenin tam kontrolü yok. Yapabildiğim şey sorunun kaynağını bulmak, sizin kontrolünüzdeki yerleri düzeltmek ve ilerlemeyi aralıklarla yeniden sorarak izlemek.
Sağlık, hukuk ve mali alanlarda yanlış bilgi daha ciddi sonuç doğurabildiği için bu işi öncelikli görüyorum. Bu alanlarda neyi, nasıl yazabileceğiniz meslek kurallarınıza bağlı; paylaşmadan önce kurallarınızı kontrol edin.
Sık sorulan sorular
ChatGPT'ye doğrudan "bu yanlış" desem düzelir mi?
Genelde o konuşma içinde düzeltir, ama başkasına sorulduğunda aynı hatayı yapabilir. Kalıcı çözüm kaynakları düzeltmekten geçer.
Yanlış bilgi için hukuki yola gitmeli miyim?
Ağır bir itibar zararı varsa bir avukata danışmak gerekebilir. Çoğu zaman eski kayıt ve tutarsızlık kaynaklı olduğundan önce kaynakları düzeltmek daha hızlı ve ucuz bir yoldur.
Bunu kendim yapabilir miyim?
Büyük bölümünü evet. Zor olan, hangi kaynağın hatayı beslediğini bulmak ve takip etmek.
İşletmem yeni açıldı, hakkımda hiçbir şey söylemiyor. Bu da bir sorun mu?
Bu yanlış bilgi değil, bilgi eksikliği. Yine de benzer bir yoldan ilerlenir: site, İşletme Profili ve birkaç güvenilir dizin kaydı aynı bilgiyi söylediğinde araçların size dair bir şey bulma ihtimali artar. Ne kadar sürede göründüğünüzü ise önceden bilemem.
Yapay zekâ cevaplarını nasıl takip ederim?
Önce hangi soruyu hangi araca ne zaman sorduğunuzu bir tabloya yazın: tarih, araç, soru, cevap. Bir ay sonra aynı soruları yeniden sorup farkı görürsünüz. Bunu düzenli yapmak, ekran görüntüsü yığınından çok daha işe yarar.
Yanlış bilgi müşteri kaybettirir mi?
Olabilir. Özellikle adres, çalışma saati ve "kapalı" gibi hatalar, o bilgiye güvenen kişiyi başka işletmeye yönlendirebilir. Ne kadar etkilendiğinizi ölçmek zor; ama telefonla gelen "adresiniz doğru mu?" sorularını not almak size bir fikir verir.
Aynı hata ChatGPT'de var, Gemini'de yok. Neden?
Araçlar farklı kaynakları farklı ağırlıkla kullanıyor ve farklı zamanlarda yenileniyor. Biri güncel bir sayfayı görmüş olabilir, diğeri eski bir kaydı. Bu fark aslında işinize yarar: doğru cevap veren aracın hangi kaynaklara dayandığını anlayıp diğerleri için aynısını güçlendirebilirsiniz.
Düzelttikten sonra eski bilgi geri gelir mi?
Bir kaynak hâlâ eski bilgiyi taşıyorsa, evet gelebilir. Bu yüzden tek tek sayfa düzeltmek yerine, öncelikli kaynakların hepsini birlikte eşitlemek gerekir. Düzenli kontrol de bu yüzden önemli.
Kaynağı bulmak ya da hangi kayıtları önce düzeltmeniz gerektiğini görmek isterseniz, GEO hizmeti sayfasından bana yazabilirsiniz.